Richmond

Негізінің қалануы және алғашқы деректер

Ричмонд тарихы еуропалықтар келгенге дейін көп уақыт бұрын басталады: мыңдаған жылдар бойы Фрейзер өзенінің сағасындағы бұл жерлер байырғы халықтардың, атап айтқанда, мұнда балық аулаумен және жидек терумен айналысқан масквим (Musqueam) тайпасының маусымдық тұрақтары болған.

Қаланың әкімшілік бірлік ретінде құрылған ресми күні 1879 жыл болып саналады, сол кезде Ричмонд муниципалитет ретінде тіркелді. Атаудың шығу тегі туралы бірнеше нұсқа бар, бірақ көбінесе оны Англиядағы аттас қаламен немесе алғашқы қоныстанушыларға отанын еске түсіретін жергілікті ферма атауымен байланыстырады.

Қалыптасудың негізгі факторлары

Лулу және Си-Айленд аралдарындағы географиялық орналасуы елді мекеннің дамуында шешуші рөл атқарды. Өсудің негізгі факторлары мыналар болды:

• Құнарлы топырақ: Өзен атырауының аллювиалды шөгінділері жерді ауыл шаруашылығына ерекше қолайлы етті.
• Су жолдары: Мұхит пен өзеннің бойында орналасуы балық аулау және жүк тасымалдау үшін тамаша жағдай жасады.
• Инженерлік шешімдер: Аумақтың едәуір бөлігі теңіз деңгейінде немесе одан төмен орналасқандықтан, бөгеттер мен дренаждық каналдар жүйесін салу қаланың өмір сүруі мен дамуының қажетті шартына айналды.

Ертедегі мәдени және экономикалық ерекшеліктер

XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басында Ричмонд экономикасы екі негізгі салаға: фермерлік пен балық өңдеуге сүйенді. Стивстон (Steveston) ауданы тез арада Британ империясындағы албырт балығын консервілеудің ең ірі орталықтарының бірі ретінде танымал болды.

Бұл индустрия мультимәдениетті қоғамның ерте қалыптасуына ықпал етті. Консерві зауыттары мен кемежайларда Жапониядан, Қытайдан, Еуропадан келгендер және байырғы халықтардың өкілдері қатар еңбек етіп, Ричмонд бүгінгі күнге дейін мақтан тұтатын этникалық әртүрліліктің негізін қалады.

Ричмонд тарихының негізгі белестері

• 1861 жыл: Хью Макробертс Си-Айленд аралынан жер сатып алып, өз фермасын «Ричмонд Вью» деп атайды, бұл болашақ қаланың атауына негіз болған болуы мүмкін.
• 1879 жыл: Ричмонд ресми түрде Британ Колумбиясы провинциясының муниципалитеті ретінде тіркелді.
• 1882 жыл: Стивстон ауданында балық өңдеу өнеркәсібінің гүлденуіне жол ашқан алғашқы «Феникс» консерві зауыты ашылды.
• 1910 жыл: Минору саябағындағы ипподромда ұшқыш Уильям Уоллес Гибсон Батыс Канададағы алғашқы ұшақпен ұшуды жүзеге асырды.
• 1931 жыл: Си-Айленд аралында уақыт өте келе заманауи Ванкувер халықаралық әуежайына (YVR) айналған әуежай ашылды.
• 1957 жыл: Оук-стрит көпірінің (Oak Street Bridge) құрылысының аяқталуы Ванкувермен сенімді автомобиль қатынасын қамтамасыз етті.
• 1959 жыл: Джордж Мэсси туннелінің ашылуы Ричмондты оңтүстік аймақтармен және Фрейзер атырауымен байланыстырады.
• 1990 жыл: Ричмонд округтік муниципалитет мәртебесін ресми түрде қала (City of Richmond) мәртебесіне ауыстырады.
• 2009 жыл: Canada Line жеңіл метро желісінің іске қосылуы қала орталығы мен әуежайды Ванкувер орталығымен байланыстырады.
• 2010 жыл: Қала әлемдік спортты қабылдап, Richmond Olympic Oval аренасында Қысқы Олимпиада ойындары аясында конькимен жүгіруден жарыстар өткізілетін орынға айналды.

Ричмонд дамуының негізгі кезеңдері

Ричмондтың ауылдық елді мекеннен серпінді халықаралық орталыққа айналуы бірнеше іргелі кезеңдерден өтті, олардың әрқайсысы қаланың келбеті мен экономикасын түбегейлі өзгертті.

• «Консервілеу қатары» дәуірі (XIX ғасырдың соңы – XX ғасырдың басы).
  Стивстонның жағалаудағы ең ірі балық өңдеу орталығы ретінде қалыптасуы қаланың ерте экономикасын айқындады. Бұл әртүрлі ұлт өкілдерінен тұратын мыңдаған жұмысшыларды тартып, болашақ мультимәдениетті қауымдастықтың негізін қалады және аймақтың өнеркәсіптік құрылымын қалыптастырды.
• Авиациялық хабтың қалыптасуы (1931 жылдан бастап).
  Си-Айленд аралында әуежайдың (қазіргі YVR) ашылуы бетбұрыс сәті болды. Оның халықаралық тораптық әуежайға айналуы Ричмондты Канаданың Азия-Тынық мұхиты аймағына ашылған қақпасына айналдырып, қаланы мыңдаған жұмыс орындарымен қамтамасыз етті және логистика мен туризмнің дамуына серпін берді.
• Инфрақұрылымдық интеграция (1950–1960 жылдар).
  Оук-стрит көпірі мен Джордж Мэсси туннелінің құрылысы қаланы оқшауланудан шығарды. Бұл тұрғын үй құрылысының алғашқы қарқынына алып келді, Ричмондты фермерлік қала маңынан Ванкуверде жұмыс істейтіндерге арналған танымал тұрғын ауданға айналдырды.
• Мәдени және демографиялық трансформация (1980–1990 жылдар).
  Азиядан (негізінен Гонконг пен Қытайдан) келген иммиграцияның ауқымды толқыны мәдени және бизнес ландшафтын түбегейлі өзгертті. Солтүстік Америкадағы азиялық гастрономия мен сауданың орталығына айналған «Алтын ауыл» (Golden Village) ауданы пайда болды.
• Олимпиадалық серпін (2010 жыл).
  Қысқы Олимпиада ойындарының өткізілуі қалаға әйгілі Richmond Olympic Oval стадионын сыйлады. Бұл оқиға спорттық инфрақұрылымның дамуын жеделдетіп қана қоймай, қала брендінің халықаралық деңгейде танылуын арттырды.
• Урбанизация және Canada Line іске қосылуы (2009 жылдан қазіргі уақытқа дейін).
  Қала орталығын әуежаймен және Ванкувермен байланыстыратын жеңіл метро желісінің пайда болуы биік ғимараттар құрылысының қарқынын тудырды. Ричмонд орталығы транзитке бағытталған құрылысқа қайта бағдарланып, халық тығыз орналасқан заманауи мегаполиске айналуда.

Сәулет эволюциясы: ағаш кемежайлардан зәулім ғимараттарға дейін

Ричмондтың сәулеттік бейнесі өзгеше, өйткені мұнда готика немесе барокко сияқты көне стильдер іс жүзінде кездеспейді. Қала салыстырмалы түрде жас және оның құрылысы ауылдық өмір салты мен өнеркәсіптік балық аулаудан азиялық ықпалы күшті заманауи урбанизмге жылдам көшуді көрсетеді.

Индустриялық мұра және вернакулярлық сәулет (XIX ғасырдың соңы – XX ғасырдың басы)

Қаланың ең көне ғимараттары Стивстон ауданында шоғырланған. Бұл балық аулау индустриясының қажеттіліктерінен туындаған функционализм мен ағаш сәулет өнерінің дәуірі.

• Стиль: Өнеркәсіптік функционализм, эдвардиандық стиль (тұрғын үйлерде).
• Сипатты белгілері: Ағашты (балқарағай, шырша) пайдалану, су тасқынынан қорғауға арналған қадалы конструкциялар, қарапайым екі жақты шатырлар.
• Көрікті нысандар:
  • Gulf of Georgia Cannery: Зәулім ағаш құрылыс, бұрынғы консерві зауыты, қазір ұлттық тарихи ескерткіш.
  • Britannia Shipyards: Әртүрлі ұлт өкілдерінен тұратын жұмысшылардың тұрмысын көрсететін қадалар үстіндегі тарихи ғимараттар кешені.

Мәдени синтез және постмодернизм (XX ғасырдың соңы)

1980–90 жылдары Азиядан келген иммигранттар ағынымен Ричмондтың сәулеттік ландшафты түбегейлі өзгерді. Батыс технологиялары мен шығыс эстетикасын ұштастырған ғимараттар пайда болды.

• Стиль: Дәстүрлі қытай сәулеті, коммерциялық постмодернизм.
• Сипатты белгілері: Иілген шатырлар, алтын және қызыл түстерді қолдану, ауқымды сауда кешендері.
• Көрікті нысандар:
  • Халықаралық будда храмы (International Buddhist Temple): Солтүстік Америкадағы дәстүрлі қытайлық сарай сәулетінің жарқын үлгісі. Ғимарат күрделі ернеулер жүйесімен, плиткалы шатырларымен және ландшафттық бағымен ерекшеленеді.
  • Golden Village ауданы: Aberdeen Centre сияқты сауда орталықтары коммерциялық жылжымайтын мүлікке деген заманауи азиялық көзқарасты көрсетеді.

Заманауи урбанизм және хай-тек (XXI ғасыр)

2010 жылғы Олимпиадаға дайындық және Canada Line метро желісінің іске қосылуы биік ғимараттар құрылысы мен экологиялық дизайн дәуірін бастады. Қала орталығы (City Centre) қарқынды түрде жоғары қарай өсіп келеді.

• Стиль: Хай-тек, эко-сәулет, заманауи модернизм.
• Сипатты белгілері: Шыны мен бетонның көптігі, желімделген арқалықтарды (glulam) пайдалану, тұрақты дамуға және қоғамдық көлікпен интеграцияға баса назар аудару.
• Көрікті нысандар:
  • Richmond Olympic Oval: Әлемдегі ең үлкен ағаш шатырлардың бірі бар инженерлік ойдың жауһары. Ғимарат табиғатпен үйлесімділікті білдіреді (шатыры қабық қоңызы зақымдаған ағаштан жасалған).
  • Фрейзер өзені жағасындағы тұрғын үй мұнаралары: Қаланың жаңа скайлайнын қалыптастыратын және әдемі көрініске бағытталған заманауи шыны зәулім үйлер.

Тарихи тұлғалар мен алғашқы қоныстанушылар

• Маноа Стивс (Manoah Steves) — Стивстон ауданының негізін қалаушы.
  Бұл жерлерге 1877 жылы келіп, Лулу аралының оңтүстік-батыс бөлігіндегі алғашқы фермер болды. Ол негізін қалаған Стивстон елді мекені кейіннен Тынық мұхиты жағалауындағы балық консервілеу өнеркәсібінің ең ірі орталығына айналды, ал оның ұрпақтары әлі күнге дейін қала өмірінде маңызды рөл атқарады.
• Томас Кидд (Thomas Kidd) — Саясаткер, ақын және тарихшы.
  Жергілікті өзін-өзі басқаруды ұйымдастыруға белсене қатысқан алғашқы еуропалық қоныстанушылардың бірі (1863 жыл). Кидд Ричмондтың мүддесін Британ Колумбиясының Заң шығарушы жиналысында қорғап қана қоймай, қаланың ерте өмірінің егжей-тегжейін ұрпақтар үшін сақтап қалған «Ричмонд тарихы» кітабын жазды.
• Уильям Уоллес Гибсон (William Wallace Gibson) — Авиаконструктор және ұшқыш.
  1910 жылы Ричмондтағы Минору ипподромында Батыс Канадада алғаш рет өзі жасаған ұшақпен сәтті ұшуды жүзеге асырды. Бұл оқиға Ричмондтың канадалық авиацияның бастау алған орталықтарының бірі мәртебесін бекітті.

Қазіргі заманғы атақты тұлғалар, спортшылар және мәдениет қайраткерлері

• Рик Хансен (Rick Hansen) — Паралимпиадашы және филантроп.
  Ричмондта тұратын аңызға айналған канадалық атлет. Жұлын жарақаты бар адамдардың мәселелеріне бүкіл әлемнің назарын аударған «Қозғалыстағы адам» (Man in Motion) мүгедектер арбасындағы дүниежүзілік марафонымен танымал. Қаланың құрметті тұрғыны.
• Шон Эшмор (Shawn Ashmore) — Кино және теледидар актері.
  Голливудта әлемдік даңққа ие болған Ричмонд тумасы. Көпшілікке «Икс адамдар» (X-Men) блокбастерлер сериясындағы Айсмен (Бобби Дрейк) рөлімен танымал.
• Коко Роша (Coco Rocha) — Супермодель.
  Ричмондта өскен, онда оны ирланд билері байқауында скаут байқап қалған. Chanel және Dior сияқты жетекші сән үйлерімен жұмыс істеп, әлемдегі ең танымал модельдердің біріне айналды және «Подиум патшайымы» атағын алды.
• Алекса Лу (Alexa Loo) — Сноубордшы және саясаткер.
  Ричмонд тумасы, параллельді алып слалом пәні бойынша Олимпиада ойындарында Канаданың намысын қорғаған. Спорттық мансабын аяқтағаннан кейін белсенді қоғам қайраткері болып, Ричмонд қалалық кеңесіне сайланды.