Лондон

Лондондағы ауа райы қалыпты теңіз климатымен сипатталады, бұл жұмсақ қыс пен жылы жазды білдіреді, бірақ оның құбылмалылығына дайын болу керек. Жазда, әсіресе шілдеде (орташа температура 18.1°C) және тамызда (17.8°C), мұнда әдетте жайлы және жылы болады, күндізгі максималды температура жиі 20-22°C-қа жетеді. Лондондағы қыс салыстырмалы түрде жұмсақ, бірақ салқын: қаңтардың орташа температурасы шамамен 4.8°C, ал желтоқсанның – 6.2°C құрайды. Түнде температура 2-4°C-қа дейін, ал кейде одан да төмен түсуі мүмкін.

Лондонда жауын-шашын жыл бойы тұрақты түрде жауады, орташа есеппен айына 2-3 мм. Жауын-шашынды күндердің саны айына 10-нан 15 күнге дейін ауытқып, айтарлықтай болуы мүмкін екенін ескеру маңызды, сондықтан жеңіл жаңбыр – жиі болатын құбылыс. Саяхатшылар температурасы жиі 20-22°C-қа жететін және мезгіл-мезгіл жаңбыр жауатын жазды, сондай-ақ температура әдетте 2-9°C аралығында болатын, жиі, бірақ, әдетте, нөсер емес жауын-шашынды салқын қысты күтуі керек. Ең өзекті ақпарат пен ауа райының егжей-тегжейлі болжамын алу үшін Лондон климаты бетіне кіруді ұсынамыз.

Биг-Бен және Букингем сарайы сияқты әлемге әйгілі символдардан бөлек, Лондон өзінің көптеген таңғажайып және кейде эксцентрикалық құпияларын жасырып жатыр. Осы көпқырлы қала туралы түсінігіңізге ерекше реңк қосатын олардың бірнешеуін білуге дайынсыз ба?

• Лондон Тауэрінде осы күнге дейін құзғындар ұсталады және олар бекіністен кетсе, британдық монархияның өзі құлайды деген көне сенім бар. Құстарға арнайы сақшылар – йомен-бифитерлер мұқият күтім жасайды және әрқайсысының тіпті өз есімі бар!

• Британдық Парламент ғимаратында (Вестминстер сарайында) өлуге тыйым салынған деген кең таралған пікір бар. Бұл онда қайтыс болған кез келген адамның теориялық тұрғыдан мемлекеттік жерлеу рәсіміне құқығы болады, бұл күрделі протоколдық рәсімдерге әкеп соқтырады деген түсінікпен байланысты деп есептеледі.

• Әйгілі лондондық қара кэбтердің (black cabs) жүргізушілері «The Knowledge» (Білім) деп аталатын керемет қиын емтихан тапсыруы керек. Ол үшін олар Чаринг-Кросстан алты миль радиустағы 25 000-ға жуық көшені және мыңдаған көрікті жерлерді жатқа білуі тиіс. Емтиханға дайындық бірнеше жылға созылуы мүмкін.

• Лондондағы Грейт-Ормонд-Стрит балалар ауруханасы (Great Ormond Street Hospital) бірегей құқықтарға ие: оған Джеймс Барридің әйгілі «Питер Пэн» шығармасының авторлық құқықтары тиесілі. Бұл 1929 жылы автордың өз еркімен жасалған, осылайша аурухана ертегінің қойылымдары мен басылымдарынан аударымдар алып тұрады.

Лондон әлемдегі ең ірі көлік хабтарының бірі болып табылады, сондықтан мұнда келудің нұсқалары өте көп. Саяхатшылар бюджетіне және жөнелту нүктесіне байланысты ең қолайлы бағытты таңдай алады. Саяхатыңызды барынша тиімді жоспарлау үшін Лондонға қалай жетуге болатыны туралы толығырақ біле аласыз, дегенмен ең көп таралған тәсіл авиаұшу болып қала береді.

Қаланың басты әуе қақпасы Хитроу әуежайы (LHR) болып саналады. Бұл бүкіл әлемнен рейстерді қабылдайтын, жолаушылар ағыны өте үлкен ірі халықаралық торап. Ол астана орталығынан шамамен 23.2 км жерде орналасқан. Таксимен немесе трансфермен жол жүру шамамен 55 минутты алады, бірақ уақыт жолдағы кептеліске байланысты өзгеруі мүмкін. Дамыған инфрақұрылымның арқасында бұл жерден қаланың кез келген нүктесіне жету оңай.

Тағы бір маңызды көлік торабы – Лондон Гатвик (LGW). Бұл әуежай да көптеген халықаралық рейстерге қызмет көрсетеді және маңыздылығы бойынша екінші орында тұр. Орталыққа дейінгі қашықтық шамамен 39.2 км, сондықтан автомобильмен жолға шамамен 1 сағат 20 минут уақытты жоспарлау керек. Іскерлік орамдарға жақын болуды бағалайтындар үшін орталықтан небәрі 12.7 км жерде орналасқан Лондон-Сити (LCY) тамаша таңдау болады, ол жерден шамамен 40 минутта жетуге болады.

Түсінікті болу үшін, міне негізгі әуежайлар бойынша жиынтық ақпарат:

Ұлыбританияда теміржол қатынасы өте жақсы дамыған және астана бүкіл елден және континенттік Еуропадан келетін пойыздар үшін негізгі торап болып табылады. Ең көп жүктеме түсетін терминалдардың бірі – Ватерлоо вокзалы (QQW). Ол қаланың қақ ортасында, орталық көрікті жерлерден небәрі 1.1 км жерде орналасқан, бұл қажетті жерге жаяу немесе таксимен санаулы минуттарда жетуге мүмкіндік береді.

Орталықтан 1.7 км жерде орналасқан Виктория (теміржол вокзалы) (ZEP) станциясы да кем түспейді. Бұл астананы оңтүстік аймақтармен және әуежайлармен байланыстыратын ірі көлік хабы. Мұндағы жолаушылар ағыны өте жоғары (50 миллионнан астам адам), бұл бағыттың туристер мен жергілікті тұрғындар арасында танымалдылығын көрсетеді.

Төменде негізгі теміржол станциялары туралы ақпарат берілген:

Лондон – бұл әр қадамыңызда тарих жанданып, заманауилық қайталанбас биге ұласатын қала. Мұнда көрнекті жерлердің көптігі сонша, бірнешеуін ғана таңдау – оңай шаруа емес, бірақ назардан тыс қалдыруға болмайтын басты жауһарлардың кейбірімен танысайық.

Темза жағасындағы ежелгі бекініс, қабырғалары британдық монархияның көпғасырлық құпияларын сақтаған зәулім Лондон Тауэрінен бастайық. Бұл жай ғана қамал емес, корольдік резиденция, арсенал және жоғары лауазымды тұлғаларға арналған түрме қызметін атқарған ғимараттар кешені. Бүгінде бүкіл әлемнен туристер аңызға айналған Корольдік регалияларды көру үшін, әйгілі бифитер-сақшыларымен танысу үшін және, әрине, аңыздар бойынша патшалықтың тағдыры соларға байланысты делінетін Тауэр құзғындары туралы хикаяларды есту үшін осында келеді.

Өнер мен тарихты бағалаушылар үшін Британ мұражайы бағдарламаның міндетті нүктесі болады. Бұл коллекциясы адамзат тарихы мен мәдениетінің миллиондаған жылдарын қамтитын әлемдегі ең ірі және ең маңызды мұражайлардың бірі. Мұнда әлемнің түкпір-түкпірінен әкелінген экспонаттарды, соның ішінде әйгілі Розетта тасын, мысырлық мумияларды және Парфенон мүсіндерін зерттеумен бірнеше күн өткізуге болады. Ең жағымдысы, мұражайдың негізгі экспозициясына кіру жиі тегін болады.

Лондонды оның әйгілі Тауэр көпірінсіз елестету мүмкін емес. Виктория дәуірінің бұл керемет ашылмалы көпірі қаланың ең танымал символдарының бірі болып табылады. Туристер оны сыртынан тамашалап қана қоймай, Темза мен қаланың таңғажайып көрінісі ашылатын жоғарғы жаяу жүргіншілер галереясына көтеріле алады. Сондай-ақ, кезінде оның көтеру механизмдерін қозғалысқа келтірген түпнұсқа бу машиналарын көру үшін көпірдің машина бөліміне бару қызықты.

Лондонның қоғамдық өмірінің орталығы құқылы түрде Трафальгар алаңы болып саналады. Британ флотының Трафальгар шайқасындағы жеңісінің құрметіне аталған бұл жанды жер зәулім Нельсон колоннасымен, әйгілі қола арыстандармен және әдемі фонтандармен безендірілген. Алаң тек танымал кездесу және демалыс орны ғана емес, сонымен қатар осында орналасқан Ұлттық галереяға барудың бастапқы нүктесі болып табылады.

Егер сіз қала қарбаласынан шаршасаңыз және табиғаттан ләззат алғыңыз келсе, Гайд-паркке барыңыз. Бұл үлкен корольдік саябақ – Лондон орталығындағы нағыз жасыл оазис. Мұнда қайық жалдап, Серпентайн көлінде серуендеуге, кез келген адам өз пікірін айта алатын әйгілі Спикерлер бұрышына баруға немесе жай ғана көлеңкелі аллеялармен серуендеп, шөп үстінде пикник жасауға болады. Гайд-парк – демалыс пен белсенді уақыт өткізуге арналған тамаша орын.

Лондон – бұл британдық асхананың дәстүрлері әлемнің түкпір-түкпірінен келген аспаздық ағымдармен үйлесім тапқан нағыз гастрономиялық жұмақ. Сапарды жоспарлағанда, жергілікті дәмдермен танысуға міндетті түрде уақыт бөліңіз. Классикадан бастаған жөн: шұжықтары, беконы, жұмыртқасы, бұршағы және тосттары бар тойымды Full English Breakfast (толық ағылшын таңғы асы) күні бойына қуат береді. Кем түспейтін танымалы – Fish and Chips – қамырға қуырылған балық (әдетте треска немесе пикша) және фри картобы, оны дәстүрлі пабтардан да, мамандандырылған мекемелерден де табуға болады. Және, әрине, көптеген британдықтар үшін нағыз ритуал болып табылатын Sunday Roast – йоркшир пудингі, көкөністер мен қою грейви соусы қосылған жексенбілік қуырманы (сиыр, қой немесе тауық еті) назардан тыс қалдыруға болмайды.

Сусындардан, мұнда кез келген себеппен және тәуліктің кез келген уақытында ішілетін әлемге әйгілі ағылшын шайынан бөлек, дәстүрлі эльдерді татып көрген жөн. Пабтар сізге ашық эльдерден бастап қанық стауттарға дейінгі сұрыптардың үлкен таңдауын ұсынады. Жазғы ыстықта Pimm's – джин негізіндегі жемістер мен лимонад қосылған танымал коктейль сергітеді. Лондонның гастрономиялық мәдениетінде Afternoon Tea – нәзік сэндвичтер, джем мен шайқалған кілегей қосылған жаңа піскен скондар, сондай-ақ түрлі тәтті тоқаштар ұсынылатын түстен кейінгі шай ішу рәсімі ерекше орын алады. Бұл жай ғана тамақтану емес, бастан кешіруге тұрарлық тұтас бір рәсім.

Лондондағы тамақтану мәдениеті өте әртүрлі. Жергілікті тұрғындар мен туристер дәстүрлі пабтарда уақыт өткізгенді ұнатады, онда бір пинта эль ішіп қана қоймай, толыққанды түскі немесе кешкі ас ішуге болады. Қала кез келген талғам мен қалтаға сай мейрамханаларға толы – Мишлен жұлдызды мекемелерден бастап жайлы отбасылық кафелерге дейін. Соңғы жылдары көше тағамдары мен гастрономиялық базарлар үлкен танымалдылыққа ие болды. Осындай культтік орындардың бірі Боро Маркет болып табылады, онда әлемнің түкпір-түкпірінен келген деликатестерді, жаңа піскен фермерлік өнімдерді және қолөнер бұйымдарын татып көруге болады. Бұл орын – Лондонның космополиттік рухын көрсететін гурмандарға арналған нағыз мереке.

Лондонның гастрономиялық сахнасы – бұл әркім өзіне ұнайтын нәрсені табатын жарқын калейдоскоп. Мұнда ғасырлық дәстүрлер құрметтеледі, бірақ сонымен бірге жаңа дәмдер мен формалармен батыл тәжірибе жасалады. Классикалық британдық тағамдардан алыс елдердің экзотикалық асханасына дейін, шулы базарлардан талғампаз мейрамханаларға дейін – Лондон саяхатыңызды одан да есте қаларлық ететін аспаздық жаңалықтар үшін шексіз мүмкіндіктер ұсынады.

Лондонға қош келдіңіз! Осы таңғажайып қалаға саяхатыңыз барынша жайлы өтіп, тек жағымды әсерлер қалдыруы үшін біз бірнеше практикалық кеңестер дайындадық. Олар сізге бағдар табуға және сапардан толық ләззат алуға көмектеседі.

1. Киім және қажетті заттар: Лондонда климат құбылмалы, сондықтан киімдегі көпқабаттылық – жылдың кез келген уақытында сіздің ең жақсы досыңыз. Көп жүруге тура келетіндіктен, міндетті түрде ыңғайлы аяқ киім алыңыз. Қолшатыр немесе жаңбырлатқыш алуды ұмытпаңыз – мұнда жаңбыр жиі болып тұрады. Сондай-ақ британдық розеткаларға арналған адаптер (G типі) қажет болады. Соборлар немесе шіркеулер сияқты кейбір діни орындарға барғанда, сенушілерге құрмет ретінде иық пен тізені жауып, қарапайым киінген жөн.
2. Көлік: Лондонда жүрудің ең жақсы жолы – бұл дамыған қоғамдық көлік жүйесі. Метро (Tube), әйгілі қызыл екі қабатты автобустар, DLR (жеңіл метро), трамвайлар және жерүсті пойыздары (Overground) сізді қаланың кез келген нүктесіне жеткізеді. Ыңғайлы болу үшін Oyster картасын сатып алыңыз немесе банктік картамен байланыссыз төлемді пайдаланыңыз. Такси (соның ішінде дәстүрлі қара кэбтер) және көлік шақыру қолданбалары (мысалы, Uber, Bolt) да қолжетімді, бірақ әсіресе қарбалас уақытта қымбат болуы мүмкін. Лондон орталығында көлік жалдау кептелістерге, тұрақ бағасының жоғарылығына және орталыққа кіру ақысына (Congestion Charge) байланысты әдетте тиімсіз.
3. Қаржы: Жергілікті валюта – фунт стерлинг (GBP, £). Ақшаны банктерде, пошта бөлімшелерінде немесе айырбастау пунктерінде айырбастауға болады (бағамдарды салыстырыңыз, әуежайда үлкен соманы айырбастаудан аулақ болыңыз). Банктік карталар (Visa, Mastercard) барлық жерде дерлік қабылданады, байланыссыз төлем өте кең таралған. Банкіңізден картаңызды шетелде пайдалану шарттарын және мүмкін болатын комиссияларды нақтылаңыз. Банкоматтарды (ATM) бүкіл қала бойынша оңай табуға болады. Күнделікті шамамен бюджет (тұруды есептемегенде) жоспарларыңызға байланысты бір адамға £70-тен £150-ге дейін болуы мүмкін. Шайпұл: мейрамханаларда шотқа жиі 10-12.5% мөлшерінде қызмет көрсету ақысы (service charge) қосылады; егер қосылмаса, жақсы қызмет көрсеткені үшін 10% мөлшерінде шайпұл берген дұрыс. Пабтарда сөреде тапсырыс бергенде әдетте шайпұл қалдырылмайды. Таксиде соманы дөңгелетуге болады.
4. Денсаулық пен қауіпсіздік: Дәріханалар («Chemist» немесе «Pharmacy» маңдайшаларын іздеңіз, мысалы, Boots немесе Superdrug желілері) барлық аудандарда бар; кейбіреулері тәулік бойы жұмыс істейді. Шұғыл медициналық көмек қажет болған жағдайда 999 нөміріне қоңырау шалыңыз. Туристік медициналық сақтандырудың болуы қатаң ұсынылады. Лондон тұтастай алғанда қауіпсіз қала, бірақ кез келген мегаполистегідей сақтық таныту керек: қалта ұрлығын болдырмау үшін адам көп жиналатын жерлерде және қоғамдық көлікте заттарыңызға ие болыңыз. Түнде нашар жарықтандырылған және адамсыз көшелерден аулақ болыңыз.
5. Байланыс: Ресми тіл – ағылшын тілі. Оны бүкіл халық біледі. «Hello» (Сәлеметсіз бе), «Please» (Өтінемін), «Thank you» (Рақмет) және «Excuse me» (Кешіріңіз) сияқты негізгі әдептілік сөздерін білу әрқашан бағаланады. Жергілікті SIM-картаны әуежайда, ұялы байланыс салондарында немесе супермаркеттерде сатып алуға болады. Тегін Wi-Fi көптеген кафелерде, қонақ үйлерде, сауда орталықтарында және кейбір метро станцияларында қолжетімді. Навигация мен маршруттарды жоспарлауға арналған пайдалы қолданбалар: Citymapper, TfL Go (Лондон көлігінің ресми қолданбасы) және Google Maps.
6. Жергілікті этикет: Британдықтар өздерінің әдептілігімен және ұстамдылығымен танымал. Сәлемдесу әдетте «Hello» немесе «Hi» сөздерімен шектеледі. Кезек сақтау («queuing») – бұл қасиетті ереже, кезексіз өтуге тырыспаңыз. Эскалаторларда асығыс адамдар сол жақпен өте алуы үшін оң жақта тұру қабылданған. Қоғамдық орындарда және көлікте шуламауға және басқа адамдардың жеке кеңістігін құрметтеуге тырысыңыз.
7. Неден аулақ болу керек: Кезексіз өтуге тырысу қатаң ұсынылмайды – бұл өте дөрекілік болып саналады. Қозғалысқа кедергі келтірмеу үшін тротуардың ортасында немесе тар өту жолдарында кенет тоқтамаңыз. Сондай-ақ қоғамдық көлікте телефонмен қатты сөйлесуден аулақ болыңыз.
8. Қосымша кеңес: Лондон өзінің әлемдік деңгейдегі тегін мұражайларымен әйгілі! Британ мұражайын, Ұлттық галереяны, Ғылым мұражайын, Жаратылыстану мұражайын немесе Тейт Модернді міндетті түрде көріңіз – ондағы тұрақты экспозицияларға кіру тегін. Бұл бір тиын жұмсамай-ақ өнер мен тарихқа жанасудың тамаша мүмкіндігі.

Бұл кеңестер сапарға жақсырақ дайындалуға және Лондонда болудан барынша ләззат алуға көмектеседі деп үміттенеміз. Сізге ұмытылмас саяхат тілейміз!

Лондон қараңғы түскенде жандана бастайды, кез келген талғам мен бюджетке сай ойын-сауықтың керемет түрін ұсынады. Аңызға айналған түнгі клубтар мен стильді барлардан бастап, жайлы пабтар мен жанды концерт алаңдарына дейін — Ұлыбритания астанасы ұмытылмас кеш ұйымдастыруды біледі.

Лондонның түнгі өмірінің жүрегі бірнеше негізгі аудандарда соғады. Сохо өзінің театрларымен, эклектикалық барларымен және клубтарымен танымал, ол туристерді де, жергілікті тұрғындарды да өзіне тартады. Шығыс Лондондағы Шордич — хипстерлер мен андеграунд мәдениетін бағалаушылар үшін мекке, мұнда сіз сәнді клубтарды, арт-кеңістіктерді және ерекше атмосферасы бар барларды таба аласыз. Камден өзінің альтернативті сахнасымен, жанды музыкасымен және колоритті пабтарымен, сондай-ақ кейде кешкі уақытта да жұмыс істеп, көше тағамдары мен ерекше тауарлар ұсынатын Камден Маркет базарымен танымал. Ковент-Гарден ауданы көше әртістерімен және театрға барар алдында кешкі ас ішуге таптырмайтын талғампаз мейрамханаларымен баурайды.

Лондондық мекемелердің атмосферасы әртүрлі болады. Сіз кешті дәстүрлі ағылшын пабында бір пинта эльмен өткізе аласыз, қалаға көрінісі бар шатырдағы сәнді барда авторлық коктейльдерден ләззат ала аласыз немесе көп деңгейлі түнгі клубтардың бірінде таң атқанша билей аласыз. Коко Гриль и Лаунж сияқты көптеген клубтар тақырыптық кештер мен белгілі диджейлердің өнерін ұсынады. Латынамерикандық ырғақтарды ұнататындар үшін Сальса Темпл клубы тамаша таңдау болады. Кешкі атмосферасы жанданған тағы бір танымал орын – бұл Меркато Метрополитано, көптеген барлары бар гастрономиялық базар. Барлардың көпшілігі түн ортасына дейін немесе түнгі сағат бірге дейін жұмыс істейді, ал клубтар әдетте 22:00-23:00-ден таңғы сағат 3-4-ке дейін, ал кейбіреулері демалыс күндері одан да ұзағырақ ашық болады. Дресс-код мекемеге байланысты: пабтардағы күнделікті киімнен бастап, кейбір клубтар мен беделді барлардағы талғампаз (smart casual немесе dress to impress) киімге дейін.

Практикалық кеңестер: Танымал клубтарға кіру үшін, әсіресе жұма немесе сенбі күндері, ертерек (түн ортасына дейін) келген немесе үстелді алдын ала брондаған дұрыс. Сусындардың орташа бағасы айтарлықтай өзгеруі мүмкін: пабтағы бір пинта сыра шамамен £6-£8, бардағы коктейль — £12-£18 тұрады. Клубтарға кіру ақылы болуы мүмкін, шараға байланысты £10-нан £30-ға дейін және одан да жоғары. Түнде қалада түнгі автобустармен немесе жұма және сенбі күндері кейбір желілерде жұмыс істейтін түнгі метромен (Night Tube) жүру ыңғайлы. Сондай-ақ таксилер (қара кэбтер) мен көлік шақыру сервистері әрқашан қолжетімді.

Қауіпсіздік: Лондон тұтастай алғанда түнгі серуендер үшін, әсіресе адам көп орталық аудандарда қауіпсіз. Дегенмен, әдеттегі сақтық шараларын сақтаған жөн: жарық көшелерде жүріңіз, заттарыңызға ие болыңыз және адамсыз жерлерден аулақ болыңыз. Такси шақыру үшін ресми тұрақтарды немесе тексерілген қолданбаларды пайдаланыңыз.

Лондонның түнгі өмірі керемет қанық болса да, күндізгі ойын-сауықтарды да ұмытпаған жөн. Қала әлемге әйгілі Вест-Энд театрларын, Британ мұражайы немесе Ұлттық галерея сияқты кіру тегін көптеген мұражайларды, сондай-ақ қызу түннен кейін демалуға болатын ойын-сауық саябақтары мен Гайд-парк сияқты кең жасыл аймақтарды ұсынады. Ірі концерттер мен шоулар О2 Арена сияқты алаңдарда өтеді.

Лондон – бұл тек қайнаған мегаполис қана емес, сонымен бірге таңғажайып жасыл оазистер мен оның әлемге әйгілі мұражайлары мен галереяларында бейнеленген бай мәдени мұрасы бар қала. Мұнда әркім табиғат аясында демалуға немесе тарих пен өнерге бойлауға арналған бұрыш таба алады.

Лондонның әйгілі саябақтарының ішінде Гайд-парк ерекше орын алады – бұл қаланың қақ ортасындағы серуендеуге, пикникке, Серпентайн көлінде қайықпен жүзуге және тіпті Спикерлер бұрышына баруға таптырмайтын үлкен жасыл кеңістік. Өзінің керемет розарийлерімен, көлімен және Лондон хайуанаттар бағымен (ZSL London Zoo) танымал Риджентс-парк те кем түспейді. Неғұрлым ерекше нәрсе іздейтіндер үшін Лондонның оңтүстігіндегі Хорниман мұражайы мен бақтары антропологиялық мұражайдың, аквариумның және қаланың панорамалық көрінісі бар тамаша бақтардың бірегей үйлесімін ұсынады.

Лондонның мәдени қазынасы қиялды таңғалдырады. Британ мұражайы – бұл әлем тарихы мен мәдениетіне қызығушылық танытатын кез келген адам үшін бағдарламаның міндетті нүктесі; мұнда Розетта тасы және Парфенон мәрмәрлері сияқты артефактілер сақтаулы. Өнер сүйер қауымды Трафальгар алаңындағы XIII-XX ғасырлардағы еуропалық кескіндеменің әсерлі коллекциясы бар Ұлттық галерея күтеді. Ал отбасылық сапар мен табиғат әлемімен танысу үшін әйгілі динозавр қаңқалары мен интерактивті экспозициялары бар Жаратылыстану мұражайы өте қолайлы. Өнер мен дизайнға арналған Виктория мен Альберт мұражайын да назардан тыс қалдырмаған жөн.

Саябақтар мен мұражайлардан бөлек, Лондон оның мәдени ландшафтының ажырамас бөлігі болып табылатын тарихи көрікті жерлерге бай. Көпғасырлық құпиялар мен корольдік регалияларды сақтаған зәулім Лондон Тауэрі және өзінің әсерлі күмбезімен танымал Әулие Павел соборы – бұл қаланың өткізіп алуға болмайтын символдары. Олар Ұлыбританияның бай өткеніне жанасуға мүмкіндік береді.

Аутентикалық әсер алу және Лондонға басқа жағынан қарау үшін қаланың көптеген каналдарының бірімен, мысалы, Риджентс каналымен серуендеңіз, өзіңіз үшін сүйкімді жүзбелі үйлер мен тыныш бұрыштарды ашыңыз. Сондай-ақ жайлы тарихи зәулім үйде орналасқан және өнер туындыларының бай коллекциясын ұсынатын Уоллес коллекциясы сияқты шағын, бірақ кем түспейтін қызықты мұражайларға бас сұғуға тұрарлық.

Лондонда жүріп-тұру – әлемдегі ең тармақталған және танымал қоғамдық көлік жүйелерінің бірінің арқасында нағыз шытырман оқиға. Көлік желісінің негізін әлемдегі ең көне, өзіне тән түрлі-түсті желілері бар аңызға айналған лондондық метро (Tube), шолу сапарлары үшін таптырмайтын әйгілі қызыл екі қабатты автобустар, сондай-ақ қаланың шығыс бөлігіне қызмет көрсететін Docklands Light Railway (DLR) автоматтандырылған жеңіл метросы және London Overground жерүсті қала маңындағы пойыздар желісі құрайды. Кейбір аудандарда, мысалы, Лондонның оңтүстігінде (Кройдон ауданында) трамвайлар жүреді.

Неғұрлым көрікті сапарлар үшін Темза бойымен жүретін, қаланың көрікті жерлеріне тамаша көрініс ұсынатын өзен автобустарын (Thames Clippers) пайдалануға болады. Тағы бір бірегей опция – Темзаны кесіп өтіп, Гринвич түбегін Корольдік доктармен байланыстыратын IFS Cloud Cable Car (бұрынғы Emirates Air Line) аспалы жолы, ол жерден таңғажайып панорамалық көріністер ашылады.

Лондондағы жолақы төлеу жүйесі өте икемді. Ең танымал тәсіл – бұл Oyster card, «pay as you go» (пайдаланған сайын төлеу) принципі бойынша қолдануға болатын немесе апталық немесе айлық жол жүру билеттерін (Travelcards) жүктеуге болатын толықтырылатын көлік картасы. Сондай-ақ банктік карталармен байланыссыз төлем (contactless payment) де кең таралған – жай ғана картаңызды немесе смартфоныңызды валидаторға тигізіңіз. Жолақы құны аймақтарға (қала 9 тарифтік аймаққа бөлінген) және тәулік уақытына байланысты, бірақ күндізгі және апталық лимиттер (caps) бар, сондықтан қанша сапар жасасаңыз да, белгілі бір сомадан артық төлемейсіз. Маршруттарды жоспарлау және Oyster картасын басқару үшін ресми TfL Go қолданбасын немесе танымал Citymapper қолданбасын пайдалану ыңғайлы.

Oyster картасын метро станцияларының көбісінде, автоматтарда, сондай-ақ «Oyster Ticket Stop» маңдайшасы бар мыңдаған дүкендерде сатып алуға немесе толықтыруға болады. Қаражаттың дұрыс алынуы үшін метро, DLR, Overground станцияларында және өзен автобустарында сапардың басында (touch in) және сапардың соңында (touch out) Oyster картасын немесе банктік картаны сары валидаторға тигізу өте маңызды. Автобустар мен трамвайларда картаны тек кіреберісте (touch in) тигізу керек. Метро желілерінің көпшілігі таңғы 5:00-ден түн ортасына дейін жұмыс істейді, ал жұма және сенбі күндері кейбір негізгі желілерде Night Tube (түнгі метро) жұмыс істейді. Көптеген автобус маршруттары тәулік бойы жұмыс істейді.

Қоғамдық көліктен бөлек, Лондонда жүрудің басқа да тәсілдері бар. Дәстүрлі қара кэбтерді (black cabs) көшеден ұстауға немесе арнайы тұрақтардан табуға болады; олардың жүргізушілері қаланы жақсы білуімен («The Knowledge») танымал, бірақ олармен жүру қымбатырақ. Неғұрлым бюджеттік нұсқа – телефон арқылы немесе қолданбалар (мысалы, Uber, Bolt, FREENOW) арқылы алдын ала тапсырыс беру керек миникэбтер (private hire vehicles). Қысқа сапарлар мен саябақтарда серуендеу үшін бүкіл қала орталығында қолжетімді Santander Cycles (оларды жиі «Boris Bikes» деп атайды) велосипед жалдау жүйесі тамаша келеді.

Тұтастай алғанда, Лондонның қоғамдық көлік жүйесі өте тиімді және осы алып әрі көпқырлы қаланың кез келген нүктесіне оңай жетуге мүмкіндік береді. Маршруттарыңызды алдын ала жоспарлаңыз, ыңғайлы төлем әдістерін пайдаланыңыз, сонда астана бойынша жүріп-тұруыңыз саяхатыңыздың жайлы бөлігіне айналады.

Лондон кез келген саяхатшының бюджеті мен талғамына қарамастан, оның сұранысын қанағаттандыра алатын орналастыру нұсқаларының керемет кең таңдауын ұсынады. Мұнда сіз бәрін таба аласыз: арзан хостелдер мен жайлы қонақ үйлерден (B&B) бастап, желілік және тәуелсіз орта кластағы қонақ үйлерге, әлемге әйгілі сәнді бес жұлдызды қонақ үйлерге, сондай-ақ қызмет көрсетілетін апартаменттер мен онлайн-платформалар арқылы тұрғын үйді қысқа мерзімді жалдау нұсқаларына дейін.

Лондонда тұратын ауданды таңдау көбінесе сіздің жоспарларыңыз бен қызығушылықтарыңызға байланысты. Оқиғалардың ортасында, театрларға, дүкендер мен мейрамханаларға жақын болғысы келетіндер үшін Ковент-Гарден, Сохо немесе Мейфэр сияқты Вест-Энд аудандары өте қолайлы. Егер сіз тыныш және беделді атмосфераны қаласаңыз, Кенсингтон немесе Челсиге назар аударыңыз, ол жерден көптеген мұражайларға жету оңай. Саут-Банк және Бэнксайд аудандары Тейт Модерн галереясы мен Лондон көзі (London Eye) шолу дөңгелегі сияқты көрікті жерлерге жақындығымен тартымды. Қала ішінде және одан тыс жерлерге жүру ыңғайлылығы үшін Паддингтон, Кингс-Кросс немесе Виктория аудандары сияқты ірі көлік тораптарының жанындағы нұсқаларды қарастырған жөн. Ал егер сізді сәнді және шығармашылық атмосфера қызықтырса, Шордич немесе Хокстон сияқты Шығыс Лондон аудандары көптеген стильді бутик-отельдер мен апартаменттерді ұсынады.

Лондондағы тұрғын үйдің баға диапазоны өте кең: шеткері жерлердегі қолжетімді нұсқалардан бастап, қала орталығындағы сәнді люкс бөлмелеріне дейін. Тұрғын үйді танымал онлайн-платформалар мен агрегаторлар (мысалы, Booking.com, Expedia, Airbnb) арқылы да, тікелей қонақ үйлердің сайттарынан да брондауға болады. Кейде тікелей брондау тиімдірек шарттар немесе қосымша бонустар ұсынуы мүмкін.

Маңызды кеңес: Лондон – әлемдегі ең танымал туристік бағыттардың бірі, сондықтан тұрғын үйлер, әсіресе жақсы аудандардағы тартымды бағадағылары, тез өтіп кетеді. Тұратын жерді алдын ала брондау қатаң ұсынылады, әсіресе егер сіздің сапарыңыз маусымның қызған шағына (жаз, Рождестволық демалыс) немесе Сән апталығы немесе Уимблдон турнирі сияқты ірі іс-шаралар кезіне сәйкес келсе. Ертерек брондау орынның болуына кепілдік беріп қана қоймай, көбінесе ақша үнемдеуге де мүмкіндік береді.

Айналаны зерттегісі келетіндер үшін Лондон жақын маңдағы бірнеше қызықты орындарға бір күндік саяхаттар үшін тамаша бастапқы нүкте болады:

Лондонның қақ ортасына жақын жерде қаланың ғана емес, бүкіл Ұлыбританияның тарихи және саяси орталығы – Вестминстер орналасқан. Мұнда әлемге әйгілі көрікті жерлер шоғырланған: аңызға айналған Биг-Бені бар зәулім Парламент ғимараты, британдық монархтардың таққа отыру және жерлеу орны – Вестминстер аббаттығы, сондай-ақ көптеген үкімет ғимараттары. Вестминстер бойымен серуендеу – бұл көпғасырлық тарихқа ену және елдің қазіргі саяси өмірінің тынысын сезіну мүмкіндігі.

Лондонның батысында Темзаның солтүстік жағалауында орналасқан Хаммерсмит ауданы өзінің жанданған атмосферасымен және мәдени орындарымен баурайды. Мұнда әлемдік жұлдыздар өнер көрсететін әйгілі Hammersmith Apollo концерт залы, сондай-ақ Lyric Hammersmith Theatre орналасқан. Өзен бойында серуендеуге арналған жағымды жерлер мен суға көрінісі бар дәстүрлі пабтарды табуға болады, бұл Хаммерсмитті демалыс пен ойын-сауық үшін танымал орынға айналдырады.

Хаммерсмитке көршілес Фулхэм – бұл негізінен беделді тұрғын аудан, өзінің талғампаз Виктория дәуіріндегі үйлерімен, Бишопс-парк сияқты жасыл саябақтарымен және жайлы кафелерімен танымал. Фулхэм Лондон орталығымен салыстырғанда тыныш өмір ырғағын ұсына отырып, астаналық сүйкімділікті сақтайды. Аудан сонымен қатар футбол клубтарымен және Темза бойындағы серуендеуге арналған жағымды жағалауларымен танымал.

Орталықтың батысында орналасқан талғампаз Кенсингтон өзінің сәнді зәулім үйлерімен, күтілген бақтарымен және корольдік резиденция – Кенсингтон сарайымен танымал. Бұл аудан өнер мен ғылымды бағалаушыларды тартады, өйткені жақын маңда Оңтүстік Кенсингтонның Виктория мен Альберт мұражайы, Ғылым мұражайы және Жаратылыстану мұражайы сияқты әйгілі мұражайлары орналасқан. Кенсингтон сонымен қатар Хай-стрит Кенсингтондағы беделді дүкендерімен және қала қарбаласынан демалуға таптырмайтын тыныш скверлерімен әйгілі.

Орталықтың оңтүстігінде Уондсуэрт орналасқан, ол Уондсуэрт Коммон және Баттерси саябағының бір бөлігі сияқты кең жасыл кеңістіктерімен тартымды. Бұл аудан көптеген тәуелсіз дүкендерімен, кафелерімен және дәстүрлі пабтарымен неғұрлым еркін, «жергілікті» лондондық тәжірибе ұсынады. Уондсуэрт сонымен қатар Уондл өзені мен Темза бойындағы асықпай серуендеуге және белсенді демалысқа өте ыңғайлы көрікті жерлерімен танымал.

Лондон орталығынан оңай жетуге болатын бұл жақын маңдағы бағыттар астана қарбаласынан небәрі бірнеше қадам жерде жаңа әсерлер мен жағдайдың өзгеруін ұсына отырып, аймақтың алуан түрлі мәдениеті мен тарихи мұрасына тереңірек енуге мүмкіндік береді.

Лондон — кез келген талғам мен қалтаға сай тауарлардың керемет түрін ұсынатын шопинг сүйер қауым үшін нағыз жұмақ. Әлемге әйгілі дизайнерлердің сәнді бутиктері мен алып әмбебап дүкендерінен бастап, винтаждық дүкеншіктерге, көше базарлары мен бірегей кәдесыйлар сататын дүкендерге дейін — мұнда әркім өзіне тән ерекше нәрсе табады. Қала классикалық британдық тауарларымен де, ең соңғы сән трендтерімен де әйгілі.

Лондондағы шопингтің негізгі күре тамырлары – масс-маркет дүкендерінің үлкен таңдауымен және Selfridges сияқты әйгілі әмбебап дүкендерімен танымал Оксфорд-стрит және неғұрлым беделді брендтер мен әдемі витриналар ұсынатын Риджент-стрит. Сән-салтанатты бағалаушылар үшін эксклюзивті бутиктері бар Бонд-стритті көру міндетті. Ал жастарға арналған және альтернативті сән үшін Карнаби-стрит пен Сохо ауданына барған жөн.

Егер сіз бір шатырдың астындағы шопингті қаласаңыз, Лондон бірнеше ірі сауда орталықтарын ұсынады. Ең танымалдарының бірі – Шепердс Буштағы Вестфилд Лондон (немесе қаланың шығысындағы оның «браты» Westfield Stratford City), мұнда демократиялық брендтерден бастап премиум-класқа дейінгі көптеген дүкендер, сондай-ақ мейрамханалар мен ойын-сауық мекемелері ұсынылған. Тарихи Ковент-Гарден де дүкендерді, қолөнер дүкеншіктерін және бірегей атмосферасы, көше әртістері мен кафелері бар жабық базарды біріктіретін сатып алу үшін тамаша орын болып табылады.

Лондондық базарлар — бұл бөлек көрікті жер және бірегей заттар тауып, жергілікті атмосфераға бойлаудың тамаша мүмкіндігі. Өзінің альтернативті сәнімен, стрит-фудымен, қолдан жасалған бұйымдарымен және винтаждық тауарларымен танымал әйгілі Камден Маркетке міндетті түрде барыңыз. Гурмандар мен жаңа піскен өнімдерді бағалаушылар үшін қаланың ең көне азық-түлік базарларының бірі – Боро Маркет нағыз жаңалық болады, онда әлемнің түкпір-түкпірінен келген деликатестерді татып көруге және сатып алуға болады. Сондай-ақ Ноттинг-Хиллдегі, әсіресе сенбі күндері антикварлық қатарларымен танымал Портобелло-роуд Маркетті де атап өткен жөн.

Естелікке Лондоннан не әкелуге болады? Классикалық кәдесыйларға ағылшын шайы және дәстүрлі печенье (shortbread), корольдік отбасымен немесе көрікті жерлермен байланысты тақырыптық сыйлықтар (мысалы, қызыл автобустардың немесе телефон дүңгіршектерінің модельдері) жатады. Сондай-ақ Лондон мен Ұлыбритания нышандары бар тауарлар, сүйікті футбол клубтарының атрибутикасы, сондай-ақ мұражай дүкендерінен алынған кітаптар мен кәдесыйлар танымал. Гарри Поттердің жанкүйерлері көптеген тақырыптық өнімдерді таба алады.

Лондондағы дүкендердің көбісі дүйсенбіден сенбіге дейін 9:00-10:00-ден 18:00-19:00-ге дейін ашық. Оксфорд-стриттегі және басқа да танымал аудандардағы көптеген ірі дүкендер мен сауда орталықтары ұзағырақ, көбінесе 20:00-21:00-ге дейін жұмыс істейді, ал бейсенбі күндері 21:00 немесе 22:00-ге дейін «кешкі шопинг» (late-night shopping) ұйымдастырады. Жексенбіде дүкендер әдетте қысқартылған кесте бойынша жұмыс істейді, мысалы, 12:00-ден 18:00-ге дейін (немесе ірі дүкендер үшін жексенбілік сауда туралы заң бойынша қатарынан 6 сағат). Төлемге барлық жерде банктік карталар (Visa, Mastercard, American Express) қабылданады, байланыссыз төлем өте кең таралған.

Салықты қайтару (Tax Free) туралы: 2021 жылғы 1 қаңтардан бастап туристер Ұлыбританияда (Англия, Шотландия және Уэльс) сатып алатын және жеке жүгімен бірге алып кететін тауарлар үшін ҚҚС-ты қайтару схемасы (VAT Retail Export Scheme) жойылғанын білу маңызды. Дегенмен, егер дүкен тауарларды тікелей Ұлыбританиядан тыс жердегі мекенжайыңызға жіберсе, сіз әлі де ҚҚС-сыз сатып алу жасай аласыз. Мәліметтерді тікелей сатушылардан нақтылау ұсынылады.