Стиассни вилласы

Брно қаласының көрікті ауданында орналасқан зәулім Стиассни вилласы соғыс аралық кезеңдегі функционалистік сәулет өнерінің ең жарқын үлгілерінің бірі болып табылады. 1927–1929 жылдары әйгілі сәулетші Эрнст Визнердің жобасы бойынша тоқыма магнаты Альфред Стиассни үшін салынған бұл вилла аңызға айналған Тугендхат вилласының «кіші қарындасы» болып саналады.

Чехия еліндегі бұл бірегей ғимарат қоршаған ортамен үйлесімділігімен таң қалдырады. Вилла тік беткейде жайлы орналасқан, ал оның ішкі кеңістіктері ашық террасалар мен жайлы патиолар арқылы алып үш гектарлық баққа ұласады. Қасбеттің қатаң сызықтары мен егжей-тегжейлі ойластырылған жоспарлануы функционалдылық пен салтанат қатар жүрген Бірінші Чехословакия Республикасының рухын көрсетеді.

Бүгінгі таңда Стиассни вилласы — жай ғана сәулет ескерткіші емес, жұмыс істеп тұрған Қазіргі заманғы сәулет әдістемелік орталығы. 2014 жылы аяқталған мұқият жөндеуден кейін нысан заманауи мәдени кеңістікке айналды, мұнда келушілер өткен ғасырдағы бай отбасының тұрмысымен танысып қана қоймай, әлемдік функционализм тарихы туралы көптеген жаңа мәліметтер ала алады.

Сапарды жоспарлау немесе іс-шараларды өткізу мәліметтерін нақтылау үшін әкімшілікпен алдын ала хабарласу ұсынылады. Төменде вилла аумағында орналасқан Қазіргі заманғы сәулет әдістемелік орталығының өзекті байланыс деректері берілген.

Стиассни вилласына келудің негізгі себебі — қызықты гидпен жүретін экскурсиялар. Кәсіби экскурсоводтар ғимараттың сәулеттік ерекшеліктері, Стиассни отбасының тарихы және XX ғасырдың басында бұл сәнді үйдің қалай жұмыс істегені туралы егжей-тегжейлі айтып береді. Сіз мұқият қалпына келтірілген интерьер бөлшектерін көріп, өткен дәуірдің рухын сезіне аласыз.

Кең бақты аралауға ерекше көңіл бөлген жөн. Беткейде орналасуының арқасында иелік аумағынан Брноға панорамалық көріністер ашылады. Вилланың табиғи патиолары мен террасалары тыныштық пен таза ауадан ләззат алуға шақырып тұрғандай, бұл жерді тыныш демалыс пен әдемі фотосуреттерді ұнатушылар үшін тамаша орынға айналдырады.

Қала құрылысы тарихына терең қызығушылық танытатындар үшін вилланың ішінде Орталық Еуропадағы заманауи сәулет пен функционализмнің дамуына арналған тұрақты экспозициялар жұмыс істейді. Бұл ғимаратты Лёве-Бир вилласы сияқты қаланың басқа жауһарларымен салыстыруға және аймақтың сәулеттік бейнесін жақсырақ түсінуге тамаша мүмкіндік.

Вилла Hroznová 14 мекенжайы бойынша, қаланың ең беделді аудандарының бірі — Масарик орамында орналасқан. Брно орталығынан мұнда жету өте оңай: Масарик ауданындағы аялдамаларға баратын трамвайларды немесе автобустарды таңдап, қоғамдық көлікті пайдалана аласыз.

Жайлылықты қалайтындар үшін орталық теміржол вокзалынан таксимен келу небәрі 10–15 минутты алады. Егер сіз автокөлікпен келуді ұйғарсаңыз, жергілікті рельефтің ерекшеліктерін ескерген жөн — тік беткейлер кіреберістің дәл қасында тұраққа қоюды қиындатуы мүмкін, сондықтан бос орынды көрші көшелерден сәл ертерек іздеген дұрыс.

Жаяу серуендеу — сәулет өнерін ұнатушылар үшін тамаша нұсқа. Масарик ауданы асықпай зерттеуге өте қолайлы, ал Стиассни вилласына барар жолда ескі қаланың қайталанбас атмосферасын тудыратын басқа да тарихи зәулім үйлерді тамашалауға болады.

Стиассни вилласының тарихы 1927 жылы тоқыма магнаты Альфред Стиассни әйгілі сәулетші Эрнст Визнерге өзінің отбасылық ұясының жобасына тапсырыс берген кезде басталды. Құрылыс 1929 жылы аяқталды және оның отбасы, соның ішінде әйелі Гермина мен қызы Сюзанна мұнда өздері армандаған үйге ие болды. Алайда, олардың бұл қабырғалардағы бақыты небәрі тоғыз жылға созылды: 1938 жылы алдағы өзгерістерді сезіп, отбасы елден кетіп, алдымен Лондонға, содан кейін Калифорнияға қоныс аударды.

Соғыстан кейінгі кезеңде ғимараттың тағдыры күтпеген жағдайға тап болды. Вилла мемлекет меншігіне өтіп, ең мәртебелі қонақтарды қабылдауға арналған үкіметтік резиденция ретінде пайдаланыла бастады. Әр жылдары мұнда Чехословакия президенті Эдвард Бенеш, Индонезия лидері Сукарно және Мысыр президенті Гамаль Абдель Насер тоқтаған. Дәл осы кезеңге байланысты зәулім үйге «үкіметтік вилла» деген бейресми атау таңылды.

Қызықтысы, Барқыт революциясынан кейін вилла 2009 жылы Ұлттық мұра институтына берілгенге дейін біраз уақыт жеке мерекелер мен үйлену тойлары өткізілетін орын болды. Ғимараттың бұрынғы функционалистік сәнін қайтарған ауқымды жөндеуден кейін, 2014 жылғы 13 желтоқсанда вилла ресми түрде мұражай ретінде көпшілікке есігін айқара ашты.

Стиассни вилласымен толық танысу үшін әдетте шамамен 1,5–2 сағат қажет. Бұл уақыт гидтің сүйемелдеуімен зәулім үйдің бөлмелерін асықпай аралап, соғыс аралық кезеңдегі салтанатты атмосфераны сезінуге жеткілікті.

Ауданы 3 гектар болатын алып бақты аралауға міндетті түрде уақыт қалдырыңыз. Бақ сәулет ансамблінің ажырамас бөлігі болып табылады және террасалардың бірінде отырып, қала көрінісін тамашалау мүмкіндігі мұнда сәл ұзағырақ қалуға тұрарлық.

Стиассни вилласына аптаның соңында және жаңа аптаның басында баруға болады. Ресми кестеге сәйкес, нысан келесі жұмыс уақыты бойынша жұмыс істейді:

• Дүйсенбі: 10:00 – 18:00
• Сейсенбі – Бейсенбі: Демалыс күндері
• Жұма – Жексенбі: 10:00 – 18:00

Аумаққа соңғы кіру және соңғы экскурсияның басталуы әдетте жабылуға бір сағат қалғанда болатынын ескеріңіз, сондықтан сапарыңызды алдын ала жоспарлаңыз.

Стиассни вилласының айналасын зерттеу сіздің Брноға сапарыңыздан алған әсеріңізді айтарлықтай байыта алады. Масарик ауданы мен оған іргелес аумақтар бос уақытты өткізудің көптеген нұсқаларын ұсынады — ғылыми-көпшілік орталықтардан бастап заманауи ойын-сауық кеңістіктеріне дейін.

Төменде жақын маңда орналасқан және экскурсиялық бағдарламаңызға тамаша толықтыру бола алатын қызықты жерлердің тізімі берілген: