Qionghu

Негізінің қалануы және алғашқы деректер

Юаньцзян қаласының тарихы 1500 жылдан астам уақытты қамтиды. Оның «Юань өзені» деген мағынаны білдіретін атауы Юань өзенінің кең байтақ Дунтинху көліне құятын жерінде орналасуына байланысты қойылған. Бұл аумақтағы алғашқы әкімшілік құрылым — Яошань уезі 522 жылы оңтүстік Лян династиясы кезінде құрылды. 598 жылы Суй династиясы тұсында уезд алғаш рет Юаньцзян деп аталды. Ұзақ тарихында атау бірнеше рет өзгерді, мысалы, Тан династиясы дәуірінде ол Цяоцзян деген атпен танымал болды, бірақ соңында оған Юаньцзян есімі бекіді.

Қалыптасудың негізгі факторлары

Қаланың дамуына бірнеше маңызды факторлар әсер етті:

• География: Юаньцзян Дунтинху көлінің жағасында, Юань, Цзы, Сян және Ли сияқты бірнеше ірі өзендердің тоғысқан жерінде стратегиялық позицияға ие. Бұл оны аймақтың табиғи көліктік және экономикалық торабына айналдырды.
• Сауда: Янцзы өзеніне апаратын өзен жолдарына қол жетімділіктің арқасында қала тарихи түрде тауарларды тасымалдауға арналған маңызды порт болды. Сауданың негізін күріш, балық, ағаш және басқа да жергілікті өнімдер құрады.
• Саяси билік: Ерте кезден бастап Юаньцзян уезд орталығы мәртебесіне ие болды, бұл оның тұрақты дамуына және көптеген ғасырлар бойы әкімшілік функциялардың шоғырлануына ықпал етті.

Ертедегі мәдени және экономикалық ерекшеліктер

Ежелгі дәуірден бастап Юаньцзян өзінің экономикалық мамандануын көрсететін «балық пен күріш мекені» (鱼米之乡) ретінде белгілі болды. Өзен шөгінділерінен түзілген құнарлы жерлер мен Дунтинху көлінің бай су ресурстары балық аулау мен күріш өсіруді жергілікті экономиканың негізіне айналдырды. Сонымен қатар, аймақ өзінің қалың қамыс алқаптарымен әйгілі болып, «қамыс отаны» деген лақап атқа ие болды. Бай табиғаты мен көрікті пейзаждары Ду Фу және Ван Аньши сияқты ежелгі дәуірдің көптеген атақты ақындары мен ғалымдарын қызықтырды, олар мұнда өздерінің мәдени мұраларын қалдырды.

Юаньцзян тарихындағы негізгі белестер

• 522 жыл — Оңтүстік Лян династиясы кезінде бұл аумақта қазіргі қаланың бастаушысы болған Яошань уезі құрылды.
• 598 жыл — Суй династиясы дәуірінде уезд алғаш рет осы жерден ағып өтетін өзеннің құрметіне Юаньцзян болып өзгертілді.
• Тан династиясы дәуірі (618–907 жж.) — Уезд уақытша Цяоцзян атауын иеленді.
• 963 жыл — Сун династиясы кезінде уезге өзінің тарихи Юаньцзян атауы қайтарылды.
• 1949 жыл — ҚХР құрылғаннан кейін уезд жаңадан құрылған Иян арнайы ауданының құрамына енді.
• 1952 жыл — Иян ауданы таратылғаннан кейін уезд уақытша Чандэ арнайы ауданының қарамағына берілді.
• 1962 жыл — Юаньцзян қайта құрылған Иян арнайы ауданының құрамына қайта оралды.
• 1988 жыл — ҚХР Мемлекеттік кеңесінің қаулысымен Юаньцзян уезі қалалық уезд мәртебесіне дейін көтерілді.
• 1994 жыл — Иян округі қалалық округ болып қайта құрылды, оның құрамында Юаньцзян бүгінгі күнге дейін қалып отыр.

Юаньцзян қаласының тарихы оның өзендердің түйіскен жерінде және Дунтинху көліне жақын орналасуымен тығыз байланысты, бұл ғасырлар бойы оның мәдени және экономикалық дамуын айқындап келді. Қала ежелгі қоныстардан Хунань провинциясындағы қазіргі өнеркәсіптік және аграрлық орталыққа дейінгі ұзақ жолдан өтті.

• Ежелгі бастаулар: Қазіргі Юаньцзян аумағындағы алғашқы қоныстар неолит дәуірінде, шамамен 5000 жыл бұрын пайда болған. Жауласқан патшалықтар кезеңінде (б.з.б. 475–221 жж.) бұл жер Чу патшалығының құрамына кіріп, өзіндік сян-чу мәдениетінің бастау алған жерлерінің біріне айналды.
• Уездің негізінің қалануы: Әкімшілік бірлік ретінде бұл аймақ оңтүстік Лян династиясы кезеңінде (502–557 жж.) Яошань уезі ретінде құрылды. 598 жылы, Суй династиясы кезінде, уезд алғаш рет Юаньцзян атауын алды және ол аз ғана үзілістермен бүгінгі күнге дейін сақталды.
• Аграрлық және балық аулау орталығы: Дунтинху көлінің маңындағы құнарлы жазықтарда орналасуының арқасында Юаньцзян тарихи тұрғыдан ауыл шаруашылығы мен балық шаруашылығының маңызды орталығы болды. Қала бүгінде де «балық пен күріш мекені» ретінде танымал және тауарлық астық өндіру жөніндегі ұлттық база болып табылады.
• Қала мәртебесін алу: Қазіргі тарихтағы маңызды кезең 1988 жылдың 11 қазаны болды, ол кезде ҚХР Мемлекеттік кеңесінің шешімімен Юаньцзян уезі қалалық уезд болып қайта құрылды. Бұл урбанизация мен өнеркәсіптік дамудың жеделдеуіне ықпал етті.
• Өнеркәсіптік трансформация: XX ғасырдың соңы мен XXI ғасырдың басында қала экономикасы әртараптандырылды. Дәстүрлі ауыл шаруашылығымен қатар кеме жасау, құрылыс техникасын өндіру, тоқыма және тамақ өнеркәсібі сияқты салалар белсенді дами бастады.
• Инфрақұрылымды дамыту: G234 және Иян-Наньсянь сияқты жүйрік автожолдардың құрылысы, сондай-ақ мың тонналық кемелерді қабылдауға қабілетті Байша өзен портының дамуы Юаньцзянның көліктік қолжетімділігін айтарлықтай жақсартты және оның Қытайдың басқа аймақтарымен байланысын нығайтты.
• Экологиялық және мәдени туризм: Соңғы жылдары қала туризмді дамытуға басымдық беруде. «Қала ішіндегі көл және көл ішіндегі қала» бірегей ландшафты, сондай-ақ Оңтүстік Дунтинхудың халықаралық маңызы бар сулы-батпақты алқаптарына жақындығы саяхатшыларды қызықтырады.

Юаньцзян қаласының сәулеттік келбеті Хунань провинциясына тән, су жағасындағы өмірге бейімделген дәстүрлі стильдер мен оның қазіргі аграрлық және өнеркәсіптік орталық мәртебесін айқындайтын кейінгі функционалдық құрылыстардың қосындысы болып табылады. Мұнда әлемге әйгілі сәулет жауһарлары жоқ, дегенмен қала құрылысының дамуы ескі өмір салтынан қазіргі заманғы Қытайға көшуді айқын көрсетеді.

Өңірдің, соның ішінде Юаньцзянның дәстүрлі сәулеті тарихи тұрғыдан ылғалды субтропиктік климат пен Дунтинху көлінің жақындығының әсерінен қалыптасты. Ескі ғимараттарға оңтүстік қытай сәулетіне тән белгілер тән: ағаш пен сұр кірпішті пайдалану, жаңбыр мен күннен қорғауға арналған иілген ернеулі плиткалы шатырлар, сондай-ақ желдетуге арналған ішкі аулалар. Хунань провинциясының көптеген ауылдық жерлерінде әлі күнге дейін мяо және туцзя сияқты аз ұлттардың сәулеттік дәстүрлерін көрсететін үйлерді кездестіруге болады, бірақ қаланың өзінде олар сирек кездеседі.

Қазіргі заманғы құрылыс 1988 жылдан кейін, Юаньцзян қалалық уезд мәртебесін алған соң белсенді дами бастады. Бұл кезең қазіргі Қытайға тән функционалдық стильде салынған көпқабатты тұрғын үй кешендерінің, әкімшілік және өнеркәсіптік ғимараттардың пайда болуымен сипатталады. Негізгі материалдар ретінде бетон, шыны және болат қолданылды. Қала құрылысы практикалық міндеттерді шешуге: өсіп келе жатқан халықты тұрғын үймен қамтамасыз етуге және дамып келе жатқан экономика үшін инфрақұрылым құруға бағытталды. Нәтижесінде қала пейзажы бүгінде ескі аласа кварталдар мен жаңа биік аудандардың контрастын құрайды.

Юаньцзянның көрнекті тұлғалары

Юаньцзян қаласы мен оның айналасы Қытай тарихында, ғылымы мен мәдениетінде із қалдырған көптеген талантты жандардың отанына айналды. Төменде осы жерлерден шыққан ең танымал тұлғалардың кейбірі берілген.

Ляо Ли (廖立)

Рөлі: Үш патшалық дәуірінің (220–280 жж.) саяси қайраткері.
Маңыздылығы: Ляо Ли Шу-Хань патшалығында шенеунік болған. Оның талантын Чжугэ Лянның өзі жоғары бағалап, оны Пан Тунмен қатар «Чу патшалығының ұлы таланты» деп атаған. Қабілетіне қарамастан, Ляо Ли өркөкірек мінезге ие болған және негізін қалаушы император Лю Бэй мен басқа да жоғары лауазымды шенеуніктердің саясатын ашық сынаған. Нәтижесінде, ол өзінің өрескелдігі үшін шенінен айырылып, жер аударылды, бұл таланттың менмендіктен қалай жойылатынына сабақ боларлық мысал болды.

Чжоу Вэйинь (周维寅, 1895–1949)

Рөлі: әскери қолбасшы, генерал-лейтенант.
Маңыздылығы: Юаньцзянның тумасы Чжоу Вэйинь беделді Баодин әскери академиясында білім алған. Ол Қытай Республикасы кезеңінде Ұлттық-революциялық армияда мансап жолын жасап, генерал-лейтенант шеніне және 10-шы армия тобының штаб бастығы лауазымына дейін көтерілді. Оның өмірбаяны Қытай тарихының XX ғасырдың бірінші жартысындағы күрделі әрі аласапыран әскери кезеңін көрсетеді.

Чжан Шуньхуэй (张舜徽, 1911–1992)

Рөлі: ғалым-классик, тарихшы, филолог.
Маңыздылығы: XX ғасырдағы классикалық әдебиет пен тарихи мәтіндер бойынша Қытайдың ірі мамандарының бірі. Ғалымдар отбасында дүниеге келген ол өмірін ежелгі қытай мәтіндерін зерттеуге және жүйелеуге арнаған. Чжан Шуньхуэй Қытай тарихи әдебиетті зерттеу қоғамының президенті болды және мәтінтануға үлкен үлес қосып, артына көптеген ғылыми еңбектер қалдырды.

Чэнь Цинъюнь (陈庆云, 1929 ж.т.)

Рөлі: ғалым-химик, Қытай ғылым академиясының академигі.
Маңыздылығы: Чэнь Цинъюнь — органикалық химия, атап айтқанда фтор химиясы саласындағы көрнекті маман. Оның зерттеулері Қытайдағы химия өнеркәсібі мен ғылымының дамуы үшін үлкен маңызға ие болды. Жетістіктері үшін ол академик болып сайланды, бұл елдегі ғылыми еңбектің ең жоғары танылуы болып табылады.

Фу Цзямо (傅家谟, 1933–2015)

Рөлі: ғалым-геохимик, Қытай ғылым академиясының академигі.
Маңыздылығы: Фу Цзямо Қытайдағы органикалық геохимия мен қоршаған орта химиясының негізін қалаушылардың бірі болып саналады. Ол елдегі алғашқы органикалық геохимия зертханасын құрды және теңіз карбонатты жыныстарындағы мұнай мен газдың пайда болу теориясына іргелі үлес қосты. 1991 жылы Қытай ғылым академиясының академигі болып сайланды.

Дун Данцзы (东荡子, 1964–2013)

Рөлі: ақын.
Маңыздылығы: Дун Данцзы (шын аты — У Бо) — шығармашылығы Қытайдың әдеби ортасында танылған белгілі қазіргі заман ақыны. Армиядағы қызметтен және беделді Фудань университетіндегі оқудан кейін ол өзін әдебиетке арнады. Оның «Тәж» сияқты жинақтарындағы өлеңдері өмір мен адамдар арасындағы қарым-қатынас туралы терең толғаныстарды бейнелейді.