Де Кат бояу диірмені

Көне өнер оқулығындағы тіріліп келген иллюстрация сияқты, Де Кат бояу диірмені (немесе «Мысық») Заан өзенінің жағасында асқақтап тұр. Амстердам қаласындағы (Зансе-Сханс ауданы) бұл бірегей құрылыс — әлі күнге дейін XVII ғасырдың технологиялары бойынша көркемдік пигменттер шығаратын әлемдегі жалғыз жұмыс істеп тұрған жел диірмені болып табылады.

Осы жерде, Нидерланды елінің қақ ортасында, келушілер үлкен тас диірмен тастарының табиғи шикізатты қалай үгітіп, оны ашық түсті ұнтақтарға айналдыратынын көре алады. Ұлы Рембрандт ван Рейн өз жұмысында дәл осындай бояуларды пайдаланған деп есептеледі. Бүгінде диірмен өнімдеріне кәсіби суретшілер мен әлемнің жетекші мұражайларының реставраторлары тарапынан сұраныс әлі де жоғары.

Сегіз қырлы диірмен айналмалы шатырмен және кең сыртқы галереямен жабдықталған. Биік палубадан қонақтарға польдерлер мен көршілес тарихи ғимараттардың таңғажайып панорамасы ашылады. Жыл сайын бұл жер голланд мәдениетінің «Алтын ғасырының» тірі мұрасына қол тигізгісі келетін 130 000-нан астам туристі өзіне тартады.

Диірмен әкімшілігімен байланысу және топтық экскурсиялар өткізу мүмкіндігін нақтылау үшін ресми байланыс мәліметтерін пайдалануға болады. Нысан бүкіл туристік маусым бойы келушілер үшін ашық.

Ең басты әсер сізді іште күтеді: мұнда күрделі ағаш механизмдердің жұмысын өз көзіңізбен көруге болады. Айналып тұрған қанаттардың бірқалыпты гүрілімен кәсіби диірменші бор мен табиғи бояғыштарды үгіту процесін көрсетеді. Жел күшінің тастарды ең ұсақ түрлі-түсті шаңға қалай айналдыратынын бақылау — бұл шынымен де гипноздық көрініс.

Міндетті түрде диірменнің сыртқы галереясына көтеріліңіз. Бұл нүктеден Зансе-Сханстың ең жақсы көріністерінің бірі ашылады: дәстүрлі жасыл үйшіктер, өзеннің айнадай беті және De Zoeker май шайқау диірмені сияқты көршілес диірмендердің қанаттары. Бұл ескі Голландияның атмосферасын беретін панорамалық фотосуреттер үшін таптырмас орын.

Сапар соңында жергілікті дүкенге бас сұғыңыз. Онда бірегей қолдан жасалған бояулар, ұлы шеберлердің рецепттері бойынша қайта жасалған таза пигменттер және ерекше кәдесыйлар сатылады. Білуге құмар туристер үшін бұл инженерлік ғажайыптың құрылысын егжей-тегжейлі түсінуге көмектесетін әртүрлі тілдердегі ақпараттық брошюралар дайындалған.

Амстердам қаласының орталық бөлігінен осы айтулы жерге дейінгі жол өте аз уақытты алады. Ең қолайлы жолы — Орталық вокзалдан (Amsterdam Centraal) аттанатын № 391 немесе № 395 автобусты пайдалану. Zaanse Schans аялдамасына дейінгі жол шамамен 30 минутқа созылады, ал билет құны шамамен 5 еуроны құрайды.

Егер сіз теміржол көлігін қаласаңыз, Zaandam станциясына дейінгі пойызды таңдаңыз. Вокзалдан диірмендер кешеніне дейін № 24 немесе № 28 автобустармен 15 минутта жетуге болады. Жазғы кезеңде астана мен Зансе-Сханс ауданы арасында арнайы туристік катерлер де қатынап, қонақтарға каналдар бойымен көркем серуендеуді ұсынады.

Автокөлікпен саяхаттаушылар A8 тас жолы арқылы бұл жерге небәрі 20 минутта жете алады. Кешен аумағында ақылы тұрақ (күніне шамамен 6 еуро) жабдықталған. Бұл аудан жаяу жүргіншілерге арналғандықтан, Зансе-Сханс кіреберісінен бастап Заан өзенінің жағалауымен тарихи диірмендер қатар тізілген жерге дейін жағымды серуен жасау қажет болады.

Бұл жердің тарихы XVII ғасырдың ортасында басталды. Осы учаскедегі алғашқы диірмен 1646 жылдың қаңтарында жел күшін пайдалануға ресми рұқсат алды. Ондаған жылдардан кейін ол май шайқау диірмені болып қайта жабдықталды, алайда 1782 жылы ағаш құрылыс өрттен қатты зардап шегіп, кейін толығымен қалпына келтірілді.

XX ғасырдың басында диірмен өзінің жоғарғы бөлігінен айырылып, ұзақ уақыт бойы тек бор кептіруге арналған қойма ретінде пайдаланылды. Де Кат бояу диірмені өзінің «екінші өмірін» 1960 жылы алды, сол кезде оның сақталған негізіне 1696 жылы салынған басқа көне De Duinjager диірмені신의 сегіз қырлы төбесі орнатылды. Осылайша, бүгінде біз екі тарихи нысанның бірегей сәулеттік симбиозын көріп отырмыз.

Кезінде Заан аймағында 50-ге жуық бояу үгетін диірмен жұмыс істеген, бірақ біздің күнімізге дейін тек «Де Кат» қана аман қалды. 1925 жылы құрылған Заан жел диірмендері қоғамының күш-жігерінің арқасында өнеркәсіптік сәулеттің бұл ескерткіші сақталды және бүгінде дәстүрлі технологиялар бойынша бояу өндіретін әлемдегі жалғыз жұмыс істеп тұрған жел диірмені болып табылады.

«Де Кат» диірменінің өзімен егжей-тегжейлі танысу үшін әдетте 45-тен 90 минутқа дейін уақыт қажет. Бұл уақыт ішкі механизмдерді қарап шығуға, суретке түсу үшін сыртқы галереяға көтерілуге және бірегей пигменттер дүкеніне бас сұғуға толық жеткілікті.

Дегенмен, диірменнің көрікті Зансе-Сханс саябағында орналасқанын ескерсек, аумақты жалпы аралап шығуға кемінде 2–3 сағат бөлген жөн. Бұл сізге асықпай Заан өзенінің көріністерін тамашалауға, көршілес май шайқау диірмендеріне баруға және аймақтың басқа да көне қолөнерлерімен танысуға мүмкіндік береді.

Диірмен келушілерді күн сайын қабылдайды, бұл оны кез келген туристік бағытқа оңай қосуға мүмкіндік береді. Жұмыс кестесі апта бойы тұрақты:

Дүйсенбі – Жексенбі: 09:00-ден 16:30-ға дейін.

Пигменттерді үгіту демонстрациясы тікелей желдің күшіне және диірменшінің ағымдағы кестесіне байланысты екенін ескеру маңызды. Желсіз күндері механизмдер тоқтап тұруы мүмкін, бірақ диірменнің өзі мен дүкен қарап шығу үшін ашық қалады.

Бояу үгетін диірменге баруды айналадағы басқа да қызықты орындарды тамашалаумен оңай ұштастыруға болады. Нысан ірі этнографиялық кешеннің құрамында болғандықтан, одан бірнеше қадам жерде басқа да қолөнер шеберханалары мен ашық аспан астындағы мұражайлар орналасқан.

Көршілес көрікті жерлерді зерттеу Нидерланды елінің атағын шығарған тұрмыс пен дәстүрлерді тереңірек түсінуге көмектеседі. Төменде диірменнен әртүрлі қашықтықта орналасқан қызықты жерлердің тізімі берілген: