Каир цитаделі

Каир цитаделі, сонымен қатар Салах ад-Дин цитаделі (Әл-Қала) ретінде де танымал, — бұл Каирдің үстіндегі Мукаттам төбелерінде бой көтерген зәулім ортағасырлық ислам бекінісі. Бұл — Мысырдың басты тарихи және сәулет ескерткіштерінің бірі. Бекіністі XII ғасырда атақты сұлтан Салах ад-Дин қаланы крестшілерден қорғау үшін салдырған және ол 700 жылға жуық уақыт бойы ел билеушілерінің резиденциясы қызметін атқарды. Бүгінде бұл — өзінің бай тарихымен ғана емес, сонымен қатар Каирдің таңғажайып панорамалық көріністерімен де туристерді баурайтын ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұра нысаны.

Цитадельдің тарихи маңыздылығы орасан зор, өйткені ол Айюбидтер әулетінен бастап XIX ғасырға дейін Мысырдың саяси және әскери өмірінің орталығы болды. Дәл осы жерден сұлтандар мен пашалар 1874 жылы үкімет жаңа Абдин сарайына көшкенге дейін мемлекетті басқарды. Өмір сүрген ғасырлары ішінде кешен әртүрлі дәуірлердің, атап айтқанда мәмлүктер мен Мұхаммед Әли билігі кезеңдерінің талғамы мен амбицияларын көрсете отырып, бірнеше рет қайта салынды және жаңа ғимараттармен толықтырылды.

Бекіністің кең аумағында бірнеше көрнекті жерлер орналасқан. Кешеннің жауһары болып Мұхаммед Әли мешіті саналады, ол сондай-ақ Алебастр мешіті ретінде де белгілі, оның әсем мұнаралары қаланың көптеген нүктелерінен көрінеді. Одан бөлек, сұлтан ан-Насир Мұхаммедтің көне мешіті мен Ұлттық әскери мұражай және Күймелер мұражайын қоса алғанда, бірнеше мұражайлар қызығушылық тудырады. Цитадель бойынша серуендеу — бұл исламдық әскери сәулет өнерінің ең жақсы үлгілерін көруге мүмкіндік беретін тарихқа қызықты саяхат.

Каир цитаделі жеке ұйым емес, ірі тарихи кешен болғандықтан, оның бірыңғай байланыс орталығы жоқ. Жұмыс уақыты мен билет құны туралы ең өзекті ақпаратты Мысырдың ресми туристік порталдарынан немесе жергілікті туристік кеңселерден нақтылаған жөн. Кешен al-Qala'a, Shar'a Salih Salem мекенжайында орналасқан және оған қаланың кез келген нүктесінен таксимен оңай жетуге болады.

Анықтамалық ақпарат алу үшін кейбір туристік ресурстарда көрсетілген телефон нөміріне хабарласып көруге болады, бірақ оның жалпы билет кассасына немесе әкімшілікке тиесілі болуы мүмкін екенін ескеру қажет.

Каир цитаделінің келушілерін тарихи ғимараттардың тұтас кешенімен танысу күтеді. Басты жауһар, сөзсіз, бүкіл ансамбльде үстемдік ететін және басты көрікті жер болып табылатын зәулім Мұхаммед Әли мешіті. Сонымен қатар, бекіністің Солтүстік корпусында орналасқан Мысырдың Ұлттық әскери мұражайына бас сұққан жөн. Мұнда елдің әртүрлі дәуірлердегі әскери тарихы туралы егжей-тегжейлі баяндайтын жәдігерлер жинақталған.

Цитадельге барудан алатын ең ұмытылмас әсерлердің бірі — оның биіктігінен ашылатын Каирдің таңғажайып панорамалық көрінісі. Бұл орын — фотографтар мен қаланы құс ұшатын биіктіктен көргісі келетіндердің барлығы үшін тамаша нүкте. Бекініс аумағында серуендеу оның қуатты қабырғаларын, көне мұнаралары мен кең ішкі аулаларын зерттеуге, ортағасырлық әскери сәулет атмосферасына бойлауға мүмкіндік береді.

Тарих пен сәулет әуесқойлары үшін әртүрлі құрылыстардың бөлшектерін зерттеу қызықты болады. Цитадельде Айюбидтер дәуірінен бастап Мұхаммед Әли билігіне дейінгі әртүрлі кезеңдерде жасалған элементтерді салыстыра отырып, ғасырлар бойғы ислам сәулетінің эволюциясын бақылауға болады. Әрбір ғимарат осы бірегей орынның көпғасырлық тарихының бір бөлігін баяндайды.

Каир цитаделі Каирдің шығыс бөлігіндегі Мукаттам төбесінде орналасқан және оған бірнеше жолмен жетуге болады. Туристер үшін ең ыңғайлы және жылдам нұсқа — такси. Сіз қаланың кез келген нүктесінен көлік ұстай аласыз немесе Мысырда танымал Uber сияқты такси шақыру қосымшаларын пайдалана аласыз. Қала орталығынан жол көп уақыт алмайды, бірақ түсініспеушіліктерді болдырмау үшін жүргізушімен бағаны алдын ала келісіп алу немесе оның есептегішті қосқанына көз жеткізу ұсынылады.

Төмен бюджетті саяхат үшін қоғамдық көлікті пайдалануға болады. Цитадельге қалалық автобустар мен микроавтобустар қатынайды. Мысалы, орталық Тахрир алаңынан № 82, 83 немесе 609 автобустармен жетуге болады. Қоғамдық көлік аялдамалары әдетте төбенің етегінде орналасқанын, сондықтан бекініс аузына дейін жаяу сәл көтерілу керек екенін ескеріңіз. Сондай-ақ метромен ең жақын «El-Sayeda Zeinab» станциясына дейін барып, сол жерден такси алуға немесе жаяу баруға болады, бұл шамамен 20-30 минутты алады.

Цитадельге барудың тағы бір танымал жолы — ұйымдастырылған экскурсиялық топтың құрамында болу. Каирдегі көптеген туристік компаниялар Саладин бекінісін қала бойынша бір күндік турларына қосады, көбінесе оны Гиза пирамидалары мен Мысыр мұражайына барумен біріктіреді. Бұл гидтен барынша көп ақпарат алғысы келетін және логистика туралы алаңдағысы келмейтіндер үшін ыңғайлы нұсқа, дегенмен кешенді өз бетінше зерттеуге бөлінетін уақыт шектеулі болуы мүмкін.

Каир цитаделінің тарихы 1176 жылы оның құрылысын бастауға бұйрық берген аңызға айналған сұлтан Салах ад-Диннің есімімен тығыз байланысты. Негізгі мақсат — Каирді крестшілердің ықтимал шабуылдарынан қорғау үшін қуатты бекініс салу болды. Жұмысты сұлтанның уәзірі Баха ад-Дин Қарақұш басқарды. Құрылыс 1182-1183 жылдары Салах ад-Диннің мұрагері, жаңа бекініске қоныстанған алғашқы билеуші Әл-Мәлік Әл-Кәмилдің тұсында аяқталды.

Бұл зәулім құрылысты тұрғызу үшін әртүрлі көздерден алынған тастар пайдаланылды, кейбір мәліметтер бойынша, тіпті Гизадағы шағын пирамидалардың блоктары да қолданылған. Құрылысқа Салах ад-Дин армиясының сарбаздары ғана емес, сонымен қатар тұтқынға түскен крестшілер де қатысты. Қуатты қабырғалар мен шығыңқы мұнараларды қамтитын ойластырылған әскери сәулетінің арқасында, цитадель салынған уақытында өз дәуірінің ең озық және алынбайтын бекіністерінің бірі болып саналды.

Цитадель 1874 жылға дейін, шамамен 700 жыл бойы Мысыр билеушілерінің ресми резиденциясы қызметін атқарды. Осы уақыт ішінде ол дәуірлердің ауысуын көрсете отырып, бірнеше рет қайта салынды: оның сәулетінде үш негізгі кезеңді бөліп көрсетуге болады — айюбидтік (XII ғасыр), мәмлүктік (XIV ғасыр) және Мұхаммед Әли кезеңі (XIX ғасыр). Қызықты факт: өзінің әскери мақсатына және елдің саяси өміріне тұрақты қатысуына қарамастан, бекініс өзінің ұзақ тарихында бірде-бір рет нағыз қоршауға алынбаған.

Каир цитаделіне баруды жоспарлағанда, 2-ден 3 сағатқа дейінгі уақытты негізге алған жөн. Әдетте, бұл уақыт негізгі көрікті жерлерді асықпай аралап шығу үшін жеткілікті. Осы уақыт ішінде сіз кешеннің басты жауһарларын, соның ішінде әйгілі Мұхаммед Әли мешіті мен Ұлттық әскери мұражайды аралап, сондай-ақ бақылау алаңдарынан Каирдің тамаша панорамалық көріністерін тамашалап үлгересіз.

Егер сіз тарих пен сәулет өнерінің жанкүйері болсаңыз және Цитадель атмосферасына асықпай бойлағыңыз келсе, оны зерттеуге көбірек уақыт — 4 немесе тіпті 5 сағатқа дейін бөлгеніңіз жөн. Мұндай асықпайтын тәсіл сізге бекіністің барлық бұрыштарын егжей-тегжейлі зерттеуге, бірнеше мұражайдың экспозицияларымен танысуға және осы бірегей орынның көпғасырлық тарихын шынайы сезінуге мүмкіндік береді. Толығырақ мағлұмат алу үшін кешеннің барлық тарихи бөлшектері туралы айтып беретін гид жалдауға болады.

Каир цитаделі жыл бойы келушілер үшін ашық, бұл оны кез келген маусымда қолжетімді етеді. Әдетте, кешен күн сайын жұмыс істейді, бірақ жұмыс уақыты сәл өзгеруі мүмкін. Көптеген дереккөздер жұмыс уақытын таңғы 8:00 немесе 9:00-ден кешкі 17:00-ге дейін деп көрсетеді. Билет сататын кассалар әдетте ресми жабылудан бір сағат бұрын, яғни сағат 16:00 шамасында жабылатынын есте сақтау маңызды. Қасиетті Рамазан айына ерекше назар аударған жөн, бұл кезде жұмыс уақыты айтарлықтай қысқарады және Цитадель сағат 15:00-де жабылуы мүмкін. Күтпеген жағдайларды болдырмау үшін, бармас бұрын Мысырдың ресми туристік порталдарынан өзекті ақпаратты тексеру ұсынылады.

Жеке туристер үшін билеттерді алдын ала брондау әдетте талап етілмейді — оларды барған күні кіреберістегі кассадан еркін сатып алуға болады. Тек үлкен ұйымдастырылған топтың құрамында болсаңыз ғана билеттерді алдын ала қамдаған жөн. Ыңғайлы аралау үшін және күндізгі ыстықтан, әсіресе жаз айларында қашу үшін, сапарды таңертеңгі уақытқа жоспарлаған дұрыс. Бұл сондай-ақ бекіністің кең аумағында асықпай серуендеуге және оның барлық негізгі нысандарын аралауға жеткілікті уақыт береді.

Зәулім Каир цитаделін тамашалау — бұл Каирдің тарихи орталығымен танысудың бастамасы ғана. Бекініс ашық аспан астындағы мұражай болып табылатын ауданда орналасқан және оның айналасын зерттеу сіздің әсерлеріңізді айтарлықтай байыта түседі. Цитадельден бір адым жерде ислам сәулет өнерінің ең маңызды ескерткіштері, көне базарлар мен көркем саябақтар орналасқан.

Жақын маңдағы көшелермен серуендеу сізге Мысыр астанасының көпғасырлық тарихына тереңірек үңілуге мүмкіндік береді. Сіз қала келбетінің дәуірлер бойы қалай өзгергенін көре аласыз және оның қайталанбас атмосферасын сезіне аласыз. Бұл көрікті жерлердің көбі өте жақын орналасқан, бұл оларды Саладин бекінісіне сапарыңызға тамаша толықтыру етеді.