WhitchurchStouffville

Негізінің қалануы және алғашқы мәліметтер

Уитчерч-Стоуффвилл тарихы екі тарихи жолдың тоғысуы болып табылады. Уитчерч тауншипі ресми түрде 1792 жылы құрылып, Жоғарғы Канаданың алғашқы лейтенант-губернаторы Джон Грейвс Симконың әйелінің туған жері — ағылшын ауылының құрметіне аталған.

Қала орталығының тікелей дамуы Пенсильваниялық меннонит Абрахам Стоуффердің есімімен байланысты. 1804 жылы ол осы ауданнан үлкен жер телімін сатып алып, отбасымен бірге алғашқы тұрақты қоныстанушы болып, болашақ қалаға өз есімін берді.

Қалыптасудың негізгі факторлары

Шағын елді мекеннің дамыған қалаға айналуы бірқатар себептерге байланысты болды:

• Диірмендер тартылыс орталығы ретінде: Абрахам Стоуффер жергілікті жылғаның бойында ағаш кесу зауыты мен астық диірменін салды. Бұл кәсіпорындар айналадағы фермерлер мен қолөнершілерді тартып, экономиканың өзегіне айналды.
• Географиялық орналасуы: Ок-Риджес мореналарының құнарлы жерлерінде орналасуы аграрлық сектордың гүлденуіне ықпал етті.
• Темір жол: 1871 жылы Торонто-Ниписсинг тар табанды темір жолының салынуы шешуші сәт болды. Бұл Стоуффвиллді ірі өткізу нарықтарымен байланыстырып, оны маңызды сауда торабына айналдырды.

Ертедегі мәдени және экономикалық ерекшеліктер

Алғашқы онжылдықтарда аймақ экономикасы толығымен аграрлық болды. Өмір егіншіліктің маусымдық циклдері мен диірмендердің жұмысы төңірегінде өтті. Жергілікті фермерлер тек өздерін ғана емес, сонымен қатар көршілес өсіп келе жатқан нарықтарды да азық-түлікпен қамтамасыз етті.

Қаланың мәдени іргетасын меннониттер қауымдастығы қалады. Олардың еңбекқорлық, қарапайымдылық және өзара көмек дәстүрлері елді мекеннің ерекше өмір салтын қалыптастырды. Тіпті темір жол келіп, халық саны өссе де, Стоуффвилл ұзақ уақыт бойы тығыз әрі достық қарым-қатынастағы ауылдық қауымдастық атмосферасын сақтап қалды.

Тарихтың негізгі белестері

• 1792 жыл — Уитчерч тауншипі Джон Грейвс Симконың бұйрығымен Жоғарғы Канаданың әкімшілік бөлінісі аясында ресми түрде құрылды.
• 1804 жыл — Абрахам Стоуффер отбасымен Пенсильваниядан келіп, жер сатып алып, ағаш кесу зауыты мен диірмен салып, елді мекеннің негізін қалады.
• 1832 жыл — Алғашқы пошта бөлімшесі ашылды, бұл елді мекенге Стоуффвилл атауын ресми түрде бекітті.
• 1871 жыл — Жергілікті аграрлық қауымдастықты ірі нарықтармен байланыстырған Торонто — Ниписсинг темір жолы учаскесінің құрылысы аяқталды.
• 1877 жыл — Стоуффвилл дербес әкімшілік бірлік ретінде бөлініп, инкорпорацияланған ауыл (village) мәртебесін алды.
• 1950-ші жылдар — Таза ауылшаруашылық орталығынан тұрғын кварталдары дамыған қала маңындағы аймаққа біртіндеп трансформациялану басталды.
• 1971 жыл — Онтарио провинциясының муниципалдық реформасы барысында Стоуффвилл ауылы мен Уитчерч тауншипі біртұтас Уитчерч-Стоуффвилл қаласына бірікті.
• 2003 жыл — Белсенді тұрғын үй құрылысының арқасында қала Канаданың ең жылдам дамып жатқан муниципалитеттерінің бірі ретінде танылды.

Даму және қайта құру кезеңдері

Уитчерч-Стоуффвиллдің қазіргі бейнесі тек әкімшілік реформалардың арқасында ғана емес, сонымен қатар өмір салтындағы, экологиядағы және мәдениеттегі сапалы өзгерістер арқылы қалыптасты. Қала табиғатпен байланысын және ерекше атмосферасын сақтай отырып, тыныш аграрлық қауымдастықтан серпінді дамыған қала маңына дейінгі жолдан өтті.

• Мәдени өзін-өзі айқындау (1984). Жыл сайынғы Құлпынай фестивалінің (Strawberry Festival) басталуы әлеуметтік өмірдегі маңызды белес болды. Бұл оқиға белсенді урбанизация дәуірінде де қаланың «қонақжай ауылдық қауымдастық» ретіндегі болмысын нығайтуға көмектесіп, фермерлік өткен шақ пен тұрғындардың жаңа ұрпақтары арасындағы көпірге айналды.
• Көліктік интеграция (1990–2000 жылдар). Экономикалық өсудің негізгі факторы GO Transit жүйесінің дамуы және 404-ші тас жолының кеңеюі болды. Көлік қолжетімділігінің жақсаруы Уитчерч-Стоуффвиллді Торонтода жұмыс істейтін мамандар үшін тартымды орынға айналдырды, бұл халықтың демографиялық құрамын түбегейлі өзгертті.
• Экологиялық қалқан (2001–2005). Ок-Риджес моренасын сақтау жоспары (Oak Ridges Moraine Conservation Plan) аясында қатаң табиғатты қорғау нормаларының енгізілуі қаланың физикалық өсу шекараларын айқындады. Бұл стратегиялық шешім бірегей төбелі ландшафттар мен ормандарды жаппай құрылыстан сақтап қалып, экологияны муниципалитеттің басты активіне айналдырды.
• Заманауи ортаны құру (XXI ғасыр). Құрылыс қарқынына жауап ретінде қала әлеуметтік инфрақұрылымды кең ауқымды модернизациялауды бастады. Lebovic Centre сияқты ірі рекреациялық нысандардың ашылуы және қоғамдық кеңістіктердің жаңартылуы тұрғындарға өздерінің жайлы қаласынан шықпай-ақ мегаполис деңгейіндегі қызметтерді алуға мүмкіндік берді.

Сәулеттік бейнесі және қалалық орта

Уитчерч-Стоуффвилл сәулеті оқшауланған ауылдық елді мекеннен заманауи дамыған қала маңына дейінгі өту кезеңін айқын көрсетеді. Қала құрылымы аласа ғимараттары бар тарихи өзекке және орталықты қоршап тұрған жаңа тұрғын аудандарға нақты бөлінген.

Тарихи мұра (XIX ғ. – XX ғ. басы)

Қаланың орталық бөлігі, әсіресе Мейн-стрит (Main Street) бойы, ескі провинциялық Канаданың сүйкімділігін сақтап қалған. Мұнда сол кезеңдегі Оңтүстік Онтариоға тән қызыл кірпішті сәулет басым.

• Викториялық коммерциялық стиль: Бірінші қабаттарында сауда дүкендері, ал жоғарғы қабаттарында тұрғын үйлер немесе кеңселер орналасқан екі және үш қабатты ғимараттар. Тән ерекшеліктері — сәндік карниздер мен аркалы терезелер. Бұл ғимараттар даунтаунның танымал бейнесін қалыптастырады.
• Неоготика (Gothic Revival): Бұл стиль діни сәулет өнерінде ерекше байқалады. XIX ғасырдағы жергілікті шіркеулер сүйір терезелерімен, көкке ұмтылған шпильдерімен және қатаң кірпіш декорациясымен ерекшеленеді, бұл алғашқы қоныстанушылардың рухани құндылықтарын көрсетеді.
• Халықтық сәулет (Vernacular): Ерте кезеңдегі тұрғын үйлер көбінесе «Онтарио коттедждері» деп аталатын — кіреберіс үстінде орталық фронтоны бар бір жарым қабатты ғимараттар болып келеді. Бұл жергілікті климатқа бейімделген практикалық және жайлы стиль.

Заманауи даму және қоғамдық кеңістіктер

XX ғасырдың соңынан бастап қала құрылыс қарқынын арттырып, ландшафтқа модернизм мен постмодернизм элементтерін, сондай-ақ тұрғын кварталдарды жоспарлауда «жаңа урбанизм» принциптерін енгізуде.

• Бейімдеп пайдалану (Adaptive Reuse): Заманауи функцияларды енгізу кезінде тарихқа құрметпен қараудың жарқын мысалы — Nineteen on the Park кешені. Бұрынғы базар мен ратуша ғимараты тарихи қасбетін сақтай отырып, заманауи «мазмұнға» ие болып, қазіргі заманғы өнер және мәдениет орталығына айналды.
• Заманауи функционализм: Lebovic Centre сияқты жаңа қоғамдық ғимараттар шыны, болат және бетонды пайдалана отырып, заманауи стильде салынған. Олар үлкен ашық кеңістіктерімен, табиғи жарықтандыруымен және азаматтардың барлық санаттары үшін функционалдылық пен қолжетімділікке басымдық беруімен ерекшеленеді.
• Тұрғын үй құрылысы: Жаңа аудандар нео-дәстүрлі стильдің (ескі кварталдардың жайлылығына еліктеу әрекеті) және отбасылық үйлер мен таунхаустарға басымдық беретін типтік солтүстікамерикалық субурбанизацияның қосындысы болып табылады.

Уитчерч-Стоуффвиллдің көрнекті тұлғалары

Бұл қала есімдері аймақ шекарасынан тыс жерлерге белгілі көптеген талантты адамдардың бастау нүктесі мен үйіне айналды. Уитчерч-Стоуффвилл тарихы Канаданы халықаралық аренада танытқан ізашарлардың, соғыс батырларының және көрнекті спортшылардың тағдырларымен тығыз байланысты.

Негізін қалаушылар және тарихи тұлғалар

• Абрахам Стоуффер (1780–1851) — Қаланың негізін қалаушы және кәсіпкер.
  Бұл жерлерге 1804 жылы келген Пенсильваниялық меннонит. Ол болашақ елді мекеннің экономикалық өзегіне айналған алғашқы ағаш кесу зауыты мен астық диірменін салды. Стоуффердің тегі қала атауында мәңгі сақталған, ал оның қосқан үлесі жергілікті тарихтың іргетасы болып саналады.
• Артур Рой Браун (1893–1944) — Бірінші дүниежүзілік соғыстың ұшқыш-асы.
  Корольдік Әскери-әуе күштерінің капитаны, әскери тарихқа әйгілі «Қызыл Баронды» (Манфред фон Рихтгофен) атып түсірген ұшқыш ретінде енді. Соғыстан кейін Браун бейбіт өмір сүріп, Стоуффвилл ауданында фермерлікпен айналысты.

Спорттық мақтаныш

• Джим Элдер (1934 ж.т.) — Ат спортынан Олимпиада чемпионы.
  Алты Олимпиада ойындарына қатысқан ең атақты канадалық шабандоздардың бірі. 1968 жылы ол командалық конкурда алтын медаль жеңіп алды. Элдер қаланың бұрыннан келе жатқан тұрғыны, оның қызметі аймақтың ат спорты әлеміндегі мәртебесін айтарлықтай нығайтты.
• Кит Эктон (1958 ж.т.) — Ұлттық хоккей лигасының (ҰХЛ) хоккейшісі және жаттықтырушы.
  Кәсіби хоккейде табысты мансап құрған Стоуффвилл тумасы. 1988 жылы ол аңызға айналған «Эдмонтон Ойлерз» командасының құрамында Стэнли кубогының иегері атанды. Ойын мансабын аяқтағаннан кейін Эктон ҰХЛ-да жаттықтырушы ретінде жұмысын жалғастырды.
• Майк Зигоманис (1981 ж.т.) — Кәсіби хоккейші.
  Уитчерч-Стоуффвиллде өсіп, білім алған танымал спортшы. Майк мұз айдынында үлкен жетістіктерге жетті, соның ішінде 2009 жылы «Питтсбург Пингвинз» клубымен Стэнли кубогын жеңіп алды. Ол жергілікті хоккейшілердің жаңа ұрпағына шабыт бере отырып, қаламен тығыз байланысын сақтап келеді.