Huntington

Негізінің қалануы және алғашқы деректер

Хантингтон қаласының тарихы XIX ғасырдың бірінші жартысынан бастау алады. Қоныс ресми түрде 1848 жылы жоспарланған, бірақ алғашқы пионерлер бұл жерлерді ертерек, 1830 жылдардың басында игере бастаған. Қала өзінің атауын Тәуелсіздік декларациясына қол қоюшылардың бірі Сэмюэл Хантингтонның құрметіне алды. Оған қала (city) ресми мәртебесі 1873 жылы берілді, бұл шағын қоныстан маңызды әкімшілік орталыққа өтуді білдірді.

Қалыптасудың негізгі факторлары

Индиана штатындағы Хантингтонның дамуы, АҚШ, қолайлы географиялық орналасуымен және көлік инфрақұрылымының дамуымен алдын ала анықталды:

• Уобаш — Эри арнасы: Бұл су жолының құрылысы экономикалық өсудің басты қозғаушы күшіне айналды. Арна аймақты Ұлы көлдермен байланыстырып, қаланы жанданған сауда торабына айналдырды.
• Өзендер географиясы: Литл-Ривер және Уобаш өзендерінің түйіскен жерінде орналасуы қажетті су ресурстарын қамтамасыз етті және құнарлы алқапта ауыл шаруашылығының дамуына ықпал етті.
• Темір жолдар: XIX ғасырдың екінші жартысында теміржол қатынасының пайда болуымен қала өзен тасымалының рөлі төмендегенін өтей отырып, көлік орталығы ретіндегі өз позициясын нығайтты.

Ертедегі мәдени және экономикалық ерекшеліктер

Өз өмір сүруінің ерте кезеңінде Хантингтон «Әктас қаласы» (Lime City) ретінде танымал болды. Айналадағы әктастың бай кен орындары өндіруші өнеркәсіп пен басқа аймақтарға экспортталатын әк өндірісінің қарқынды дамуына ықпал етті. Өнеркәсіппен қатар ауыл шаруашылығы маңызды рөл атқарды, ал мәдени өмір мектептері мен шіркеулері бар жайлы қалалық орта құруға ұмтылған қоныс аударушылар қауымдастығының айналасында қалыптасты.

Негізгі тарихи даталар

• 1834 жыл — Хантингтон округі ресми түрде құрылды, ол өзінің атауын Сэмюэл Хантингтонның құрметіне алды.
• 1835 жыл — Уобаш — Эри арнасының құрылысы осы мекенге жетіп, сауда мен жаңа қоныстанушыларға жол ашты.
• 1848 жыл — Хантингтон қонысының ресми жоспары бекітілді, бұл оның қала тарихының бастау нүктесі болып саналады.
• 1856 жыл — Қалаға Wabash Railroad теміржолы келді, ол шығыс және батыс нарықтарымен сенімді байланысты қамтамасыз етті.
• 1873 жыл — Қоныс қала (city) мәртебесін алды, бұл жергілікті өзін-өзі басқаруды қалыптастыруға мүмкіндік берді.
• 1897 жыл — Орталық колледж негізі қаланды, ол кейіннен Хантингтон университеті болып өзгертілді.
• 1904 жыл — Орталықтың сәулеттік доминантына айналған монументалды округтік сот ғимаратының құрылысы аяқталды.
• 1925 жыл — Сәнді бассейнімен танымал және зайырлы өмірдің орталығына айналған әйгілі LaFontaine қонақ үйі ашылды.
• 1929 жыл — Бұрынғы әктас карьерлерінің орнында бірегей ландшафттық нысан «Батулы бақтар» (Sunken Gardens) саябағын құру аяқталды.
• 1988 жыл — Қала тумасы Дэн Куэйл АҚШ вице-президенті болып сайланды, бұл қалаға ұлттық танымалдылық әкелді.
• 1993 жыл — Өз түріндегі жалғыз мұражай — Вице-президенттер орталығының (қазіргі Quayle Vice Presidential Learning Center) ашылуы өтті.

Даму мен қайта құру кезеңдері

Хантингтон қаласының тарихы — бұл фронтирдегі шағын қоныстан дамыған әкімшілік және білім беру орталығына дейінгі жол. Бір жарым ғасыр бойы осында орын алған экономикалық және мәдени қайта құрулар АҚШ-тың бұл түкпірінің бірегей келбетін қалыптастырды.

• Уобаш — Эри арнасының дәуірі. XIX ғасырдың ортасында су жолының құрылысы экономиканың алғашқы қуатты драйверіне айналды. Арна оқшауланған қонысты маңызды сауда торабына айналдырып, фермерлер мен қолөнершілерге Ұлы көлдер мен шығыс жағалау нарықтарына жол ашты.
• Теміржол индустрияландыруы. Wabash Railroad теміржолының келуімен және ірі жөндеу деполарының салынуымен қала аймақтың көлік жүрегі мәртебесін нығайтты. Бұл халық санының өсуіне және өнеркәсіп секторында жаңа жұмыс орындарының пайда болуына әкелді.
• «Әктас қаласының» қалыптасуы. Бай әктас кен орындарын белсенді игеру ұзақ жылдар бойы жергілікті экономиканың негізі болды. Әк өндіру табыс әкеліп қана қоймай, қалаға оның әйгілі тарихи лақап атын — Lime City берді.
• XX ғасырдың басындағы қала құрылысының гүлденуі. 1904 жылы монументалды округтік сот ғимаратының бой көтеруі кемелденген қалалық ортаға көшуді білдірді. Бұл сәулеттік жоба азаматтық мақтаныш пен қаланың әкімшілік маңыздылығының символына айналды.
• Ландшафттық ревитализация («Батулы бақтар»). 1920 жылдары иесіз қалған әктас карьерлерін көрікті саябаққа айналдыру озық урбанистік ойлаудың үлгісі болды. Қала өнеркәсіптік тыртықтарды бірегей көрнекті орын мен демалыс аймағына айналдыра білді.
• Мәдени бум және LaFontaine қонақ үйі. 1925 жылы бассейні мен бал залы бар сәнді қонақ үйдің ашылуы қаланы зайырлы өмір мен ойын-сауық орталығына айналдырып, көрші аймақтардан қонақтарды тартып, туристік тартымдылықты арттырды.
• Білім беру кластерінің дамуы. Жергілікті колледждің Хантингтон университетіне айналуы даму бағытын ғылым мен ағартушылыққа қарай бұрып, қала мәдениетін байытты және білікті мамандар даярлау үшін негіз қалады.

Қала құрылысының дамуы мен сәулеттік келбеті

Хантингтон қаласының сәулеті оның арнадағы сауда қонысынан гүлденген әкімшілік орталыққа дейінгі эволюциясын айқын көрсетеді. Көшелердің қала құрылысы торы Уобаш өзені мен көлік жолдарының әсерінен қалыптасты, ал ғимараттардың келбеті экономикалық дәуірлердің ауысуын және тұрғындардың эстетикалық талғамдарын көрсетеді.

Виктория дәуірі және коммерциялық стиль

XIX ғасырдың соңы қарқынды өсу кезеңі болды, бұл тарихи орталықтың, әсіресе Джефферсон-стрит бойындағы құрылыстарда көрініс тапты. Мұнда сол кездегі Виктория сәулетінің танымал бағыты — итальяндық стиль басым.

• Салттық ерекшеліктері: Кронштейндермен ұсталған, бай безендірілген ернеулері бар қызыл кірпіштен қаланған ғимараттар және доғалы аяқталуы бар биік тар терезелер.
• Мақсаты: Бірінші қабаттар дәстүрлі түрде дүкен сөрелеріне арналған, бұл бүгінгі күнге дейін сақталған жанданған сауда атмосферасын тудырды.

XX ғасырдың басындағы монументалдылық: Неоклассицизм және Боз-ар

Ғасырлар тоғысында АҚШ-та азаматтық мақтаныш пен тұрақтылықты көрсетуге арналған сәулет сәнге енді. Хантингтонда бұл кезең маңызды қоғамдық ғимараттардың салынуымен ерекшеленді.

Қаланың басты доминанты — 1904 жылы салынған Округтік сот ғимараты (Huntington County Courthouse). Бұл боз-ар (эклектикалық неоклассицизм) стилінің жарқын үлгісі. Құрылыс өзінің айбынды күмбезімен, монументалды бағаналарымен және әктасты пайдалануымен ерекшеленеді, бұл қаланың әкімшілік орталық мәртебесін айқындай түседі.

1920 жылдардағы дәуір: Стильдердің жаңғыруы және ландшафттық дизайн

«Дүркіреген жиырмасыншы жылдар» кезеңінде сәулеттік назар классикалық дәстүрлерді жаңа қала құрылысы шешімдерімен ұштастыра отырып, бос уақыт пен демалыс нысандарына ауды.

• LaFontaine қонақ үйі (1925): Ғимарат Георгиандық жаңғыру стилінде салынған. Ол өзінің талғампаз қасбетімен және әйгілі жабық бассейнімен қонақтарды баурап, сол дәуірдегі сән-салтанаттың символына айналды.
• Ландшафттық сәулет: Қала келбетінде Батулы бақтар (Sunken Gardens) ерекше орын алады. Бұл өнеркәсіптік нысанды (бұрынғы әктас карьерін) көрікті саябаққа айналдырудың бірегей үлгісі, бұл сол кездегі қалалық орта үшін инновациялық шешім болды.

Көрнекті тұлғалар

Хантингтон қаласы әлемге және елге есімдері тарихта мәңгі қалған көптеген талантты адамдарды сыйлады. Жергілікті халықтардың көшбасшыларынан бастап қазіргі спорт және саясат жұлдыздарына дейін — бұл тұлғалардың өмірбаяны Индиана штатындағы осы қаланың көшелерімен және рухымен тығыз байланысты.

• Фрэнсис Лафонтен (Топеа)
  Майами халқының көсемі
  Миссисипи өзенінің шығысындағы біріккен майами тайпасының соңғы бас көсемі. Оның қала маңында орналасқан тарихи иелігі бүгінгі күнге дейін сақталған және аймақтың мәдени мұрасының маңызды ескерткіші болып табылады.
• Элизабет Смит Фридман
  Криптоаналитик және шифрды ашудың пионері
  Америкалық криптологияның «анасы» деп жиі аталатын осы қаланың тумасы. Оның кодтарды бұзудың инновациялық әдістері XX ғасырдың бірінші жартысында АҚШ қауіпсіздік қызметтерінің жұмысында шешуші рөл атқарды.
• Дэн Куэйл
  АҚШ-тың 44-ші вице-президенті
  Белгілі саясаткер Хантингтонда өсіп, мансабын отбасылық газетте жұмыс істеуден бастаған. Оның қаламен байланысы бірегей мұражайда — Куэйл вице-президенттердің оқу орталығында мәңгілікке қалдырылған.
• Дж. Эдвард Рауш
  Конгрессмен
  Тарихқа «911 қызметінің әкесі» ретінде енген саяси қайраткер. Дәл оның заңнамалық күш-жігері өмірді сақтау стандартына айналған бірыңғай жедел жәрдем нөмірін енгізуге әкелді.
• Джон Р. Киссинджер
  Медицина қаһарманы
  Ерекше жанқиярлық көрсеткен жергілікті тұрғын. Сарбаз бола отырып, ол сары безгекті зерттеу бойынша қауіпті эксперименттерге ерікті түрде қатысты, бұл ғалымдарға осы өлімге әкелетін ауруды жеңуге көмектесті.
• Крис Крамер
  Кәсіби баскетболшы
  Жолы жергілікті мектеп командасынан басталған талантты спортшы. Ол студенттік баскетболда үлкен жетістіктерге жетіп, кейін халықаралық лигаларда сәтті мансап құрды.
• Э. Дж. Такетт
  Кәсіби боулинг жұлдызы
  Боулингтің қазіргі замандағы ең көп марапатқа ие ойыншыларының бірі, PBA турнирлерінің көп дүркін жеңімпазы. Оның спорттық жетістіктері туған қаласын әлемдік аренада танытты.