Nagaoka

Нагаока қаласының тарихы оның Жапониядағы ең ұзын өзен — Синано жағалауындағы стратегиялық орналасуымен тығыз байланысты. Қала Эдо кезеңінің басында қамал маңындағы елді мекен ретінде пайда болып, тез арада Этиго аймағының маңызды саяси және экономикалық орталығына айналды.

Негізінің қалануы және алғашқы деректер

Қаланың ізашары XIV ғасырда салынған Дзаодо қамалы болғанымен, Нагаоканың ресми тарихы 1616 жылдан басталады. Дәл сол кезде жергілікті даймё (билеуші) Хори Наоёри өзінің резиденциясын өзеннің жиі су басатын шығыс жағалауынан батыс жағалаудағы биік әрі қауіпсіз жерге көшіруге шешім қабылдады. Бұл оқиға Нагаока қамал қаласының құрылысына негіз болды.

Қалыптасудың негізгі факторлары

Қаланың дамуына екі негізгі фактор ықпал етті. Біріншіден, оның Синано өзеніндегі географиялық орналасуы Нагаоканы өзен саудасы мен көлігінің негізгі торабына айналдырды, бұл тұрақты экономикалық өсуді қамтамасыз етті. Екіншіден, саяси билік: 1618 жылдан бастап қала Мэйдзи реставрациясына дейін 250 жылдан астам уақыт бойы билік еткен ықпалды Макино кланының басқаруындағы Нагаока князьдігінің астанасы болды. Нагаока қамалы әкімшілік және әскери орталық қызметін атқарып, қала мәртебесін нығайтты.

Ерте мәдени және экономикалық ерекшеліктері

Эдо кезеңінде Нагаока типтік дзекамати (қамал қала) ретінде дамыды. Экономика билеуші самурайлар табына қызмет көрсетуге және өзен бойындағы жанданған сауда жолдарын қолдауға бағытталды. Қала гүлденген ауыл шаруашылығының, ең алдымен күріш өсірудің орталығына айналды. Дәл осы жағдай Нагаока бүгінгі күнге дейін даңқымен танымал саке өндірісінің болашақ дамуына негіз қалады. Мәдени өмір самурайлық дәстүрлер мен бай көпестер ортасының ықпалымен қалыптасты.

Нагаока тарихындағы маңызды күндер

Нагаока тарихы — бұл төзімділік, қирау және қайта өрлеу туралы хикая. Қала бірнеше рет ауыр сынақтарға тап болды, бірақ әр кез қалпына келуге және одан әрі дамуға күш тапты.

• 1616 ж. — Нагаока қаласының негізі қаланды. Жергілікті билеуші болашақ қаланың негізін қалап, өз резиденциясын су тасқынынан көбірек қорғалған жаңа жерге көшірді.
• 1618 ж. — Макино кланы билігінің басталуы. Бұл самурайлар әулеті Нагаока князьдігін бүкіл Эдо кезеңі бойы, 1868 жылға дейін басқарды.
• 1868 ж. — Хокуэцу шайқасы. Босин азаматтық соғысы кезінде қала қиян-кескі ұрыстар алаңына айналды, соның салдарынан қамал мен Нагаоканың үлкен бөлігі қирады.
• 1906 ж. — Қала мәртебесін алу. Нагаока ресми түрде қала болып жарияланды, бұл оның әкімшілік дамуындағы жаңа кезеңнің басталуын білдірді.
• XX ғ. басы — Мұнай дүмпуі. Хигасияма ауданында мұнай ұңғымаларының ашылуы мен игерілуі қаланың жылдам өнеркәсіптік өсуіне ықпал етті.
• 1945 ж., 1 тамыз — Нагаоканы бомбалау. Екінші дүниежүзілік соғыстың соңында қала жаппай әуе шабуылына ұшырап, оның аумағының 80%-дан астамы жойылды.
• 1946 ж. — Қаза тапқандарды еске алуға арналған алғашқы отшашулар фестивалі. Бомбалаудың бір жылдығында жаңғыру мен бейбітшілік туралы дұғаның символына айналған фестиваль басталды.
• 2004 ж., 23 қазан — Тюэцу аймағындағы жер сілкінісі. Қуатты жер сілкінісі қала мен оның айналасына айтарлықтай зардап келтіріп, тұрғындар үшін жаңа сынақ болды.
• 2007 ж. — «Ерекше қала» мәртебесін алу. Бұл мәртебе Нагаокаға қалалық өзін-өзі басқару саласында кеңейтілген өкілеттіктер берді.

Нагаоканың түрлену кезеңдері

Нагаока тарихы — бұл қаланың апаттардан кейін қалай қалпына келіп қана қоймай, әрбір жаңа сын-қатерді өзінің дамуы мен өсуі үшін қалай пайдалана алатынының айқын мысалы. Қала дамуындағы негізгі белестер оның феодалдық орталықтан қазіргі заманғы өнеркәсіптік және мәдени хабқа дейінгі жолын көрсетеді.

• Негізінің қалануы және өзен порты ретінде қалыптасуы (XVII ғ.): 1616 жылы негізі қаланған қала Синано өзеніндегі орналасуының арқасында тез арада маңызды экономикалық орталыққа айналды. Өзен саудасынан түскен табыстар мен князьдік астанасы мәртебесі оның болашақ гүлденуіне негіз болды.
• Мұнай негізіндегі өнеркәсіптік өсу (XX ғ. басы): Хигасияма ауданында мұнай кен орындарының ашылуы индустрияландыруға қуатты серпін берді. Бұл «мұнай дүмпуі» Нагаоканы аймақтың маңызды өнеркәсіптік орталықтарының біріне айналдырып, бұрын ауыл шаруашылығы мен саудаға негізделген экономикасын әртараптандырды.
• Соғыстан кейінгі жаңғыру және бейбітшілік символы (1945 жылдан кейін): 1945 жылғы тамызда қаланың 80%-дан астамын жойған жойқын бомбалаудан кейін ауқымды қалпына келтіру жұмыстары басталды. 1946 жылы негізі қаланған Отшашулар фестивалі жай ғана мәдени шара емес, жаңғырудың, еске алудың және бейбітшілік туралы дұғаның қуатты символына айналып, Нагаоканың қазіргі болмысын айқындады.
• Дәл машина жасауға көшу (XX ғ. екінші жартысы): Мұнай ресурстары таусылған сайын, қала өз өнеркәсібін сәтті қайта бағдарлады. Экономиканың негізі жоғары технологиялық салалар: станоктар, электроника және дәл жабдықтар өндірісі болды. Бұл қадам Нагаокаға өзінің өнеркәсіптік әлеуетін сақтауға және нығайтуға мүмкіндік берді.
• Тәуекелдерді басқару және қалпына келтіру орталығы (2004 жылдан кейін): 2004 жылы Тюэцу аймағындағы күшті жер сілкінісі жаңа сын болды. Салдарын жою және реконструкциялау барысында жинақталған тәжірибе қаланы азаматтық қорғаныс және табиғи апаттардан кейін қалпына келтіру технологиялары мәселелері бойынша сараптамалық орталыққа айналдырды.
• Мәдени және әкімшілік танылу (XXI ғ.): Зор ауқымды отшашулар фестивалі бүкіл әлемнен туристерді тартып, дүниежүзілік танымалдылыққа ие болды. 2007 жылы «ерекше қала» мәртебесін алу оның әкімшілік мүмкіндіктерін кеңейтіп, Нагаоканың Ниигата префектурасының негізгі қаласы ретіндегі рөлін нығайтты.

Нагаоканың архитектуралық келбеті — бұл, ең алдымен, төзімділік пен бірнеше рет қайта жаңғыру тарихы. Әртүрлі дәуірлердегі тарихи кварталдарын сақтап қалған қалалардан айырмашылығы, Нагаока бірнеше рет толығымен дерлік қайта салынды. Осыған байланысты мұнда Еуропаға тән готика немесе ренессанс стиліндегі ғимараттарды табу мүмкін емес, өйткені архитектуралық даму бірегей жапон жолымен жүріп, қираулармен үзіліп отырды.

Эдо дәуірі: Қамал қала

1616 жылы негізі қаланған сәттен бастап XIX ғасырдың ортасына дейін Нагаока типтік жапондық қамал қала (дзекамати) ретінде дамыды. Барлық жоспарлау билеуші Макино кланының резиденциясы — Нагаока қамалының айналасына шоғырланды. Ол кездегі архитектура дәстүрлі ағаш құрылыстармен — самурайлардың, саудагерлер мен қолөнершілердің үйлерімен ұсынылды. Алайда, бұл тарихи қабат 1868 жылғы Босин соғысы кезінде, қамал мен қаланың үлкен бөлігі қираған кезде толығымен дерлік жойылды.

Соғыстан кейінгі қалпына келтіру және қазіргі заман

Қаланың тарихи келбетіне жасалған екінші және одан да жойқын соққы 1945 жылғы 1 тамыздағы бомбалау болды, ол құрылыстың 80%-дан астамын жойды. Нәтижесінде соғыстан кейінгі қалпына келтіру жұмыстары Нагаоканың қазіргі көрінісін айқындады. Негізгі екпін функционалдылық пен ғимараттарды тез тұрғызуға жасалды, сондықтан қалада XX ғасырдың екінші жартысындағы қазіргі заманғы жапон архитектурасы басым. Тарихи орталық түбегейлі қайта жоспарланды: бұрынғы қамалдың орнында бүгінде теміржол вокзалы орналасқан.

Қазіргі заманғы архитектураның айтулы нысандары

Ескі ғимараттардың жоғалғанына қарамастан, қазіргі Нагаока оның жаңа, серпінді бейнесін қалыптастыратын бірнеше көрнекті архитектуралық жобаларымен мақтана алады:

• Aore Nagaoka (アオーレ長岡): 2012 жылы ашылған бұл көпфункционалды кешен қаланың нағыз жүрегіне айналды. Әлемге әйгілі архитектор Кэнго Кума жобалаған бұл нысан мэрияны, аренаны, қоғамдық кеңістіктер мен сауда аймақтарын біріктіреді. Ғимарат ағаш панельдер мен шыныны пайдаланған инновациялық дизайнымен ерекшеленеді, бұл қала тұрғындарының ашықтығы мен бірлігін бейнелейді.
• Нагаока қамалын қайта құру: Жойылған цитадельдің құрметіне қалалық саябақта қамал мұнараларының бірінің бетон көшірмесі тұрғызылды. Ол тарихи ескертпе ретінде қызмет етеді, бірақ бастапқы орнындағы дәл реплика болып табылмайды.
• Ниигата префектуралық қазіргі заманғы өнер мұражайы: Нагаокада орналасқан бұл мұражайдың өзі заманауи архитектураның жарқын үлгісі және аймақтың маңызды мәдени орталығы болып табылады.

Хори Наоёри (1577–1639)

Рөлі: Даймё (феодалдық билеуші), қаланың негізін қалаушы.

Маңыздылығы: Дәл осы Хори Наоёри 1616 жылы қамал мен елді мекенді Синано өзенінің тасқынынан қорғалған биік жерге көшіру туралы стратегиялық шешім қабылдады. Бұл қадам қазіргі Нагаока қаласының негізін қалап, оның әрі қарайғы дамуын айқындады.

Каваи Цугуносукэ (1827–1868)

Рөлі: Самурай, әскери қолбасшы және реформатор.

Маңыздылығы: Нагаока князьдігінің соңғы ұлы стратегі. Босин соғысы кезінде ол князьдіктің бейтараптылығын сақтауға тырысты, бірақ соңында оның әскерін императорлық күштерге қарсы қиян-кескі шайқаста басқарды. Жеңіліске қарамастан, оның батылдығы мен туған жеріне деген адалдығы оны Нагаока тарихындағы аңызға айналған тұлға етті. Қалада оған Цугуносукэ Каваи мемориалы арналған.

Кобаяси Торасабуро (1828–1870)

Рөлі: Самурай, ғалым және педагог.

Маңыздылығы: Әйгілі «Коме Хяппё» («Жүз қап күріш») тарихының авторы. Жойқын Босин соғысынан кейін, Нагаокаға гуманитарлық көмек ретінде жүз қап күріш жіберілгенде, Кобаяси оларды ашыққандарға таратпауға, керісінше сатып, түскен ақшаға мектеп ашуға көндірді. Оның «Жүз қап күріш мыңдаған және миллиондаған қаптарды тудырып, болашақтың кепілі болуы тиіс» деген ұраны білімнің маңыздылығы мен болашаққа инвестиция салудың символына айналып, қала рухын айқындады.

Исороку Ямамото (1884–1943)

Рөлі: Жапон империясы флотының адмиралы.

Маңыздылығы: Нагаоканың ең танымал тумаларының бірі және Екінші дүниежүзілік соғыстың Тынық мұхитындағы әскери қимылдарының негізгі тұлғаларының бірі. Ол Перл-Харборға жасалған шабуылды жоспарлап, басқарды. Тарихтағы қайшылықты рөліне қарамастан, Нагаокада оны жерлес ретінде есте сақтайды және қалада оның өмірі туралы баяндайтын Адмирал Исороку Ямамото мемориалдық мұражайы ашылған.

Нобухиро Вацуки (1970 ж.т.)

Рөлі: Мангака (комикстер авторы).

Маңыздылығы: Мэйдзи дәуірінің самурайы туралы баяндайтын әлемге әйгілі «Rurouni Kenshin» («Қаңғыбас Кэнсин») мангасының авторы. Ол Токиода туғанымен, Вацуки Нагаокада өскен, және қаланың самурайлармен және Босин соғысымен байланысты тарихи мұрасы оның шығармашылығына әсер етті. Оның еңбектері бүкіл әлем бойынша миллиондаған адамдарды жапон тарихының маңызды кезеңімен таныстырды.