Cheongju

Чхонджу — тарихы Үш корей патшалығы дәуірінен бастау алатын, бай әрі көпғасырлық тарихы бар қала. Өзінің ұзақ тарихында ол аймақ пен бүкіл ел өмірінде маңызды рөл атқарып, атаулары мен әкімшілік мәртебесін бірнеше рет өзгертті.

Негізінің қалануы және алғашқы деректер

Қазіргі Чхонджу аумағындағы қоныстардың тарихы көптеген ғасырларға созылады. Оның ерте тарихының негізгі кезеңдеріне мыналар жатады:

• Үш патшалық дәуірі: Бұл аумақ Пэкче мемлекетінің құрамына кірді және мұндағы қоныс Сандан ауданы (Сандан-хён) ретінде белгілі болды.
• Силла мемлекеті: Корей түбегі Силла билігімен біріккеннен кейін, 757 жылы әкімшілік реформа жүргізіліп, нәтижесінде мұнда Совонгён ауданы құрылды.
• Корё әулеті: Қала өзінің қазіргі атауын 940 жылы, Чхонджумок әкімшілік ауданы құрылған кезде алды.

Қалыптасудың негізгі факторлары

Ғасырлар бойы Чхонджу маңызды әкімшілік және көлік орталығы ретінде дамыды. Оның стратегиялық орналасуы ықпалының артуына ықпал етті. XX ғасырдың басында қаланың дамуы жаңа серпін алды: 1905 жылы ол арқылы теміржол тартылып, бұл экономикалық өсуді айтарлықтай жеделдетті. Көп ұзамай, 1908 жылы Чхунчхон-Пукто провинциясының үкіметі Чхунджудан Чхонджуға көшірілді, бұл оның аймақтық астана мәртебесін біржола бекітті.

Ерте мәдени және экономикалық ерекшеліктері

Чхонджудың әлемдік мәдениетке қосқан басты үлесі — оның кітап басу тарихындағы рөлі. Дәл осы жерде, Хындокса храмында 1377 жылы «Чикчи» кітабы (толық атауы «Пэгун хвасан чхорок пульчо чикчи симчхе ёджоль») басылды. Бұл — жылжымалы металл қаріппен басылған әлемдегі ең көне сақталған кітап, ол әйгілі Гутенберг Библиясынан 78 жыл бұрын жарық көрген. Бұл факт халықаралық деңгейде танылып, «Чикчи» ЮНЕСКО-ның «Әлем естелігі» тізіліміне енгізілді, бұл қаланың ерекше мәдени маңызын көрсетеді.

Чхонджу тарихының хронологиясы

Чхонджу тарихы оны маңызды мәдени және әкімшілік орталық ретінде қалыптастырған оқиғаларға толы. Міне, оның көпғасырлық жолының негізгі сәттері:

• Үш патшалық дәуірі: Қазіргі қаланың аумағы Пэкче мемлекетінің құрамына кіріп, Сандан-хён ауданы ретінде белгілі болды.
• 757 жыл: Корея Силла мемлекетінің билігімен бірігіп, әкімшілік реформа жүргізілгеннен кейін бұл жер Совонгён деп аталды.
• 940 жыл: Корё әулеті дәуірінде аймақ Чхонджумок әкімшілік ауданы болып қайта құрылып, өзінің қазіргі атауын алды.
• 1377 жыл: Жергілікті Хындокса храмында «Чикчи» кітабы басылды — бұл жылжымалы металл қаріпті қолдану арқылы басылған әлемдегі ең көне сақталған кітап.
• 1592 жыл: Имджин соғысы кезінде Чо Хон мен монах Ёнгю бастаған корей әскерлері Чхонджу түбіндегі шайқаста қаланы жапон басқыншыларынан азат етті.
• 1905 жыл: Уезд арқылы Кёнбусон теміржол желісі тартылды, бұл оның экономикалық дамуына үлкен серпін берді.
• 1908 жыл: Чхунчхон-Пукто провинциясының үкіметі Чхунджудан Чхонджуға көшіріліп, оның аймақ астанасы мәртебесі ресми түрде бекітілді.
• 1949 жыл: Чхонджу ресми түрде қала (си) мәртебесін алды.
• 2001 жыл: «Чикчи» ЮНЕСКО-ның «Әлем естелігі» тізіліміне еніп, көрнекті мәдени мұра ескерткіші ретінде халықаралық деңгейде танылды.
• 2014 жыл: Чхонджу қаласы мен көршілес Чхонвон уезінің әкімшілік бірігуі орын алып, нәтижесінде біртұтас, ірі муниципалитет құрылды.

Чхонджудың дамуы — ежелгі қаланың заманауи технологиялық және мәдени орталыққа айналу тарихы. Бұл жолдың негізгі кезеңдері оның экономикалық, қала құрылысы және мәдени өзгерістерін көрсетеді.

«Чикчидің» дүниеге келуі және әлемдік мәдени мұра (1377 ж.)

Чхонджудың әлемдік тарихқа қосқан басты үлесі — жылжымалы металл қаріппен басылған ең көне сақталған кітап «Чикчидің» жасалуы. Жергілікті Хындокса храмында орын алған бұл мәдени серпіліс еуропалық кітап басу ісінен 78 жылға озып кетті. Бүгінде «Чикчи» ЮНЕСКО-ның «Әлем естелігі» тізіліміне енгізілген, ал қалада осы оқиғаны мәңгілікке қалдыратын тарихи кітап басу мұражайы жұмыс істейді.

Көлік торабы және провинция астанасы (ХХ ғ. басы)

XX ғасырдың басында Чхонджу оның одан әрі өсуін айқындаған екі оқиғаны бастан өткерді. 1905 жылы уезд арқылы теміржол желісі өтті, ал 1926 жылы Чхунбук желісінің ашылуы аймақтық дамуға қуатты серпін берді. 1908 жылы Чхунчхон-Пукто провинциясының үкіметі Чхунджудан осында көшірілді, бұл Чхонджудың әкімшілік орталық мәртебесін біржола бекітті.

Соғыстан кейінгі индустрияландыру (1970–1980 жж.)

Қаланың жедел дамуы 1970 жылы оны Сеулмен байланыстыратын жоғары жылдамдықты автотрасса салынғаннан кейін басталды. 1980-ші жылдары тамақ, тоқыма және химия өнеркәсібіне мамандандырылған ірі өнеркәсіптік кешен құрылды. Бұл кезең Чхонджудың маңызды экономикалық орталыққа айналуына негіз қалады және халық санының айтарлықтай өсуіне әкелді.

Жоғары технологиялар және жартылай өткізгіштер орталығы (XXI ғ.)

XXI ғасырда Чхонджу Оңтүстік Кореяның жартылай өткізгіш өнеркәсібінің негізгі орталықтарының біріне айналды. Мұнда SK Hynix компаниясының ірі өндірістік қуаттары, соның ішінде жасанды интеллект индустриясы үшін өте маңызды DRAM және HBM жад чиптерін шығаратын зауыттар орналасқан. Қала жоғары технологиялық өндірістерге миллиардтаған инвестиция тартуды жалғастырып, өзінің технологиялық көшбасшы мәртебесін нығайтуда.

Бірігу және мегаполистің құрылуы (2014 ж.)

Қаланың заманауи тарихындағы маңызды белес — 2014 жылы Чхонджудың іргелес Чхонвон уезімен әкімшілік бірігуі. Бұл бірігу халық саны 800 000-нан асатын біртұтас ірі муниципалитеттің құрылуына әкелді, бұл қаланың дамуын, инфрақұрылымын және экономикасын тиімдірек басқаруға мүмкіндік берді.

Мәдени қайта өрлеу және қаланы жаңарту

Қазіргі Чхонджу өзінің мұрасын қалалық ортаға біріктіре отырып, оны сақтау бойынша белсенді жұмыс істеуде. Бұрынғы темекі фабрикасының ғимаратында Ұлттық заманауи өнер мұражайының (MMCA) филиалының ашылуы бұған жарқын мысал бола алады. Бұл жоба индустриялық тарихты сақтау мен жаңа мәдени кеңістікті құрудың сәтті үйлесімін көрсетеді, бұл қаланы жаңарту стратегиясының бір бөлігі болып табылады.

Чхонджудың сәулеттік келбеті — оның көне дәстүрлер мен ультразаманауи технологиялар үйлесім тапқан ұзақ тарихының айқын көрінісі. Қала Корея мемлекеттерінің бірінің ежелгі орталығынан қазіргі мегаполиске дейінгі жолдан өтті және әр кезең оның қала құрылысы матасында өз ізін қалдырды.

Ежелгі тамырлар және дәстүрлі сәулет

Қаланың тарихи өзегі корей сәулетіне тән қорғаныс және діни ғимараттардың айналасында қалыптасты. Бұл дәуірдің ең көрнекті ескерткіші — Сандансансон бекінісі. Атауы Пэкче мемлекетінің дәуірінен бастау алатын бұл тас тау бекінісі көптеген ғасырлар бұрын қаланған және Чосон әулеті кезінде қайта салынған. Оның тау жоталары бойымен созылған алып қабырғалары мен сақталған қақпалары дәстүрлі корей фортификациялық сәулетінің жарқын үлгісі болып табылады және қаланың символы ретінде қызмет етеді. Тағы бір маңызды тарихи орын — «Чикчи» кітабы басылған Хындокса храмының аумағы. Түпнұсқа ғимараттар бастапқы қалпында сақталмаса да, бұл жер қаланың дамуына әсер еткен терең мәдени тамырларды көрсетеді.

Жаңғырту және индустриялық кезең

XX ғасырда Чхонджудың қала құрылысының дамуы жаңа серпін алды. Ғасырдың басында теміржолдың тартылуы және провинция астанасының осында көшірілуі оны маңызды әкімшілік және логистикалық орталыққа айналдырды. Бұл кезеңде жаңғырту дәуіріне тән стильдегі функционалды ғимараттар пайда бола бастады. 1970-80 жылдардағы соғыстан кейінгі индустрияландыру тұтас аудандардың келбетін қалыптастырған және қаланың экономикалық бейнесін айқындаған ірі өнеркәсіптік кешендердің құрылуына әкелді. Бұл кездегі сәулет негізінен өндірістік міндеттерді шешуге бағытталған утилитарлық сипатта болды.

Заманауи сәулет және қаланы жаңарту

Қазіргі Чхонджу постмодернизмнің және қалалық кеңістікке инновациялық көзқарастың жарқын үлгілерін көрсетеді. Бұрынғы темекі фабрикасының ғимаратында ашылған Ұлттық заманауи өнер мұражайы (MMCA) негізгі жоба болды. Адаптивті қайта пайдаланудың бұл үлгісі қараусыз қалған индустриялық нысанды оның тарихи құрылымын сақтай отырып, елдің басты мәдени кеңістіктерінің біріне айналдырды. Бұл тәсіл өнеркәсіптік аймақтарды жандандырудың жаһандық тенденциясын көрсетеді.

Қаланың болашаққа деген көзқарасын әлемге әйгілі Snøhetta халықаралық бюросының жаңа ратуша жобасы бейнелейді. Жоспар тарихи орталықта қала тұрғындары үшін ашық және қолданыстағы қалалық ортаға біріктірілген заманауи әкімшілік кешенін құруды көздейді. Сонымен қатар, Чхонджу ландшафтын алдыңғы қатарлы өнеркәсіптік сәулет үлгілері болып табылатын SK Hynix компаниясының зауыттары сияқты жоғары технологиялық өндірістердің ауқымды кешендері айқындайды.

Чхонджумен байланысты көрнекті тұлғалар

Чхонджу қаласы өзінің бай және көпғасырлық тарихымен Кореяның мәдениетінде, саясатында және тарихында айтарлықтай із қалдырған көптеген көрнекті тұлғалардың отаны немесе қызмет еткен жері болды. Орта ғасырлық ғалымдар мен батырлардан бастап қазіргі өнер қайраткерлеріне дейін — бұл тұлғалар қаланың мұрасын қалыптастырды.

• Пэгун-хвасан (өмір сүрген жылдары белгісіз): Коре дәуірінің будда монахы, оның есімі Чхонджудың басты мәдени байлығымен тығыз байланысты. Дәл осы кісі 1377 жылы жергілікті Хындокса храмында басылған «Чикчи» антологиясын құрастырған. Бұл басылым — металл жылжымалы қаріппен басылған әлемдегі ең көне сақталған кітап, бұл еуропалық кітап басу ісінен 80 жылдай ерте болған.
• Чо Хон (1544–1592): Көрнекті конфуцийшіл ғалым және Имджин соғысы кезіндегі халық жасағының (의병, «Әділет армиясы») жетекшілерінің бірі. Ол әскер жинап, жапондар басып алған Чхонджуға ерлікпен шабуыл жасап, 1592 жылы қаланы азат етті. Оның жанқиярлығы мен отансүйгіштігі Корея тарихында мәңгі сақталады.
• Ёнгю (1592 ж. қ.б.): Жауынгер монах және Чо Хонның адал серігі. Ол Чхонджуды азат етуге көмектесу үшін мың монахтан тұратын жасақты бастап келді. Оның батылдығы мен стратегиялық дағдылары шайқаста шешуші рөл атқарып, будда монахтарының ел қорғауға қосқан үлесінің үлгісіне айналды.
• Хан Мёнхве (1415–1487): Чхонджудың қуатты Хан кланынан шыққан, ерте Чосон әулетінің ықпалды саяси қайраткері. Ол 1455 жылы Седжо патшаның таққа отыруына көмектескен негізгі стратег болды және екі рет бас мемлекеттік кеңесші қызметін атқарып, сол кездегі саясатқа үлкен ықпал етті.
• Сон Санхён (1551–1592): Чхонджуда туылған және ұлттық батырға айналған ғалым және шенеунік. Имджин соғысы кезінде ол Пусандағы Тоннэ бекінісінің коменданты болды. Ол қорғанысты ерлікпен басқарып, жаудың басым күштерінен шегінуден бас тартып, шайқаста қаза тапты.
• Чон Унчхан (1947 ж.т.): Қазіргі Оңтүстік Кореяның танымал экономисі және саяси қайраткері. Ол беделді Сеул ұлттық университетінің президенті қызметін атқарды, ал 2009 жылдан 2010 жылға дейін елдің премьер-министрі болды.
• Ли Хёри (1979 ж.т.): Корей поп-музыкасының ең танымал тұлғаларының бірі, әнші, актриса және тележүргізуші. 2014 жылы Чхонджудың бөлігіне айналған Чхонвон уезінде туылған ол өз мансабын Fin.K.L тобында бастап, жеке орындаушы ретінде феноменальды табысқа жетіп, бейресми «K-pop патшайымы» атағын алды.
• Хан Хё Чжу (1987 ж.т.): Чхонджуда туып-өскен танымал оңтүстіккореялық актриса. Ол «Дон И», «W: Екі әлем арасында» және «Бақыт» сияқты табысты дорамалардағы, сондай-ақ көптеген фильмдердегі рөлдерімен танымал болып, Кореяда да, шетелде де танылды.