Порту

Портудағы климат жұмсақтығымен ерекшеленеді: мұнда жаз жылы және негізінен ашық, ал қыс – ылғалды және салқын, бірақ қатты суықсыз болады. Ең ыстық айларда, шілде мен тамызда орташа температура шамамен 21°C құрайды (ең жоғарғы көрсеткіштер 25°C-қа жетеді), бұл ретте жауын-шашын өте аз болады. Қыста, мысалы қаңтарда, орташа температура 10°C деңгейінде сақталады және жылдың бұл мезгілі жаңбырлы күндердің ең көп санымен сипатталады, қазаннан желтоқсанға дейін айына орташа есеппен 11-15 күн. Жалпы алғанда, Порту үшін жауын-шашыны аз жылы жаз айлары және жұмсақ, бірақ жаңбырлы қыс тән. Айлар бойынша ауа райы туралы көбірек ақпаратты Порту климаты бетінен біле аласыз.

Өзінің әйгілі шарап жертөлелері мен көрікті Рибейра ауданынан бөлек, Порту өзін одан сайын қызықты ететін көптеген таңғажайып оқиғалар мен аз мәлім детальдарды жасырып жатыр. Осы тартымды қаланың бірнеше құпиясын білуге дайынсыз ба?

• "Трипейрос" лақап аты: Порту тұрғындарын жиі "Трипейрос" (Tripeiros) деп атайды, бұл "ішек-қарын жеушілер" деп аударылады. Аңыз бойынша, XV ғасырда теңіз жорықтарына дайындалу кезінде қала тұрғындары ең жақсы еттің бәрін теңізшілерге беріп, өздеріне тек ішек-қарын қалдырған. Содан бері бұл лақап ат жанқиярлықтың символына айналды, ал "Tripas à Moda do Porto" (португалша ішек-қарын) тағамы — жергілікті деликатес болды.

• Әлемдегі ең әдемі McDonald's-тың бірі: Күтпеген жағдай, бірақ факт — Портуда осы желінің ең әдемі мейрамханаларының тізіміне үнемі енетін McDonald's орналасқан. Ол бұрынғы тарихи Café Imperial ғимаратында орын тепкен және оның витраждары мен хрусталь люстралары бар ар-деко стиліндегі сәнді интерьерін сақтап қалған.

• Эйфель мұрасы бар көпір: Қаланың визит картасы болып табылатын айбынды Дон Луиш I көпірін Гюстав Эйфельдің шәкірті әрі әріптесі Теофил Сейриг жобалаған. Эйфельдің өзі бұған дейін бұл орын үшін басқа жоба ұсынғанымен, оның инженерлік мектебінің ықпалы бұл орасан зор металл конструкциядан анық байқалады.

• Елге және шарапқа есім берген қала: "Португалия" атауы қазіргі Портудың орнындағы ежелгі римдік елді мекен — Portus Cale (Кале порты) атауынан шыққан. Және, әрине, әлемге әйгілі портвейн де ғасырлар бойы оның экспортының басты орталығы болған қаланың құрметіне аталған.

Португалияның «солтүстік астанасына» әртүрлі жолдармен жетуге болады, өйткені қала Еуропаның маңызды көлік торабы болып табылады. Маршрутыңызды барынша тиімді жоспарлау үшін Портуға қалай жетуге болатыны туралы толығырақ біле аласыз, ал төменде біз саяхатшыларды қабылдайтын негізгі әуе және жер үсті айлақтарын қарастырамыз.

Қалаға жетудің ең ыңғайлы жолы — Франсишку Са Карнейру есімімен де аталатын Порту әуежайына (IATA: OPO) тікелей ұшу. Бұл қаланың дәл ішінде, орталықтан небәрі 10.9 км қашықтықта орналасқан ірі халықаралық хаб. Жақын орналасуының арқасында таксимен немесе метромен жол жүру сізге 20–30 минуттай ғана уақыт алады. Әуежай орасан зор жолаушылар ағынына қызмет көрсетеді және әлемнің түкпір-түкпірінен рейстерді қабылдайды.

Туристер көбінесе ел астанасына келуді таңдап, Лиссабон Портела әуежайын (IATA: LIS) пайдаланады. Айта кетейік, бұл әуежай Лиссабон қаласында, Портудан шамамен 267 км қашықтықта орналасқан. Бұл елдегі ең үлкен әуежай, ал Портуға дейін автомобильмен немесе жүрдек пойызбен жол жүру шамамен 3 сағатты алады. Көптеген саяхатшылар осы маршрутты пайдаланып, екі астананы бірге көруді жөн санайды.

Балама ретінде көрші Испанияға ұшуды қарастыруға болады, мысалы, Виго әуежайына (IATA: VGO). Ол Виго қаласында, Портудан шамамен 119 км жерде орналасқан. Бұл шағын аймақтық әуежай, бірақ Пиреней түбегінің солтүстігі бойынша маршруттар құру үшін ыңғайлы болуы мүмкін. Ол жерден Портуға дейінгі жол жүрдек магистральмен шамамен 1.5 сағатты алады.

Көрнекілік үшін негізгі әуежайлар бойынша жиынтық ақпарат төменде берілген:

Егер сіз теміржол көлігін қаласаңыз және Испания тарапынан (Галисия аймағы) саяхаттасаңыз, Виго теміржол вокзалы ыңғайлы келу нүктесі бола алады. Порту қаласының өзінде бұл станция жоқ, ол Испанияның Виго қаласында, сіз баратын жерден шамамен 120 км қашықтықта орналасқан. Ол жерден көлікпен жол жүру шамамен 1.5 сағатты алады, сонымен қатар қалалар арасында Галисия мен Португалияның солтүстігін байланыстыратын тікелей Celta пойыздары қатынайды.

Транзиттік саяхатшылар үшін тағы бір нұсқа — Оренсе теміржол вокзалы. Ол Оренсе қаласында, Портудан 145 км қашықтықта орналасқан. Бұл Мадридтен келетін жүрдек пойыздарды қабылдайтын маңызды көлік торабы. Бұл станциядан Порту орталығына дейін автомобиль көлігімен жол жүру уақыты 2 сағаттан аз болады.

Төменде көршілес аймақтардағы Портуға жетуге болатын жақын маңдағы теміржол станцияларының кестесі берілген:

Порту — әр бұрышынан тарих пен тартымдылықтың лебі есетін, білуге құмар саяхатшы үшін нағыз қазына. Қала көптеген таңғажайып орындарды ұсынады, бірақ оның қайталанбас бейнесін қалыптастыратын және міндетті түрде бару керек бірнеше көрікті жерлер бар.

Портудың жүрегі мен жаны, сөзсіз, колоритті Рибейра ауданы болып табылады. Дору өзенінің жағалауына қарай түсетін, жағалай черепицалы шатырлы түрлі-түсті үйлер тізілген тар, тас төселген көшелер лабиринтін елестетіп көріңіз. ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енген бұл аудан жайлы дәмханаларға, дәстүрлі мейрамханаларға және кәдесый дүкендеріне толы. Мұнда атмосферадан ләззат алып, көше музыканттарын тыңдап, өзен мен Дон Луиш I көпірінің көрінісіне сүйсініп, сағаттап қыдыруға болады.

Дон Луиш I көпірі туралы айта кетейік! Бұл орасан зор металл конструкция — жай ғана инженерлік ғажайып емес, сонымен қатар Портудың басты символдарының бірі. Гюстав Эйфельдің шәкірті Теофил Сейриг жобалаған көпірдің екі деңгейі бар. Дорудың екі жағалауына, Рибейра ауданына және Вила-Нова-де-Гайя шарап жертөлелеріне шынымен де таңғажайып панорамалық көріністер ашылатын жоғарғы деңгейде метро пойыздары жүреді және жаяу жүргіншілер серуендейді. Көпірмен серуендеу, әсіресе күн батқанда, сізге ұмытылмас әсерлер мен керемет фотосуреттер сыйлайды.

Қала пейзажының басты нысаны — Клеригуш мұнарасын байқамау мүмкін емес. Клеригуш шіркеуіне тиесілі бұл әсем барокко қоңырау мұнарасы Порту шатырларының үстінде асқақтап тұр. Оның бұрамалы баспалдағының 240 сатысын еңсеріп, сіз бүкіл қаланың керемет 360 градустық көрінісімен марапатталасыз. Бұл Портудың ауқымын бағалау және әсерлі суреттер түсіру үшін тамаша орын. Шіркеудің өзі де ерекше сопақша нефімен және бай декорымен назар аударуға тұрарлық.

Сән-салтанат пен тарихты бағалаушылар үшін бағдарламаның міндетті бөлігі Биржа сарайы (Palácio da Bolsa) болады. XIX ғасырдағы неоклассикалық стильдегі бұл зәулім ғимаратты Портудың коммерциялық қауымдастығы салғызған. Сыртынан қарапайым көрінгенімен, ішінде керемет сәнді интерьерлер жасырылған. Сарайдың жауһары — Альгамбрадан шабыт алған, күрделі өрнектері мен алтындатылған әшекейлері бар Араб залы. Сарай бойынша экскурсия — бұл португал саудасының гүлденген дәуіріне саяхат.

Және, әрине, айбынды Порту соборын (Sé do Porto) назардан тыс қалдыруға болмайды. Биік төбеде орналасқан ол қала өмірін бақылап тұрғандай әсер береді. Собордың құрылысы XII ғасырда басталған және өзінің ұзақ тарихында роман, готика және барокко стильдерінің белгілерін бойына сіңірген. Ішінен сіз әсерлі алтарларды, көне азулежу панельдерін және әдемі готикалық клуатрды таба аласыз. Собор алдындағы алаңнан тарихи орталық пен Дору өзеніне тағы бір керемет көрініс ашылады.

Порту гастрономиясы — бұл дәстүрлер жомарттықпен тоғысқан, ал ең жаңа жергілікті өнімдер тойымды және хош иісті тағамдарға айналатын дәм сезу мүшелеріңіз үшін нағыз саяхат. Қала асханасы өзінің қанық дәмдерімен, теңіз өнімдерінің молдығымен және, әрине, әлемге әйгілі портвейнімен танымал. Мұнда қарапайым, бірақ өте дәмді таверналардан бастап талғампаз мейрамханаларға дейін әркім өзіне ұнайтын нәрсені табады.

Портуда міндетті түрде дәм татуға тұрарлық тағамдардың ішінде аңызға айналған Франсезинья (Francesinha) ерекшеленеді – бұл еттің бірнеше түрі салынған, үсті балқытылған ірімшікпен және арнайы қызанақ-сыра тұздығымен жабылған тойымды сэндвич, көбінесе фри картобымен бірге беріледі. Бұл жерде жүздеген тәсілмен дайындалатын треска (Bacalhau) да кем түспейді – қуырылған, пісірілген, картоппен және кілегеймен. Шынайы дәмдерді ұнатушыларға Трипаш-а-Мода-ду-Порту (Tripas à Moda do Porto) – үрмебұршақ пен көкөністер қосылған ішек-қарыннан жасалған қою рагуға, қаланың тарихи тағамына назар аударған жөн.

Сусындар туралы айтқанда, Порту мен бүкіл Португалияның мақтанышы — портвейнді (Vinho do Porto) атамай кету мүмкін емес. Оның әртүрлі түрлерінің дәмін татып көріңіз: руби, тони, ақ немесе қызғылт. Сондай-ақ Винью Верде (Vinho Verde) — теңіз өнімдеріне өте қолайлы, жеңіл әрі сергітетін «жасыл шарап» танымал. Алкогольсіз сусындардан жаңа сығылған шырындарды және, әрине, хош иісті португал кофесін, көбінесе мұнда «бика» деп аталатын эспрессоны ішіп көріңіз.

Портудағы тамақтану мәдениеті өте алуан түрлі. Жергілікті тұрғындар мен туристер дәстүрлі «ташкаларда» (tascas) — үй асханасы мен демократиялық бағалары бар шағын отбасылық мейрамханаларда түскі ас ішкенді ұнатады. Ең жаңа теңіз өнімдері үшін «марищкейраштарға» (marisqueiras) барыңыз. Қала атмосферасын сезіну және жергілікті деликатестерден дәм тату үшін тамаша орын — базарлар, мысалы, жаңа піскен өнімдерді де, фудкорттағы дайын тағамдарды да табуға болатын колоритті Бом Сусессу базары. Соңғы жылдары Портудың гастрономиялық сахнасы белсенді дамып келеді, Йитман сияқты авторлық асхана ұсынатын заманауи мейрамханалар немесе Do Norte Café сияқты жайлы дәмханалар пайда болуда.

Портудың гастрономиялық сахнасы туристерді өзінің шынайылығымен, жомарт порцияларымен және жаңа піскен жергілікті ингредиенттерге, әсіресе Атлант мұхитының сыйларына баса назар аударуымен тартады. Өте тойымды Франсезинья және треска дайындаудың сан алуан тәсілдері сияқты фирмалық тағамдар нағыз портвейнді оның отанында тату мүмкіндігімен ұштасып, Портудағы кулинарлық тәжірибені ұмытылмас етеді. Бұл тамақ жай ғана аштықты қанағаттандыру емес, мәдениет пен қонақжайлылықтың маңызды бөлігі болып табылатын қала.

Портуға ұмытылмас саяхат жоспарлап отырсыз ба? Тамаша! Португалияның осы колоритті қаласына саяхатыңыз барынша жайлы өтуі және тек жарқын әсерлер қалдыруы үшін біз сіздерге бірнеше пайдалы кеңестер жинадық.

1. Киім және қажетті заттар: Портудағы климат өте жұмсақ, бірақ ауа райы құбылмалы болуы мүмкін. Жазда жеңіл киім, күннен қорғайтын көзілдірік пен крем алыңыз, бірақ кешкі серуендер үшін жеңіл жемпір немесе күрте алуды ұмытпаңыз, өйткені мұхиттан салқын жел соғуы мүмкін. Күзде және көктемде жемпір мен су өткізбейтін күрте немесе қолшатыр сияқты жылырақ заттар қажет болады. Қыста температура сирек +5°C-тан төмен түседі, бірақ жаңбыр жиі жауады. Ең бастысы – бұл ыңғайлы аяқ киім! Порту – төбелі қала, тас төселген көшелері көп, сондықтан ұзақ серуендеу үшін ыңғайлы аяқ киім өте қажет. Розеткаларға арналған еуропалық адаптерді (F түрі) ұмытпаңыз. Шіркеулерге барғанда киімде қарапайым стильді ұстанған жөн (иық пен тізе жабық болуы керек).

2. Қаладағы көлік: Порту бойынша жүріп-тұру өте ыңғайлы. Қалада метро (әуежайдан тікелей орталыққа желі бар), автобустар мен өзі көрнекті орын болып табылатын колоритті көне трамвайларды қамтитын қоғамдық көлік жүйесі жақсы дамыған. Төлем жасау үшін Andante картасын сатып алуға болады. Тарихи орталық жинақы, көптеген жерлерді жаяу аралауға болады, бірақ өрлеу мен ылдиға дайын болыңыз. Такси мен шақыру қосымшалары (мысалы, Uber, Bolt) қолжетімді және салыстырмалы түрде қымбат емес. Егер сіз қала сыртына шығуды жоспарласаңыз, автомобиль жалдау пайдалы болуы мүмкін, бірақ Портудың өзінде жүру тар көшелер мен тұрақ қиындықтарына байланысты әрдайым ыңғайлы бола бермейді.

3. Қаржы мәселелері: Португалиядағы ресми валюта – евро (EUR). Валютаны банктерде немесе айырбастау пунктерінде (câmbios) айырбастауға болады, бірақ әуежайдағы курс әдетте тиімсіз болады. Банк карталары (Visa, Mastercard) көптеген дүкендерде, мейрамханаларда және қонақ үйлерде кеңінен қабылданады. Алайда, шағын дәмханалар, базарлар үшін немесе терминал жұмыс істемей қалған жағдайда әрдайым өзіңізбен бірге аздап қолма-қол ақша болғаны жөн. Банкоматтар (Multibanco) барлық жерде кездеседі. Бір күнге арналған шамамен алынған бюджет (тұруды есепке алмағанда) үнемді саяхатшы үшін 40-50 евродан, 100 евро және одан жоғары деңгейге дейін өзгеруі мүмкін. Мейрамханалардағы шайпұл әдетте, егер қызмет көрсету ұнаса, шоттың 5-10%-ын құрайды немесе соманы жай ғана дөңгелектеуге болады. Дәмханаларда 1-2 евро қалдыруға болады.

4. Денсаулық пен қауіпсіздік: Жасыл крестпен белгіленген дәріханаларды (Farmácia) қаладан табу оңай; олардың кейбіреулері тәулік бойы жұмыс істейді (farmácia de serviço). ЕО азаматтарына Еуропалық медициналық сақтандыру картасын (EHIC) өзімен бірге алып жүру ұсынылады. Порту жалпы алғанда қауіпсіз қала. Алайда, кез келген танымал туристік орындағыдай, қарапайым сақтық шараларын сақтау керек: адам көп жиналатын жерлерде (әсіресе Рибейра ауданында, вокзалдарда және қоғамдық көлікте) заттарыңызға мұқият болыңыз, құнды заттарды қараусыз қалдырмаңыз. Түнгі уақытта нашар жарықтандырылған және адамсыз тар көшелерден аулақ болыңыз.

5. Коммуникация және тіл: Ресми тіл – португал тілі. Туристік аймақтарда, қонақ үйлер мен мейрамханаларда көбісі ағылшынша сөйлейді, әсіресе жастар. Алайда португал тіліндегі бірнеше негізгі фразаларды білу (мысалы, "Olá" – сәлем, "Bom dia" – қайырлы күн, "Obrigado/Obrigada" – рақмет (ер/әйел), "Por favor" – өтінемін, "Desculpe" – кешіріңіз) өте орынды болады және жергілікті тұрғындарды сізге баурайды. Мобильді интернет үшін жергілікті SIM-картаны әуежайдан немесе қаладағы байланыс салондарынан сатып алуға болады. Тегін Wi-Fi көптеген дәмханаларда, мейрамханаларда, қонақ үйлерде және кейбір қоғамдық орындарда қолжетімді.

6. Жергілікті этикет: Португалдықтар – мейірімді және сыпайы халық. Дүкенге немесе шағын дәмханаға кіргенде амандасу әдетке айналған. Жастар арасында "сен" (tu) деп сөйлесу кең таралған, бірақ жасы үлкен адамдармен немесе ресми жағдайда құрметті "você" немесе "o senhor/a senhora" формаларын қолданған дұрыс. Қоғамдық орындарда, әсіресе көлікте немесе шіркеулерде қатты сөйлемеген жөн. Португалдықтар асықпаушылықты бағалайды, сондықтан мейрамханада қызмет көрсету өте жылдам болмаса таңғалмаңыз – бұл жергілікті өмір ырғағының бір бөлігі.

7. Неден аулақ болған жөн: Португалдықтарды испандармен немесе олардың мәдениетін испан мәдениетімен салыстырудың қажеті жоқ – бұл теріс қабылдануы мүмкін. Сондай-ақ, егер сұхбаттасыңыздың талғамына сенімді болмасаңыз, футбол туралы пікірталастардан аулақ болыңыз, өйткені мұнда футбол – бұл дерлік дін. Адамдарды олардың рұқсатынсыз, әсіресе бейресми жағдайда суретке түсірмеңіз.

8. Порту үшін ерекше кеңес: Дору өзенінің арғы бетінде орналасқан Вила-Нова-де-Гайядағы шарап жертөлелеріне бару үшін міндетті түрде уақыт бөліңіз. Бұл әйгілі портвейн өндірісі туралы бәрін білуге және, әрине, Портудың тарихи орталығының керемет көрінісінен ләззат ала отырып, оның әртүрлі сұрыптарынан дәм татуға арналған бірегей мүмкіндік. Дору өзенінде қайықпен серуендеуді де ұмытпаңыз – бұл сізге қаланың мүлдем басқа қырларын ашады!

Бұл кеңестер сізге мінсіз саяхатты жоспарлауға және ғажайып Портудағы әрбір сәттен толық ләззат алуға көмектеседі деп үміттенеміз. Қайталанбас атмосферасы, дәмді асханасы және қонақжай тұрғындары бар бұл қала жүрегіңізде міндетті түрде із қалдырады!

Күн Дору өзенінің үстінен батқанда, Порту құбылып, қонақтарына қызу да алуан түрлі түнгі өмірді ұсынады. Портвейні бар жайлы барлардан бастап, электронды музыкасы бар сәнді клубтарға дейін – мұнда әркім өзіне ұнайтын ойын-сауықты табады. Қала өзінің жанданған атмосферасымен танымал, бұл әсіресе демалыс күндері көшелер жергілікті тұрғындар мен туристерге толғанда қатты сезіледі.

Портудың түнгі өмірінің негізгі орталықтары бірнеше ауданда шоғырланған. Galerias de Paris және оған іргелес жатқан Rua Cândido dos Reis және Rua Conde de Vizela көшелері клубтық және бар мәдениетінің эпицентрі болып табылады. Мұнда сіз кез келген талғамға сай көптеген орындарды таба аласыз – жанды музыкасы бар шағын барлардан бастап ірі дискотекаларға дейін. Тағы бір танымал аудан – әрине, Рибейра жағалауы, мұнда кешке өзенге қарап тұрған көптеген мейрамханалардың бірінде кешкі ас ішіп, содан кейін бір стақан шарап немесе коктейль ішу үшін барлардың біріне ауысуға болады. Шарап жертөлелерімен танымал Вила-Нова-де-Гайя ауданы да түнгі Портуға таңғажайып көрініс ашылатын террасалары бар бірнеше керемет барларды ұсынады.

Портудың түнгі орындарындағы атмосфера негізінен еркін және мейірімді. Келушілер әртүрлі: студенттерден бастап туристер мен орта жастағы жергілікті тұрғындарға дейін. Көптеген барлар мен клубтардағы киім үлгісі (dress-code) өте демократиялық (smart casual), дегенмен кейбір сәнді орындарда қатаң талаптар болуы мүмкін. Барлар әдетте 22:00-23:00-ден кейін тола бастайды, ал клубтар түнгі сағат бірге таман жанданып, таңғы 4-6-ға дейін жұмыс істейді. Джаз бен блюз әуесқойларына өзінің жанды өнерімен және жайлы атмосферасымен танымал Hot Five Jazz & Blues клубына бас сұғуға тұрарлық. Егер сіз жақсы коктейльдер мен стильді интерьері бар орын іздесеңіз, жағалауға жақын орналасқан Cais Nobre Бар және Коктейльдеріне назар аударыңыз. Еркін жағдайы мен сусындардың үлкен таңдауы бар тағы бір танымал орын – Адуэла бары.

Практикалық кеңестер: Түнгі орындарға барудың ең жақсы уақыты – қала әсіресе жанданатын жұма және сенбі. Сусындардың орташа бағасы әртүрлі: бардағы сыра 2-3 евродан, коктейль – 6-8 евродан басталуы мүмкін. Кейбір клубтарға кіру ақылы болуы мүмкін (5-15 евро), кейде бұл құнға сусын кіреді. Түнде қала бойынша түнгі автобустар жүреді, бірақ олардың бағыттары мен кестесі шектеулі. Жүріп-тұрудың ең қолайлы жолы – тәулік бойы жұмыс істейтін такси немесе автокөлік шақыру сервистері (Uber, Bolt). Түнде қала орталығы бойынша таксимен жүру шамамен 5-10 евро тұрады.

Қауіпсіздік: Портудағы негізгі туристік аймақтар мен түнгі өмір кварталдары түнгі серуендеу үшін жеткілікті қауіпсіз деп саналады. Дегенмен, кез келген ірі қаладағыдай, қарапайым сақтық шараларын сақтаған жөн: жеке заттарыңызға, әсіресе адам көп жиналатын жерлерде мұқият болыңыз және нашар жарықтандырылған әрі адамсыз тар көшелерден аулақ болыңыз. Таксиді телефон арқылы, қосымша арқылы шақыруға немесе арнайы тұрақтардан табуға болады.

Күндіз Порту да көптеген ойын-сауықтарды ұсынады. Сіз футбол жанкүйерлері үшін ФК Порту мұражайына немесе ерекше 3D Фан Арт Порту мұражайына бара аласыз. Отбасылық демалыс үшін ДжампЯрд Матозиньюш сияқты ойын-сауық парктері қолайлы. Театр өнерін сүйетіндер жергілікті театрлардың афишасымен таныса алады, ал сәулет пен тарихты бағалаушылар күндізгі уақытта келуге ашық көптеген қызықты көрікті жерлерді табады.

Порту – бұл тек портвейн мен көне көшелердің қаласы ғана емес, сонымен қатар саябақтардың тыныш жасыл желегінен ләззат алуға және алуан түрлі мұражайлары арқылы бай мәдени мұраға бойлауға болатын орын. Мұнда әркім табиғат аясында демалатын бұрыш немесе осы таңғажайып қаланың әртүрлі қырларын ашатын қызықты экспозиция табады.

Портудың жасыл оазистерінің ішінде Хрусталь сарайының бақтары (Jardins do Palácio de Cristal) ерекше орын алады. Олардың террасаларынан Дору өзеніне, мұхитқа және қалаға керемет панорамалық көріністер ашылады. Көлеңкелі аллеялармен серуендей отырып, тауықтарды кездестіруге және қала қарбаласынан алыс тыныштықтан ләззат алуға болады. Әйгілі Серралвеш үйінің айналасында орналасқан Серралвеш саябағы да кем түспейді. Бұл саябақ – формальды бақтар, орманды алқаптар мен заманауи мүсіндер үйлесім тапқан нағыз ландшафт өнерінің туындысы. Кеңістік пен мұхитқа жақындықты іздейтіндер үшін Португалиядағы ең үлкен қалалық саябақ болып табылатын Порту қалалық саябағы (Parque da Cidade) таптырмас таңдау болады, ол Атлант жағалауында серуендеуге, пикниктерге және белсенді демалысқа арналған километрлік соқпақтарды ұсынады.

Портудың мәдени өмірі бай әрі алуан түрлі. Заманауи өнердің басты орталықтарының бірі — аттас саябақта орналасқан Серралвеш заманауи өнер мұражайы (Museu de Arte Contemporânea de Serralves). Оның коллекциялары мен уақытша көрмелері португалдық және шетелдік суретшілердің жұмыстарымен таныстырады, ал кешеннің өзі ар-деко стиліндегі сәулет өнерінің жауһары – зәулім Серралвеш үйін қамтиды. Салыстырмалы түрде жаңа, бірақ қазірдің өзінде өте танымал орын WOW Порту – Мәдени кварталы болды. Бұл бүкіл отбасы үшін қызықты уақыт өткізуді ұсынатын шарапқа, шоколадқа, тығынға, аймақ тарихына және сәнге арналған бірнеше интерактивті мұражайлардан тұратын тұтас кешен. Спорт жанкүйерлері үшін аңызға айналған футбол клубының тарихы туралы бәрін білуге және оның көптеген трофейлерін көруге болатын ФК Порту мұражайына бару міндетті. Ал егер ерекше әрі көңілді нәрсе қаласаңыз, күлкілі оптикалық иллюзиялардың бір бөлігіне айналуға болатын 3D Фан Арт Порту мұражайына бас сұғыңыз.

Осы саябақтар мен мұражайлардан бөлек, Порту тарихи және сәулеттік көрікті жерлерге бай, олардың көбісі, мысалы, Кафедралық собор немесе Клеригуш мұнарасы, өздігінен ашық аспан астындағы мұражай болып табылады. Қала сонымен қатар авангардтық сәулетімен және алуан түрлі бағдарламасымен танымал Каза-да-Музика (Музыка үйі) сияқты концерт залдарымен де мақтана алады.

Табиғат аясында оңаша демалысты іздейтіндер үшін құстарды бақылап, қол тимеген пейзаждардан ләззат алуға болатын Дуэро сағасындағы табиғи қорыққа (Reserva Natural Local do Estuário do Douro) назар аударуға тұрарлық. Ал шағын, бірақ тартымды Кордоария бағы (Jardim da Cordoaria) қала орталығында ертегідей атмосфера тудыратын діңдері ерекше өрілген ғасырлық ағаштарымен таңғалдырады.

Жақсы дамыған және алуан түрлі қоғамдық көлік жүйесінің арқасында Порту бойынша жүріп-тұру өте оңай әрі ыңғайлы. Ол тарихи орталықты да, әуежайды қоса алғанда неғұрлым алыс аудандарды да қамтиды, бұл туристерге қала мен оның айналасын зерттеудің көптеген тәсілдерін ұсынады. Оңтайлы тәсілді таңдау сіздің жоспарларыңызға байланысты болады, бірақ көліктің әртүрлі түрлерін біріктіру сізге көрікті жерлердің көпшілігіне жайлылықпен жетуге мүмкіндік береді.

Көлік жүйесінің негізін Порту метросы (Metro do Porto) құрайды. Бұл әріптермен (A, B, C, D, E, F) және түстермен белгіленген алты желіден тұратын заманауи және тиімді желі. E желісі (күлгін) әуежайды қала орталығымен тікелей байланыстырады, бұл келуші туристер үшін өте ыңғайлы. Метроның ерекшелігі – кейбір учаскелердің жер бетімен өтуі, ал D желісімен (сары) әйгілі Дон Луиш I көпірінің жоғарғы қабаты арқылы өту сізге Дору өзені мен тарихи кварталдарға таңғажайып көріністер сыйлайды.

Автобустар (STCP – Sociedade de Transportes Colectivos do Porto) метро желісіне кірмейтін қала бұрыштарына қол жетімділікті қамтамасыз ете отырып, метро желісін толықтырады. Маршруттар желісі кең және автобустар жиі жүреді. Портуға ерекше тартымдылықты тарихи трамвайлар (Elétricos) береді. Олардың тек бірнеше маршруты қалса да (мысалы, танымал 1, 18 және 22 желілері), мұндай трамваймен жүру — бұл жай ғана жүріп-тұру тәсілі емес, көне көшелер бойымен, әсіресе өзен жағасындағы (1-желі) қызықты экскурсия.

Портудың тік беткейлерін еңсеру үшін Рибейра жағалауын керемет көріністер ашылатын Баталья ауданымен байланыстыратын Гиндаиш фуникулері (Funicular dos Guindais) бар. Бұл тек практикалық қана емес, сонымен қатар көрікті көтерілу тәсілі. Сондай-ақ Дору өзенінің қарама-қарсы жағалауында өтетін Вила-Нова-де-Гайя аспалы жолын (Teleférico de Gaia) атап өткен жөн. Ол Портудың өз көлік жүйесінің бөлігі болмаса да, көптеген туристер қала мен Гайя шарап жертөлелерінің панорамалық көріністерін тамашалау үшін оны пайдаланады.

Портуда жол жүру ақысын төлеу жүйесі толтырылатын Andante картасына негізделген. Карталардың бірнеше түрі бар: жол жүрулерді немесе белгілі бір аймақтар санына арналған жол жүру билеттерін жүктеуге болатын қарапайым көк Andante Azul картасы және туристер үшін өте ыңғайлы, барлық аймақтарда қолданылатын 1 немесе 3 күндік шексіз жол жүру билеті Andante Touristic. Жол жүру құны қиып өтетін аймақтардың санына байланысты (Z1, Z2, Z3 және т.б. тарифтік жүйесі). Орталық аймақ шегіндегі бір реттік жол жүру (мысалы, Z2) шамамен 1.20-1.50 евро тұрады. 24 сағаттық Andante Touristic шамамен 7 евро, ал 72 сағаттық — шамамен 15 евро тұрады. Картаны әрбір жол жүру алдында (және ауысып міну кезінде) метро станцияларында және автобустарда/трамвайларда орналасқан арнайы сары валидаторларда валидациялау қажет.

Andante картасын метро станцияларындағы автоматтардан, Andante кассаларынан, газет дүңгіршектерінен (Payshop логотипі бар) және туристік ақпараттық орталықтардан сатып алуға және толтыруға болады. Метро шамамен таңғы 6:00-ден түнгі 1:00-ге дейін жұмыс істейді, автобустардың да жұмыс уақыты кең, оның ішінде түнгі маршруттар бар. Маңызды ескерту: Andante картасын тек кіре берісте ғана емес, сонымен қатар әрбір ауысып міну кезінде, тіпті сол аймақта қалсаңыз да, валидаторға тигізу қажет. Бір Andante Azul картасын бір уақытта тек бір адам ғана пайдалана алады.

Қоғамдық көліктен бөлек, Портуда жүріп-тұрудың басқа да тәсілдері бар. Таксиді арнайы тұрақтардан оңай табуға немесе телефон арқылы шақыруға болады; олар есептегішпен жұмыс істейді. Uber немесе Bolt сияқты автокөлік шақыру қосымшалары да танымал, олар жиі бәсекеге қабілетті бағалар ұсынады. Белсенді демалысты ұнатушылар үшін, әсіресе Дору өзенінің жағалауында немесе мұхит жағасында серуендеу үшін велосипед жалдау танымал болып келеді. Және, әрине, Портудың тарихи орталығы төбелі болса да, оның атмосферасынан толық ләззат алуға мүмкіндік беретін жаяу серуендеуге өте қолайлы екенін ұмытпаған жөн.

Порту саяхатшыларға кез келген талғам мен бюджетке сай орналасу нұсқаларының кең таңдауын ұсынады. Жайлы хостелдер мен қонақ үйлерден бастап, стильді бутик-отельдерге, кең апартаменттер мен сәнді қонақ үйлерге дейін — мұнда әркім ұмытылмас демалыс үшін қолайлы орын табады.

Тұратын жерді таңдағанда ең танымал аудандарға назар аударыңыз. Дору өзенінің жағасында орналасқан тарихи Рибейра кварталы өзінің атмосферасымен, тар көшелерімен және әйгілі Дон Луиш I көпірі сияқты көптеген көрнекті орындарға жақындығымен баурайды. Орталық Байша (Төменгі қала) ауданы да дүкендерге, мейрамханаларға, Сан-Бенту вокзалына және Клеригуш мұнарасына оңай қол жетімділігінің арқасында тамаша таңдау болып табылады. Неғұрлым богемдік атмосфераны іздейтіндер үшін арт-галереялары мен дизайнерлік дүкендері бар Седофейта ауданы қолайлы. Ал егер сіз өзеннің арғы бетінен Портуға қарап оянғыңыз келсе, портвейн жертөлелерімен танымал Вила-Нова-ди-Гая нұсқаларын қарастырыңыз.

Портуға саяхатты жоспарлағанда, әсіресе жоғары туристік маусымда (әдетте мамырдан қыркүйекке дейін), тұрғын үйді алдын ала брондау ұсынылады. Бұл сізге ең жақсы таңдау мен бағаларды қамтамасыз етуге көмектеседі. Көптеген қонақ үйлерді, хостелдер мен апартаменттерді танымал онлайн-платформалар арқылы оңай брондауға болады, бірақ кейде тиімді ұсыныстарды қонақ үйлердің сайттарында тікелей брондау кезінде де табуға болады. Баға диапазоны әртүрлі: бюджеттік нұсқаларды да, орташа деңгейдегі қонақ үйлерді де, әсіресе өзенге немесе тарихи орталыққа қараған сәнді ұсыныстарды да табуға болады.

Айналаны зерттегісі келетіндер үшін Порту жақын маңдағы бірнеше қызықты жерлерге бір күндік саяхат жасау үшін тамаша бастапқы нүкте болып табылады.

Мысалы, небәрі бірнеше шақырым жерде, Дору өзенінің арғы бетінде көптеген портвейн жертөлелерімен танымал Вила-Нова-де-Гая орналасқан, онда әйгілі шараптың дәмін татып қана қоймай, Портудың тарихи орталығының таңғажайып панорамалық көріністерін тамашалауға болады. Сәл әріректе, Атлант мұхитының жағалауында Матозиньюш орналасқан — ол жағажай демалысы мен серфингті ұнатушылар арасында танымал орын, сонымен қатар ең жаңа теңіз өнімдерін ұсынатын керемет мейрамханаларымен де танымал.

Жақын маңдағы бұл бағыттар Портуда болудан алған әсерлерді толықтыра отырып, Португалия аймағының алуан түрлі мәдениеті мен көркем ландшафттары туралы толық түсінік алуға мүмкіндік береді.

Порту кез келген талғам мен бюджетті қанағаттандыра алатын шопингтің алуан түрлі мүмкіндіктерін ұсынады. Қала әлемге әйгілі портвейнімен ғана емес, сонымен қатар сапалы былғары бұйымдарымен, ерекше керамикасымен және дәстүрлі қолөнер тауарларымен де танымал. Мұнда сіз заманауи сауда орталықтарын да, тарихи кварталдардағы шынайы дүкендерді де таба аласыз, онда әрбір сатып алу қызықты саяхаттың бір бөлігіне айналады.

Қаланың басты сауда күретамырларының бірі — Rua de Santa Catarina. Бұл жанданған жаяу жүргіншілер көшесі танымал халықаралық брендтердің дүкендеріне, универмагтарға, сондай-ақ шағын жергілікті бутиктерге толы. Дәл осы жерде әйгілі Majestic дәмханасы орналасқан, онда шопинг-марафон кезінде демалуға болады. Тағы бір назар аударарлық көше – өзінің тартымды зергерлік дүкендерімен, кәдесый дүкендерімен және дәстүрлі португал тауарлары дүкендерімен танымал Rua das Flores.

Егер сіз ірі сауда орталықтарында шопинг жасауды қаласаңыз, Порту мен оның төңірегі көңіліңізді қалдырмайды. Ең үлкен және танымал орталықтардың бірі — НортеШоппинг, ол киім, аяқ киім, электроника, үйге арналған тауарлар дүкендерінің орасан зор таңдауын, сондай-ақ фудкорт пен кинотеатрды ұсынады. Тағы бір ірі кешен – қаланың сыртында сәл ғана орналасқан, бірақ көлікпен оңай жетуге болатын MAR Шоппинг Матозиньюш те брендтер мен ойын-сауықтың алуан түрлілігімен келушілерді тартады.

Шынайы әсерлер мен жергілікті өнімдерді іздейтіндер үшін қалалық базарларға баруға тұрарлық. Әйгілі Mercado do Bolhão — бұл жақында жөндеуден өтіп, өзінің шынайы атмосферасын сақтай отырып, келушілер үшін қайта ашылған тарихи базар. Мұнда жаңа піскен жемістерді, көкөністерді, гүлдерді, ет пен балықты табуға, сондай-ақ Портудың нағыз атмосферасын сезінуге болады. Неғұрлым заманауи нұсқа – Бом Сусессу базары, ол бір шатырдың астында азық-түлік дүкендерін, алуан түрлі асханасы бар гастрономиялық бұрыштарды және мәдени кеңістікті біріктіреді.

Портудан міндетті түрде ерекше кәдесыйлар әкелу керек. Әрине, олардың бастысы – портвейн. Сондай-ақ тығыннан жасалған бұйымдар (сөмкелер, әмияндар, аксессуарлар), дәстүрлі өрнектері бар азулежу керамикалық плиткалары, Португалияның символы – Барселуш әтешінің (Galo de Barcelos) мүсіншелері, былғары бұйымдары мен ұлттық кестесі бар тоқыма бұйымдары танымал.

Портудағы дүкендердің көбі дүйсенбідіен сенбіге дейін, әдетте 10:00-ден 19:00-ге немесе 20:00-ге дейін жұмыс істейді. Ірі сауда орталықтары, әдетте, жексенбі және мереке күндерін қоса алғанда, ұзағырақ, жиі 22:00 немесе 23:00-ге дейін ашық болады. Төлемге барлық жерде несиелік және дебеттік карталар (Visa, Mastercard) қабылданады, алайда шағын дүкендер мен базарларда қолма-қол ақша қажет болуы мүмкін.

Еуропалық Одаққа кірмейтін елдерден келген туристер Tax Free жүйесін пайдаланып, белгілі бір сомаға жасалған сатып алулардан ҚҚС-ты қайтара алады. Ол үшін жүйеге қатысатын дүкендерде (тиісті белгіні іздеңіз) сатып алу кезінде арнайы чекті рәсімдеуді сұрау қажет. Салықты қайтаруды ұшар алдында әуежайда алуға болады.