Yokkaichi

Негізінің қалануы және алғашқы деректер

Йоккаити қаласының тарихы жапон орта ғасырларынан бастау алады. «Төртінші күннің базары» деп тікелей аударылатын атауын елді мекен тұрақты сауда дәстүріне қарыздар. Муромати кезеңінен (XV ғасыр) бастап, мұнда төртпен аяқталатын күндері (айдың 4, 14 және 24-і) айналадағы ауылдардан көпестер мен фермерлер жиналатын болған. Бұл жанданған базар қала құраушы өзекке айналып, оның айналасында біртіндеп тұрақты инфрақұрылым қалыптасты.

Қалыптасудың негізгі факторлары

Шағын сауда орнының Жапонияның маңызды экономикалық торабына айналуына география мен логистиканың сәтті үйлесімі ықпал етті:

• Пошта станциясы мәртебесі. Эдо дәуірінде қала әйгілі Токайдо жолындағы — Эдо (Токио) мен Киотоны байланыстыратын басты артериядағы 43-ші станция («сюкуба») болды. Бұл саяхатшылардың, Исэ ғибадатханасына бара жатқан қажылардың тұрақты ағынын және жергілікті экономикаға ақша келуін қамтамасыз етті.
• Географиялық орналасуы. Исэ шығанағының жағасында орналасуы қалаға теңізге шығудың табиғи мүмкіндігін берді. Шығанақтың тыныш сулары жағалаудағы кеме қатынасының дамуына ықпал етіп, тауарларды теңіз арқылы елдің басқа ірі орталықтарына жөнелтуге мүмкіндік берді.
• Сауда автономиясы. Дамыған көпестер табы белгілі бір еркіндікке ие болды және биліктің қолдауына ие болды, бұл капитал жинақтауға және жергілікті кәсіптердің дамуына инвестиция салуға мүмкіндік берді.

Ерте мәдени және экономикалық ерекшеліктер

Өнеркәсіптік революция басталғанға дейін Йоккаити өзінің бірегей шаруашылық және мәдени бейнесін қалыптастырып үлгерді:

• Банко керамикасының отаны. XVIII ғасырда мұнда «банко-яки» — өзіндік ерекшелігі бар керамикалық ыдыстар өндіру өнері пайда болды. Жергілікті шеберлер эстетикасы мен практикалық тиімділігінің арқасында бүкіл елге тез танымал болған бұйымдар жасады.
• Қайта өңдеу және логистика орталығы. Аймақ тарихи тұрғыдан рапс майын, шай мен мақтаны өндіруге және сатуға маманданған. Қала жай ғана өткізу нарығы емес, қолөнер өндірістері шоғырланған орын болды, бұл болашақ ауқымды индустрияландыру үшін ментальды және материалдық негіз қалады.

Негізгі оқиғалар хронологиясы

• XV ғасырдың соңы — Елді мекенде төрт саны бар күндері тұрақты түрде базар жұмыс істей бастайды, бұл болашақ Йоккаити қаласының атауына негіз болды.
• 1601 жыл — Кент ресми түрде елдің шығысы мен батысын байланыстыратын әйгілі Токайдо жолындағы 43-ші пошта станциясы ретінде бекітілді.
• 1873 жыл — Жергілікті кәсіпкер Инаба Сануэмон ірі кемелерді қабылдау үшін порт айлағын модернизациялау мен тереңдету бойынша ауқымды жобаны бастайды.
• 1897 жылғы 1 тамыз — Йоккаити Жапониядағы әкімшілік реформалар барысында қаланың ресми муниципалдық мәртебесін алады.
• 1899 жыл — Порт сыртқы сауда үшін ашық мәртебесін алып, шай мен керамика экспортының маңызды халықаралық орталығына айналады.
• 1945 жыл — Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қала орталықтағы тарихи құрылыстардың едәуір бөлігін жойған жаппай бомбалауға ұшырайды.
• 1959 жыл — Исэ шығанағының жасанды толтырылған аумақтарында елдегі алғашқы ауқымды мұнай-химия комбинатының құрылысы аяқталады.
• 1961 жыл — Билік «Йоккаити демікпесі» деп аталған ауаның ластану проблемасын ресми түрде мойындайды, бұл экологиялық қозғалысқа серпін береді.
• 1972 жыл — Округтік сот өнеркәсіптік қалдықтардан зардап шеккен тұрғындардың пайдасына тарихи шешім шығарып, маңызды құқықтық прецедент жасайды.
• 1980-жылдар — Жоғары технологиялық өндірістер мен электроника шығаратын зауыттардың дамуымен қала экономикасын құрылымдық қайта құру басталады.
• 1999 жыл — Порттың ашылуына жүз жыл толуына орай қаланың басты архитектуралық символына айналған 100 метрлік Yokkaichi Port Building зәулім ғимараты тұрғызылады.
• 2005 жыл — Көршілес Кусу кентімен әкімшілік бірігу есебінен қала аумағы мен оның өнеркәсіптік әлеуеті ұлғаяды.
• 2019 жыл — Қалада технологиялық көшбасшы мәртебесін нығайтатын 3D флеш-жад өндіретін әлемдегі ең озық зауыттардың бірі ашылады.

Трансформация мен даму кезеңдері

Йоккаити қаласының дамуы — бұл ортағасырлық базардан қазіргі заманғы жоғары технологиялық орталыққа дейінгі үздіксіз бейімделу мен өсу тарихы. Оның қалыптасуының негізгі кезеңдері бүкіл Жапонияда болған жаһандық өзгерістерді көрсетеді.

• Негізгі пошта станциясы мәртебесі (XVII–XIX ғасырлар). Эдо кезеңінде қала Токайдо жолындағы маңызды торапқа айналды.
  Маңызы: Бұл сауда инфрақұрылымы мен қонақжайлылық мәдениетін қалыптастырып, шағын елді мекенді бүкіл елден тауарлар мен саяхатшылар ағылатын жанданған коммерциялық орталыққа айналдырды.
• Халықаралық порттың ашылуы (1899 жыл). Портқа сыртқы сауда үшін ашық мәртебесінің берілуі.
  Маңызы: Бұл оқиға қала экономикасын әлемдік деңгейге шығарды. Жергілікті шай мен керамиканы белсенді экспорттау, сондай-ақ тоқыма өнеркәсібі үшін шикізатты (мақта мен жүн) импорттау басталды, бұл индустрияландырудың негізін қалады.
• Алғашқы мұнай-химия кешенінің іске қосылуы (1959 жыл). Елдегі алғашқы ауқымды мұнай-химия комбинатының («комбинат») құрылысы.
  Маңызы: Йоккаити Жапонияның ауыр өнеркәсібінің пионері болды. Бұл қадам жедел экономикалық өсуді қамтамасыз етіп, қаланы Тюбу аймағының индустриялық жүрегіне айналдырды.
• Экологиялық бетбұрыс (1960–1970-жылдар). Ауаның ластануымен күрес және тұрғындардың «Йоккаити демікпесі» ісі бойынша сотта жеңіске жетуі.
  Маңызы: Қала экологиялық жауапкершіліктің символына айналды. Тазартудың озық технологияларын және қатаң нормативтерді енгізу ауа сапасын түбегейлі жақсартып, қала құрылысы саясатын азаматтардың денсаулығын қорғау бағытына өзгертті.
• Жоғары технологияларға көшу (1980-жылдар – бүгінгі күн). Электроника мен жад чиптерін (атап айтқанда, флэш-жад) шығаратын ірі зауыттардың ашылуы.
  Маңызы: Экономиканы әртараптандыру қалаға ауыр өнеркәсіпке тәуелділікті азайтуға және IT-өндіріс пен инновациялар саласындағы жаһандық көшбасшыға айналуға мүмкіндік берді.
• Қалалық ортаны жандандыру (XXI ғасыр). Орталық бөлік пен жағалауды жаңарту жобалары, соның ішінде Yokkaichi Port Building құрылысы.
  Маңызы: Фокусты таза өнеркәсіптік пайдаланудан жайлы қоғамдық кеңістіктер құруға және индустриялық туризмді дамытуға (зауыттар бойынша әйгілі түнгі круиздер) ауыстыру.

Йоккаитидің архитектуралық бейнесі — оның сауда бекетінен елдегі ең ірі өнеркәсіптік орталықтардың біріне айналуының айқын тарихы. Мұндағы қала құрылысы экономикалық дамумен қатар жүрді, бұл индустриялық алпауыттар тұрғын аудандармен және қоғамдық кеңістіктермен көршілес орналасқан бірегей, негізінен функционалды және заманауи ландшафтты қалыптастырды.

Дәстүрлі құрылыс және Эдо кезеңінің мұрасы

Тарихи тұрғыдан алғанда, Токайдо жолындағы 43-ші пошта станциясы ретінде Йоккаити дәстүрлі ағаш ғимараттардан: саяхатшыларға арналған қонақүйлерден (хатаго), шайханалардан және көпес дүкендерінен (матия) тұрды. Өкінішке орай, Ансей кезеңіндегі жер сілкіністері (1854-1860) және Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі ауқымды бомбалау салдарынан тарихи құрылыстардың басым бөлігі жойылып кетті. Бүгінде өткен күндерден тек жекелеген сақталған элементтер мен кейбір ескі аудандардың жалпы жоспары, сондай-ақ 2005 жылы Йоккаити құрамына кірген бұрынғы Кусу кентіндегі дәстүрлі үйлер ғана сыр шертеді.

Индустрияландыру және соғыстан кейінгі модернизм

Қала бейнесінің қалыптасуында индустрияландыру шешуші рөл атқарды. Мэйдзи дәуірінен бастап, әсіресе Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, қала кеңістігі өнеркәсіп қажеттіліктеріне бағындырылды. Құрғатылған жағалаудағы жерлерде бүгінде де қала пейзажының басты нысаны болып табылатын алып мұнай-химия кешені бой көтерді. Бұл кезеңнің архитектурасы — функционализм мен модернизмнің жарқын үлгісі: зауыттардың бетон корпустары, болат конструкциялар, құбырлар мен резервуарлар. «Йоккаити комбинаты» ретінде танымал бұл индустриялық пейзаж соншалықты маңызды болғаны сондай, жұмыс істеп тұрған зауыттардың түнгі көріністері танымал туристік нысанға айналды.

Заманауи архитектура және танымал нысандар

Қала дамуының қазіргі кезеңі өнеркәсіптік мұраны қолайлы қалалық ортамен үйлестіру әрекеттерімен сипатталады. Заманауи нысандардың ішінде Yokkaichi Port Building ерекше көзге түседі. 1999 жылы порттың 100 жылдығына орай салынған бұл 100 метрлік ғимарат префектурадағы ең биік ғимарат болып табылады және заманауи Йоккаитидің символы қызметін атқарады. Оның «Умитерасу 14» бақылау алаңынан өнеркәсіптік кешенге, портқа және Исэ шығанағына панорамалық көрініс ашылады. Yokkaichi Dome спорт аренасы және түрлі қоғамдық орталықтар сияқты басқа да маңызды нысандар заманауи архитектуралық стильде орындалып, қаланың жаңаруға және тұрғындар мен қонақтар үшін көпфункционалды кеңістіктер жасауға деген ұмтылысын көрсетеді.

Йоккаитимен байланысты көрнекті тұлғалар

Өзінің бай өнеркәсіптік және мәдени тарихымен танымал Йоккаити қаласы көптеген салалардағы танымал тұлғалардың туған жері немесе қызмет еткен орны болды. Төменде олардың кейбіреулері берілген.

• Нунами Родзан (Nunami Rozan) — қышшы және «Банко-яки» керамикасының негізін қалаушы. XVIII ғасырдың ортасында (Эдо кезеңі) бұл көпес әрі суретші Йоккаитиді бүкіл Жапонияға танымал еткен керамикалық бұйымдардың бірегей стилін жасады. Оның «banko fueki» (мәңгі өзгермейтін) таңбасымен белгіленген жұмыстары қалада бүгінгі күнге дейін дамып келе жатқан тұтас индустрияның негізін қалады.
• Инаба Сануэмон (Inaba Sanuemon) — Мэйдзи кезеңінің ықпалды көпесі. Ол XIX ғасырдың соңында Йоккаити портын модернизациялауда шешуші рөл атқарды. Оның күш-жігерінің арқасында порт халықаралық мәртебеге ие болып, маңызды сауда орталығына айналды, бұл қаланың алдағы ондаған жылдардағы экономикалық дамуын айқындап берді.
• Нива Фумио (Fumio Niwa, 1904–2005) — Йоккаитиде дүниеге келген XX ғасырдағы танымал жапон жазушысы. Ол көптеген романдар мен әңгімелердің авторы болды, олардың көбі күрделі әлеуметтік және этикалық тақырыптарды қозғады. Оның шығармашылығы жоғары бағаланып, өнерге қосқан үлесі үшін Жапонияның ең жоғары марапаттарының бірі — Мәдениет орденімен марапатталды.
• Кацуя Окада (Katsuya Okada, 1953 ж.т.) — Йоккаитиден шыққан көрнекті заманауи саяси қайраткер. Өз мансабында ол Жапония үкіметінде жоғары лауазымдарды, соның ішінде Сыртқы істер министрі және Премьер-министрдің орынбасары қызметтерін атқарды. Ол сондай-ақ ірі AEON Group сауда корпорациясының негізін қалаушылардың бірінің ұлы.
• Маю Мукаида (Mayu Mukaida, 1997 ж.т.) — спортшы, еркін күрес шебері. Йоккаитиде туып-өскен ол әлемдік аренада зор жетістіктерге жетті. Мукаида — Олимпиада чемпионы және бірнеше дүркін әлем чемпионы, қазіргі спортта туған қаласының атын шығарып жүр.
• Юдзи Сакакура (Yuji Sakakura, 1967 ж.т.) — бұрынғы кәсіби бейсболшы және жаттықтырушы. Йоккаити тумасы, ол жапон кәсіби лигасында кэтчер ретінде ойнады, ал ойын мансабын аяқтағаннан кейін бейсболда жаттықтырушылық қызметтерін жалғастырды.
• Такэру Кобаяси (Takeru Kobayashi, 1978 ж.т.) — тез тамақтану бойынша жарыстардың әлемге әйгілі қатысушысы. Ол Наганода дүниеге келгенімен, Йоккаити университетінің түлегі болып табылады. Ол хот-дог жеуден Nathan's Hot Dog Eating Contest әйгілі байқауының алты дүркін чемпионы және бұл спорт түрін бүкіл әлемге танымал еткен адам болып саналады.