Сёдра Хелларна табиғи резерваты

Сёдра Хелларна табиғи резерваты — Готланд аралында орналасқан қол тимеген табиғаттың таңғажайып бұрышы. Қорық көрікті жағалау аймағы болып табылады, оның басты ерекшелігі — Балтық теңізінің суына қарай біртіндеп созылып жатқан «hällar» — массивті тегіс әктас плиталары. Бұл — солтүстіктің қатал сұлулығы теңіз көкжиегінің тыныштығымен тоғысатын жер.

Висбю қаласына тікелей жақын жерде орналасқан бұл резерват шамамен 50 гектар бірегей ландшафтты алып жатыр. Швеция уақыт, жел және толқындардың әсерінен пайда болған сирек өсімдік түрлері мен ерекше геологиялық формаларды сақтай отырып, бұл аумақты ұқыпты қорғайды. Мұнда ежелгі жартастардағы жарықтардан пайда болған, дерлік басқа планеталық пейзаж түзетін «жарылған мұз» әсерін көруге болады.

Сёдра Хелларна саяхатшыларды тек панорамалық көріністерімен ғана емес, сонымен қатар толық тыныштық атмосферасымен де баурайды. Бұл оқшаулануды іздейтін және өркениетке жақын бола отырып, қала қарбаласынан алыс табиғат ырғағын сезінгісі келетіндер үшін тамаша кеңістік.

Жағалаудағы серуеніңіз барынша жайлы өтуі үшін, аумақ туралы ресми ақпаратпен алдын ала танысуды ұсынамыз. Төменде жергілікті жерде бағдар алуға немесе аймақ әкімшілігімен байланысуға көмектесетін өзекті байланыс мәліметтері берілген.

Табиғат қорғау аймағындағы мінез-құлық ережелеріне қатысты сұрақтар туындағанда немесе топтық экскурсияларды жоспарлау кезінде, көрсетілген телефон нөмірін пайдалануға немесе ресми веб-ресурсқа кіруге болады.

Резерватқа келудің басты ләззаты — жабдықталған экологиялық соқпақтармен асықпай серуендеу. Сіз ежелгі теңіз қалдырған ерекше өрнектерді зерттей отырып, тура судың жиегіндегі алып әктас плиталардың үстімен жүре аласыз. Жылдың жылы мезгілінде көптеген келушілер теңіздің таза лебі мен өтіп бара жатқан паромдардың көрінісін тамашалай отырып, жартастарда пикник ұйымдастырады.

Тірі табиғатты сүйетіндер үшін Сёдра Хелларна көптеген жаңалықтар дайындайды: мұнда готланд орхидеяларының сирек түрлері және тастарда өмір сүруге бейімделген бірегей мүктер өседі. Егер сіз бердвотчингпен айналыссаңыз, өзіңізбен бірге міндетті түрде дүрбі алыңыз — жағалауда осы тыныш лагуналарды мекендеген жылқышыларды, шағалаларды және басқа да теңіз құстарын жиі кездестіруге болады.

Фотографтар мұнда сарқылмас шабыт көзін табады, әсіресе күн батқан кезде, байып бара жатқан күн ақ жартастарды нәзік қызғылт және алтын түске бояйды. Жазда жағалаудың таяз жерлері тез жылиды, бұл балаларға мөлдір лагуналардағы теңіз тұрғындарының — кішкентай шаяндар мен балықтардың өмірін қауіпсіз бақылауға мүмкіндік береді. Ал қыста қорық мүлдем басқа, қатал эстетика ұсынатын мұз бен қырау патшалығына айналады.

Табиғи резерват қаланың тарихи орталығынан небәрі 5–10 минуттық жерде орналасқан. Егер сіз көлікпен саяхаттап жүрсеңіз, 140-жолмен солтүстікке қарай порт бағытында жүріңіз, содан кейін жағалауға бұрылыңыз — қорыққа кіреберісте келушілер үшін тегін тұрақ қарастырылған.

Қоғамдық көлікті қалайтындар үшін орталықтан 20 және 21-ші желі автобустары қатынайды. Сізге Färjeleden маңындағы аялдамадан түсу керек, содан кейін жаяу шамамен 10–15 минут жүру қалады. Жазғы кезеңде орталық пен жағалау арасында арнайы туристік шаттлдар да жиі қатынайды.

Көптеген туристер велосипедті таңдайды, өйткені қаладан қашықтық небәрі 4 шақырымды құрайды, ал жол көрікті әрі жақсы жабдықталған веложолдар арқылы өтеді. Егер сіз басқа аймақтан келсеңіз, ең жақын торап Visby Airport әуежайы (15 км жерде) немесе паром терминалы болады, ол жерден қорыққа таксимен 10–15 минутта оңай жетуге болады.

Сёдра Хелларна табиғи резерваты өзінің ресми мәртебесін 1990-шы жылдары алды, бірақ оның геологиялық тарихы терең өткенге тамыр жаяды. Ландшафттың негізі — шамамен 450 миллион жыл бұрын қалыптасқан ордовик кезеңінің әктас шөгінділері. Бұл ежелгі қабаттар мұздықтар мен ғасырлар бойғы эрозияның әсерінен жер бетіне шыққан.

Қорғалатын аймаққа айналмас бұрын, Висбю қаласының маңындағы бұл аумақты жергілікті тұрғындар ғасырлар бойы пайдаланып келген. Жағалаудағы жартастар балық аулау және теңіз балдырларын жинау үшін қолайлы алаң болды. Орта ғасырларда, бұл аймақ Ганза одағының негізгі торабы болған кезде, жағалау сызығының өзіндік рельефі теңізшілерге айлаққа жақындағанда бағдар алуға көмектескен.

Бүгінгі таңда қорық аралдың мұздықтан кейінгі қалыптасуының тірі куәсі болып табылады. Мұнда ірі археологиялық ескерткіштер болмаса да, топырақтың өзі мен жағалау сызығы тарихқа дейінгі теңіз тіршілігінің іздерін сақтайды. Қорғалатын аумақ мәртебесі Балтықтың тұзды желдеріне бейімделген бірегей геология мен ерекше флора арасындағы осы нәзік теңгерімді сақтауға деген ұмтылысты көрсетеді.

Негізгі соқпақтармен қысқаша танысу және әйгілі тегіс жартастарды көру үшін әдетте 1–2 сағат жеткілікті. Бұл уақыт Балтық теңізінің панорамасын тамашалауға және ерекше рельеф аясында бірнеше әсерлі суретке түсуге жетеді.

Егер сіз жағада пикник ұйымдастыруды, сирек кездесетін өсімдіктерді іздеуді жоспарласаңыз немесе жай ғана толқын дыбысымен медитация жасағыңыз келсе, 2–3 сағат бөлген дұрыс. Нағыз табиғат сүйер қауымға және мінсіз күннің батуын іздеген фотографтарға осы 50 гектарлық аймақтың әр бұрышын зерттеу үшін жарты күн қажет болуы мүмкін.

Сёдра Хелларна табиғи резерваты келушілер үшін тәулік бойы қолжетімді. Мұнда қақпалар немесе уақыт бойынша қатаң шектеулер жоқ, бұл туристерге таң ата да, Балтық теңізінің үстіндегі жұлдызды аспанды бақылау үшін де келуге мүмкіндік береді.

Аумақ аптаның барлық күндерінде, соның ішінде мереке күндері де тәулігіне 24 сағат ашық:

• Дүйсенбі — Жексенбі: тәулік бойы

Қорықтағы серуенді жақын маңда орналасқан тарихи ескерткіштер мен ойын-сауық алаңдарын аралаумен тамаша үйлестіруге болады. Аймақтың жинақылығының арқасында сіз бір күннің ішінде Готландтың қатал табиғатын да, айбынды ортағасырлық сәулетін де тамашалай аласыз.

Айналаны зерттеу сізге аралдың атмосферасын тереңірек сезінуге мүмкіндік береді, үнсіз жартастардан бастап, осы жерлердің тыныштығын ғасырлар бойы күзетіп тұрған жанды қала қақпалары мен ежелгі қирандыларға дейін баруға болады.