Мадрид

Мадридтегі ауа райы әдетте ыстық және құрғақ жазымен, сондай-ақ жауын-шашын мөлшері аз салқын қысымен сипатталады. Мысалы, ең ыстық айларда, шілде мен тамызда орташа температура шамамен 26-27°C құрайды, ал күндізгі максимумдар жиі 33°C-тан асады, бұл ретте жаңбыр өте сирек кездеседі (шілде мен тамызда 0 мм жауын-шашын). Қыста, әсіресе қаңтарда, орташа температура 5.8°C шамасында болады, түнгі температура 1-2°C-қа дейін төмендеуі мүмкін. Көктем мен күз — әдетте келу үшін өте жағымды уақыт, қолайлы температуралармен (сәуірде орташа есеппен 13.0°C, қазанда – 16.1°C) және жазбен салыстырғанда жаңбырлы күндердің саны сәл көбірек, бірақ бәрібір жауын-шашын мөлшері қалыпты болады.

Ауа райы жағдайларын айлар бойынша егжей-тегжейлі зерттеу және сапарыңызды жақсырақ жоспарлау үшін Мадрид климаты бетімен танысуды ұсынамыз.

Әлемге әйгілі көрікті жерлері мен қайнаған энергиясынан бөлек, Мадрид өзіне көптеген қызықты құпиялар мен таңғажайып оқиғаларды жасырып жатыр. Испанияның астанасын күтпеген жағынан тануға дайынсыз ба?

• Мадридте Гиннестің рекордтар кітабына сәйкес әлемдегі ең ескі үздіксіз жұмыс істейтін мейрамхана орналасқан – ол 1725 жылы негізі қаланған Sobrino de Botín. Мұнда тіпті жас Франсиско Гойя атақты суретші болғанға дейін жұмыс істеген деседі.

• Ретиро саябағында әлемдегі Люциферге (Құлаған періштеге) арналған санаулы қоғамдық мүсіндердің бірі орналасқан. Бұл мүсіннің тұғыры, Fuente del Ángel Caído, тура теңіз деңгейінен 666 метр биіктікте орналасқаны қызық.

• Мадридте нағыз көне мысырлық ғибадатхананы – Дебод ғибадатханасын көруге болады. Бұл біздің заманымызға дейінгі II ғасырдағы ғибадатхананы 1968 жылы Асуан бөгетінің құрылысы кезінде Абу-Симбел ғибадатханаларын су астында қалудан құтқаруға көмектескені үшін алғыс белгісі ретінде Мысыр Испанияға сыйға тартқан.

• Мадридтегі Король сарайы жалпы ауданы бойынша Батыс Еуропадағы жұмыс істеп тұрған ең ірі корольдік сарайлардың бірі болып табылады. Онда 3400-ден астам бөлме бар, бұл Букингем сарайы мен Версальдың көлемінен асып түседі.

Испанияның астанасы елдің ең ірі көлік торабы болып табылады, сондықтан мұнда келу қиындық тудырмайды. Туристердің көпшілігі үшін негізгі және ең ыңғайлы жол — әуе сапары болып қала береді. Қаланың басты әуе қақпасы — Адольфо Суарес Мадрид-Барахас халықаралық әуежайы (IATA: MAD). Бұл бүкіл әлемнен рейстерді қабылдайтын Еуропадағы ең көп жұмыс істейтін әуежайлардың бірі. Ол орталықтан небәрі 14.1 км қашықтықта орналасқан, таксимен жол шамамен 30–40 минутты алады, ал метро немесе экспресс-автобуспен одан да тез жетуге болады. Егер сіз көбірек мәліметтер мен балама маршруттарды білгіңіз келсе, Мадридке қалай жетуге болатыны туралы толығырақ оқуды ұсынамыз.

Балама ретінде, егер басты әуежайға билеттер таусылып қалса, Вальядолид әуежайына (IATA: VLL) ұшып келуді қарастыруға болады. Оның Мадридтің өзінде ЕМЕС, астанадан шамамен 172.7 км жерде орналасқан Вальядолид қаласында екенін ескеру маңызды. Ол жерден жол жүру үшін жүрдек пойызға немесе автобусқа ауысып міну қажет, бұл жалпы алғанда 2–3 сағатты алады. Сондай-ақ Сарагоса әуежайы (IATA: ZAZ) бар, бірақ ол одан да алыс — Сарагоса қаласында (шамамен 263 км) орналасқан, сондықтан бұл нұсқа бірнеше аймақтар бойынша саяхаттауды жоспарлағандарға көбірек қолайлы.

Испанияда теміржол қатынасы тамаша дамыған және пойыздар жиі ұшақтарға тамаша балама болады. Теміржол желісінің жүрегі — Мадридтің қақ ортасында (басты алаңнан небәрі 1.9 км) орналасқан тарихи Аточа вокзалы (IATA: XOC). Мұнда елдің оңтүстігі мен шығысынан AVE жүрдек пойыздары келеді, ал вокзал ғимаратының өзі ішіндегі тропикалық бағымен танымал.

Маңызы бойынша екінші торап — Чамартин вокзалы (IATA: XTI), ол да қала ішінде, орталықтан шамамен 6.4 км жерде орналасқан және негізінен солтүстік бағыттарға қызмет көрсетеді. Екі вокзал да метрополитен жүйесіне интеграцияланған, бұл қонақ үйге бірнеше минутта жетуге мүмкіндік береді.

Мадрид, Испанияның астанасы, кез келген талғамға сай көрікті жерлерге толы. Бұл қала корольдік салтанаттың, өнер қазыналарының, қайнаған көше өмірінің және гастрономиялық ләззаттардың бірегей үйлесімін ұсынады. Міне, сапарыңыз кезінде жіберіп алуға болмайтын негізгі орындардың кейбірі:

Қаланың нышандарының бірі — айбынды Мадридтегі Король сарайы. Испан корольдік отбасы мұнда тұрақты тұрмаса да, ол ресми резиденция болып қала береді және мемлекеттік рәсімдер үшін пайдаланылады. Сарай өзінің орасан зор көлемімен (3000-нан астам бөлме!) және сәнді безендірілуімен таң қалдырады. Келушілер үшін сауыт-сайман мен қару-жарақтың бірегей топтамасы бар Қару-жарақ палатасы, Тақ залы, Корольдік дәріхана және Галадин залы ашық. Оның залдарында серуендеу испан монархиясының тарихымен танысуға мүмкіндік береді.

Мадрид атмосферасына толықтай ену және жергілікті тағамдармен танысу үшін Сан-Мигель базарына барыңыз. Бұл жай ғана базар емес, шойын мен шыныдан жасалған әдемі ғимаратта орналасқан нағыз гастрономиялық жұмақ. Мұнда сіз әртүрлі тапастардан, ең жаңа теңіз өнімдерінен, әйгілі хамоннан, испан ірімшіктерінен, зәйтүннен, тәттілерден дәм тата аласыз және, әрине, мұның бәрін жергілікті шарап немесе сырамен толықтыра аласыз. Бұл жанды және мейірімді ортада түскі ас немесе кешкі аперитив үшін таптырмас орын.

Өнер сүйер қауым әлемдегі ең маңызды өнер мұражайларының бірі — Прадо ұлттық мұражайына міндетті түрде баруы керек. Оның топтамасында мыңдаған туындылар бар, олардың ішінде Диего Веласкес (соның ішінде әйгілі «Мениндер»), Франсиско Гойя (оның «Махалары» және «Қара суреттері» бар) және Эль Греко сияқты испан шеберлерінің туындылары орталық орын алады. Сондай-ақ мұнда Тициан, Рубенс, Босх және басқа да еуропалық данышпандардың керемет жұмыстары ұсынылған. Оның қазыналарының кем дегенде бір бөлігін тамашалауға уақыт табу үшін сапарыңызға бірнеше сағаттан кем емес уақыт жоспарлаңыз.

Қаланың қарбаласынан және мәдени әсерлерден демалу үшін Ретиро саябағы (Parque del Buen Retiro) өте қолайлы. Мадридтің қақ ортасындағы бұл үлкен жасыл оазис, бұрынғы корольдік бақтар, көптеген ойын-сауықтарды ұсынады: қайықты жалға алып, Альфонсо XII ескерткішінің етегіндегі көркем Эстанке-Гранде тоғанында жүзуге болады, заманауи өнер көрмелері жиі өтетін талғампаз Хрусталь сарайын (Palacio de Cristal) тамашалауға болады немесе жай ғана субұрқақтар мен мүсіндердің арасындағы көлеңкелі аллеяларда серуендеуге болады. Бұл әсіресе демалыс күндері мадридтіктердің де, туристердің де сүйікті демалыс орны.

Футбол жанкүйерлері мен жай ғана білуге құмар туристер үшін аңызға айналған «Реал Мадрид» клубының үй аренасы — Сантьяго Бернабеу стадионы қызықты болады. Матчқа үлгермесеңіз де, стадион бойынша экскурсияға баруға болады, оған президенттік ложаға, ойыншылардың киім ауыстыратын бөлмелеріне, алаңға апаратын туннельге, қосалқы ойыншылардың орындығына және, әрине, команданың көптеген трофейлері қойылған клубтың әсерлі мұражайына бару кіреді. Бұл әлемдегі ең ұлы футбол клубтарының бірінің рухын сезінудің бірегей мүмкіндігі.

Мадрид гастрономиясы — бұл Испанияның бай тарихы мен мәдениетін көрсететін, кез келген гурман үшін қызықты саяхат. Жергілікті тағамдар сапалы ингредиенттерден дайындалған өзінің тойымды, дәстүрлі тағамдарымен, сондай-ақ әрбір тамақтануды әлеуметтік оқиғаға айналдыратын жандандырылған тапас мәдениетімен танымал. Теңізден алыс болғанына қарамастан, Мадрид күн сайын қалаға жеткізілетін теңіз өнімдерінің балғындығымен таң қалдырады.

Мадридте міндетті түрде дәм татып көруге тұрарлық тағамдардың ішінде бірнеше маңыздылары ерекшеленеді. Біріншіден, бұл косидо мадриленьо (cocido madrileño) — нұттан, еттің әртүрлі түрлерінен (шошқа еті, сиыр еті, тауық еті, чоризо, морсилья) және көкөністерден жасалған қою және хош иісті сорпа-рагу. Ол дәстүрлі түрде бірнеше кезеңмен ұсынылады: алдымен кеспе қосылған сорпа, содан кейін көкөністер мен нұт, соңында — ет. Екіншіден, бокадильо де каламареске (bocadillo de calamares) — қуырылған кальмар сақиналары салынған қытырлақ багетке назар аудармау мүмкін емес. Бұл қарапайым, бірақ керемет дәмді сэндвич Мадридтің көше тағамдарының нағыз нышаны болып табылады, әсіресе Пласа-Майор алаңының маңында өте танымал. Және, әрине, тапас — мадридтік гастрономияның ажырамас бөлігі. Қарапайым зәйтүн мен ірімшіктен бастап талғампаз шағын тағамдарға дейінгі бұл кішкене жеңіл тағамдар әртүрлі дәмдерді татып көруге және достармен бөлісуге, бір бардан екіншісіне ауысуға өте қолайлы.

Мадридтегі тамақты әртүрлі сусындармен толықтыру қалыптасқан. Мұнда жиі аперитив ретінде ішілетін, әсіресе демалыс күндері тікелей бөшкеден құйылатын («de grifo») вермут (vermú) ерекше танымал. Испандықтар мен туристер каньяны (caña) — шағын стакан құйылмалы сыраны және тинто де вераноны (tinto de verano) — газдалған су немесе лимонадпен араластырылған қызыл шараптан жасалған сергіткіш сусынды жақсы көреді, бұл сангрияның неғұрлым жеңіл баламасы. Әрине, Vinos de Madrid D.O. аймағының жергілікті шараптарын да татып көруге тұрарлық. Алкогольсіз сусындардан орчата (horchata) — жер бадамынан жасалған тәтті сусын және мосто (mosto) — алкогольсіз жүзім шырыны танымал.

Мадридтегі тамақтану мәдениеті — бұл ең алдымен қарым-қатынас пен ләззат алу. Жергілікті тұрғындар үйден тыс жерде тамақтануды жақсы көреді, мейлі ол күннің негізгі тамағы болып табылатын және әдетте 14:00-ден 16:00-ге дейін өтетін түскі ас (la comida) болсын немесе 21:00-ден ерте басталмайтын кешкі ас (la cena) болсын. Гастрономиялық өмірдің жүрегі — тапас-барлар, онда шулы және мейірімді атмосферада әртүрлі жеңіл тағамдар мен сусындардан ләззат алуға болады. Көптеген дәстүрлі таверналар авторлық тапастар мен коктейльдерден дәм татуға болатын Inclán Brutal Bar сияқты заманауи орындармен көршілес орналасқан. Сонымен қатар, бүкіл Испанияның ең жақсы деликатестері бір шаңырақ астына жиналған әйгілі Сан-Мигель базары сияқты гастрономиялық базарларға міндетті түрде бару керек. Ал таңғы асқа немесе кешкі жеңіл тамаққа ыстық шоколад қосылған жаңа піскен чурростардан дәм тату үшін чуррериялардың (churrerías) біріне бас сұғыңыз.

Күн шуақты Мадридке қош келдіңіз! Испанияның астанасына саяхатыңыз барынша жайлы өтіп, тек жағымды әсерлер қалдыруы үшін біз сіздерге бірнеше практикалық кеңестер дайындадық. Бұл ұсыныстар қалада жақсырақ бағдар алуға және туристердің типтік қателіктерінен аулақ болуға көмектеседі.

1. Киім және заттар: маусымға қарай жиналамыз

   Мадридтегі климат континенттік: жазы ыстық және құрғақ, қысы – салқын. Жазда (маусым-тамыз) табиғи матадан жасалған жеңіл, тыныс алатын киім, бас киім, күннен қорғайтын крем және көзілдірік алыңыз. Қыста (желтоқсан-ақпан) жылы куртка, жемпір, шапка, шарф және қолғап қажет болады. Көктем мен күз – келуге ең қолайлы уақыт, бірақ ауа райы құбылмалы болуы мүмкін, сондықтан қабат-қабат киінген киім және жеңіл су өткізбейтін куртка немесе қолшатыр артық болмайды. Негізгі сәт: ыңғайлы аяқ киім! Мадрид ұзақ серуендеуге, көбінесе тас төселген көшелермен жүруге итермелейді. Еуропалық F типті розеткаларға арналған адаптерді ұмытпаңыз. Шіркеулер мен соборларға (мысалы, Альмудена соборы) барғанда иық пен тізені жауып жүру қалыптасқан.

2. Көлік: қала ішінде ақылмен қозғаламыз

   Мадридтегі қоғамдық көлік тамаша дамыған. Метро — қаланың кез келген нүктесіне жетудің ең жылдам әрі ыңғайлы жолы. Автобус желісі (EMT) де ауқымды және барлық аудандарды қамтиды. Қала маңына (мысалы, Толедо немесе Сеговияға) бару үшін Cercanías қала маңындағы пойыздары ыңғайлы. Егер көп қозғалуды жоспарласаңыз, туристік жол жүру билетін (Abono Turístico) сатып алуды қарастырыңыз. Таксилер ресми, есігінде қызыл жолағы бар ақ түсті, есептегіш бойынша жұмыс істейді. Cabify, Bolt немесе FreeNow сияқты такси шақыру қосымшалары танымал. Тығыз трафикке, тұрақ қиындықтарына және қозғалысы шектелген аймақтардың (Madrid Central) болуына байланысты Мадрид орталығында қозғалу үшін автокөлікті жалға алу ұсынылмайды. Автокөлік қала сыртына шығуды жоспарласаңыз ғана пайдалы болады.

3. Қаржы: валюта, карталар және шайпұл

   Испаниядағы ресми валюта — еуро (€). Ақшаны банктерде немесе айырбастау пункттерінде (casas de cambio) айырбастауға болады, бірақ әуежайдағы және өте туристік орындардағы бағам әдетте тиімдірек емес. Банк карталары (Visa, Mastercard) барлық жерде дерлік қабылданады. American Express – сирегірек. Шағын дүкендерде немесе барларда картамен төлеу мүмкіндігін алдын ала нақтылаған дұрыс. Халықаралық карталардың көпшілігі қиындықсыз жұмыс істейді, бірақ банкоматтардан (cajeros automáticos) қолма-қол ақша алу және трансшекаралық операциялар үшін мүмкін болатын комиссияларды өз банкіңізден нақтылап алған жөн. Бір адамға арналған шамамен күндізгі бюджет (тұру мен қымбат ойын-сауықтарды есептемегенде) 50-100€ болуы мүмкін. Мадридте шайпұл (propina) қатаң міндетті емес, бірақ жақсы қызмет көрсеткені үшін әрқашан құпталады. Мейрамханаларда шоттың 5-10%-ын қалдыру, барлар мен кафелерде соманы дөңгелектеу қабылданған. Такси жүргізушілеріне де әдетте шотты дөңгелектеп береді.

4. Денсаулық және қауіпсіздік: өзімізге қамқорлық жасаймыз

   Дәріханаларды (farmacias) жасыл кресттен оңай тануға болады. Әрқашан тәулік бойы жұмыс істейтін кезекші дәріханалар (farmacia de guardia) бар; олардың мекенжайларын онлайн немесе ең жақын жабық дәріхананың есігінен табуға болады. Туристік медициналық сақтандыру өте ұсынылады. Төтенше жағдайларда 112 нөміріне қоңырау шалыңыз (Еуропадағы шұғыл қызметтердің бірыңғай нөмірі). Мадрид — жалпы алғанда қауіпсіз қала. Дегенмен, кез келген ірі мегаполистегідей, әсіресе адам көп жиналатын туристік орындарда (Пуэрта-дель-Соль алаңы, Гран-Виа көшесі, метрода, базарларда) қалта ұрыларынан сақтану керек. Заттарыңызға ие болыңыз, өзіңізбен бірге көп мөлшерде қолма-қол ақша алып жүрмеңіз және құнды заттарды қараусыз қалдырмаңыз. Орталық аудандар тіпті кешкі уақытта да серуендеу үшін қауіпсіз.

5. Коммуникация: тіл, байланыс және пайдалы қосымшалар

   Ресми тіл — испан тілі (кастильдік). Туристік аймақтарда, қонақ үйлерде және ірі дүкендерде көпшілігі, әсіресе жастар ағылшынша сөйлейді. Дегенмен, испан тіліндегі бірнеше негізгі фразаларды білу (Hola – сәлем, Gracias – рақмет, Por favor – өтінемін, Adiós – сау болыңыз) жергілікті тұрғындар тарапынан жоғары бағаланады және қарым-қатынасыңызды жағымды етеді. Мобильді интернетке арналған жергілікті SIM-картаны операторлардың (Movistar, Vodafone, Orange) салондарынан немесе виртуалды операторлардан сатып алуға болады. Сатып алу үшін паспорт қажет болады. Тегін Wi-Fi көптеген кафелерде, мейрамханаларда, сауда орталықтарында, қонақ үйлерде, сондай-ақ кейбір EMT автобустарында және қалалық алаңдарда қолжетімді. Пайдалы жергілікті қосымшалар: EMT Madrid (автобустар кестесі), Metro de Madrid Oficial (метро), TheFork (мейрамханаларда үстел брондау), Glovo (тамақ және басқа да тауарларды жеткізу).

6. Жергілікті этикет: дәстүрлерді құрметтейміз

   Танысқан кезде қол алысу қабылданған. Жақын таныстар немесе достар арасында — беттен екі рет сүю (жанасусыз немесе жеңіл жанасу). Бейтаныс адамдарға сөйлегенде "Señor" (мырза), "Señora" (ханым), "Señorita" (бикеш) сияқты сыпайы формаларды қолданыңыз. Испандықтар өте экспрессивті және қоғамдық орындарда қатты сөйлеуі мүмкін — бұл олардың мәдениетінің бір бөлігі. Түскі ас (la comida) — күннің негізгі тамағы, әдетте 14:00 мен 16:00 аралығында. Кешкі ас (la cena) кеш, 21:00-ден ерте басталмайды. Дәстүрлі сиеста (түскі үзіліс) Мадридте шағын қалаларға қарағанда азырақ байқалады, бірақ кейбір шағын дүкендер 14:00-ден 17:00-ге дейін жабық болуы мүмкін.

7. Неден аулақ болу керек: қиын жағдайға тап болмау үшін

   Жергілікті тұрғындармен әңгімелескенде испан футболын (әсіресе жергілікті «Реал Мадрид» және «Атлетико Мадрид» клубтарын) және корриданы сынамауға тырысыңыз, егер қызу пікірталасқа дайын болмасаңыз. Бұл өте нәзік тақырыптар. Әлеуметтік жағдайларда қатаң пунктуалдылықты күтпеңіз; шамалы кешігу (10-15 минут) жиі норма болып саналады. Сондай-ақ мейрамханаларға кешкі асқа тым ерте (20:30-21:00-ге дейін) бармауға тырысыңыз, өйткені олар әлі жабық немесе бос болуы мүмкін.

8. Қосымша кеңес: Мадрид ырғағын сезініңіз

   Вермут мәдениетіне (la hora del vermut) міндетті түрде үңіліңіз. Демалыс күндері, әсіресе жексенбіде түскі ас алдында мадридтіктер қандай да бір жеңіл тағаммен (тапас) вермут ішу үшін барларға жиналғанды жақсы көреді. Бұл жергілікті өмірді бақылап, қаланың бір бөлігі ретінде сезінудің тамаша тәсілі. Бұл үшін Ла-Латина және Маласанья аудандары өте танымал.

Бұл кеңестер Мадридке ұмытылмас саяхат жоспарлауға көмектеседі деп үміттенеміз. Осы ғажайып қаланың әр сәтінен, оның өнерінен, гастрономиясынан және қайталанбас атмосферасынан ләззат алыңыз! ¡Buen viaje!

Мадрид — күн батқаннан кейін нағыз жандана түсетін қала. Испанияның астанасы өзінің қызу және әртүрлі түнгі өмірімен танымал, кез келген талғам мен бюджетке сай ойын-сауықтар ұсынады. Кеш енді басталатын дәстүрлі тапас-барлардан бастап, таң атқанша жұмыс істейтін ультразаманауи түнгі клубтарға дейін — Мадрид сізді жалықтырмайды.

Түнгі өмірдің негізгі орталықтары бірнеше колоритті аудандарда шоғырланған. Маласанья (Malasaña) — инди-музыкасы бар шағын барларға, винтажды дүкендерге және богемалық қауымға толы баламалы мәдениеттің жүрегі. Мұнда әңгімелесуге арналған тыныш орындарды да, таңға дейін көңіл көтеретін шулы орындарды да табуға болады. Өзінің LGBTQ+ мейірімді атмосферасымен танымал Чуэка (Chueca) ауданы көптеген сәнді барларды, сәнді клубтарды және дизайнерлік дүкендерді ұсынады. Уэртас (Huertas) немесе Әдебиет орамы ересек және байсалды қауымды тартады; мұнда көптеген тапас-барлар, джаз клубтары және жанды музыкасы бар орындар, соның ішінде дәстүрлі фламенко бар. Ла-Латина (La Latina) өзінің тапас-барларымен танымал, әсіресе кешкі уақытта және демалыс күндері олар қызу түнгі отырыстарға ұласады. Неғұрлым гламурлы және эксклюзивті орындарды іздейтіндер үшін өзінің сәнді коктейль-барлары мен клубтары бар Саламанка ауданы қолайлы.

Мадридтегі кәдімгі кеш "ir de tapas" — әртүрлі жеңіл тағамдар мен сусындардан дәм татып, барларды аралаудан басталады, әдетте бұл кешкі сағат 20:00-ден 23:00-ге дейін болады. Содан кейін жұртшылық "bares de copas" (коктейль-барларына) ауысады, онда музыка сүйемелдеуімен қарым-қатынас жалғасады. Түнгі клубтар (discotecas) әдетте түн ортасынан кейін немесе тіпті 01:00-02:00-ден кейін тола бастайды және таңғы сағат 06:00-ге дейін немесе одан да кеш жұмыс істейді. Киім үлгісі әртүрлі: Маласаньядағы күнделікті киімнен Саламанканың кейбір клубтарындағы неғұрлым сәнді киімге дейін. Танымал орындардың ішінде жарқын атмосферасымен және тақырыптық кештерімен танымал Роси Ла Лока клубын немесе әр залы бірегей тәжірибе ұсынатын концептуалды Calle 365 Мадридті атап өтуге болады. Егер сіз дәстүрлі ортаны қаласаңыз, ескі Мадрид рухын сезіну үшін Таверна де Пеньяльверге бас сұғыңыз.

Практикалық кеңестер: Мадридтің түнгі өмірінен толық ләззат алу үшін барларға 22:00-ден ерте емес, ал клубтарға түн ортасынан кейін келіңіз. Коктейльдің ("copa") орташа бағасы 8-15 еуро, сыра ("caña" немесе "cerveza") – 2-4 еуроны құрайды. Кейбір клубтарға кіру ақылы болуы мүмкін (10-25 еуро), бұл бағаға көбінесе бір сусын кіреді. Түнде қалада "búhos" деп аталатын арнайы түнгі автобустар қатынайды, бірақ метро шамамен түнгі 1:30-2:00-ге дейін жұмыс істейді. Таксиді көшеден оңай ұстауға немесе қосымшалар арқылы тапсырыс беруге болады; ресми таксилер ақ түсті, есігінде қызыл жолағы мен қала гербі бар. Сол, Гран-Виа, Маласанья, Чуэка және Уэртас сияқты Мадридтің орталық аудандары түнгі серуендеу үшін қауіпсіз болып саналады, бірақ әрқашан әдеттегі сақтық шараларын сақтаған жөн.

Күндіз Мадрид сонымен қатар көптеген ойын-сауықтарды ұсынады. Прадо, Королева София өнер орталығы және Тиссен-Борнемиса мұражайы сияқты әлемге әйгілі мұражайлардан басқа, Гран-Виа көшесіндегі танымал мюзиклдер мен спектакльдер қойылатын көптеген театрларды аралаған жөн. Отбасылық демалыс үшін ойын-сауық саябақтары, мысалы, Парк Уорнер Мадрид немесе хайуанаттар бағы мен аттракциондары бар үлкен Каса-де-Кампо саябағы қолайлы. Шопинг әуесқойлары Саламанка ауданындағы эксклюзивті бутиктерден бастап қала орталығындағы аутентикті дүкендерге дейін кез келген талғамға сай көптеген дүкендер таба алады.

Мадрид — тәулік бойы көңіл көтеруді білетін қала. Күндізгі мәдени шаралардан бастап, отты түнгі кештерге дейін Испанияның астанасы саяхатыңызды ұмытылмас етудің шексіз көптеген жолдарын ұсынады.

Мадрид — бұл қайнаған қала өмірін жасыл оазистердің тыныштығымен және оның көптеген мұражайларында ұқыпты сақталған мәдени мұраның байлығымен үйлесімді байланыстыратын қала. Мұнда әркім табиғат аясында демалатын бұрыш пен өнер және тарих қазыналарынан рухани азық таба алады.

Қаланың жасыл аймақтарының ішінде әйгілі Ретиро саябағы ерекше көзге түседі. Бір кездері корольдік бақ болған бұл тарихи саябақ бүгінде қала тұрғындары мен туристердің сүйікті демалыс орны болып табылады. Мұнда көлеңкелі аллеяларда асықпай серуендеуге, Эстанке-Гранде тоғанында жүзу үшін қайық жалдауға немесе өнер көрмелері жиі өтетін талғампаз Кристалл сарайын тамашалауға болады. Кеңістікті іздейтіндер үшін Мадридтің ең үлкен саябағы — Каса-де-Кампо таптырмас таңдау болады. Оның кең аумағында көл, қаланың таңғажайып көріністерін ұсынатын Teleférico аспалы жолы, аттракциондар саябағы және Мадрид хайуанаттар бағы-аквариумы орналасқан. Бұл белсенді отбасылық демалыс немесе табиғат аясында оңаша серуендеу үшін тамаша орын.

Прадо мұражайынан алыс емес жерде Корольдік ботаникалық бақ орналасқан. XVIII ғасырда негізі қаланған ол қала орталығындағы нағыз тыныштық пен сұлулық оазисі болып табылады. Бақ тақырыптық террассаларға бөлінген, онда әлемнің түкпір-түкпірінен жиналған мыңдаған өсімдік түрлерін, соның ішінде сирек кездесетін және экзотикалық үлгілерді көруге болады. Бұл қала қарбаласынан демалып, табиғаттан ләззат алғысы келетіндер үшін таптырмас орын.

Мадридтің мәдени жүрегі оның әйгілі «Өнердің алтын үшбұрышында» соғады. Оған испан және еуропалық шеберлердің баға жетпес туындылары сақталған Прадо ұлттық мұражайы; орталық орынды Пикассоның «Герникасы» алатын, сондай-ақ Дали мен Мироның XX ғасыр өнері мен заманауилыққа арналған жұмыстарының кең топтамасы бар Королева София мұражайы; және топтамасы еуропалық кескіндеменің жеті ғасырын, көне шеберлерден бастап авангард пен поп-артқа дейін қамтитын, басқа екі ұлы мұражайдың тарихи бос орындарын толтыратын Тиссен-Борнемиса мұражайы кіреді.

«Үшбұрыштан» бөлек, Мадрид басқа да тамаша мұражайларымен мақтанады. Соролья мұражайы — бұл суретші Хоакин Сорольяның сүйкімді үй-мұражайы, онда оның жарқын, қуанышты кенептерін көріп қана қоймай, шебердің өзі жасаған тамаша бағында серуендеуге болады. Испанияның тарихқа дейінгі дәуірден Жаңа заманға дейінгі тарихына қызығатындар үшін Мысыр мумиялары мен ибериялық мүсіндерді қоса алғанда бірегей артефактілер ұсынылған Ұлттық археологиялық мұражайға бару міндетті.

Мадридтің тарихи және сәулеттік мұрасы тек мұражайлармен шектелмейді. Айбынды Мадридтегі Король сарайы, жанды Пласа Майор және әсерлі Альмудена соборы қаланың бай тарихын айғақтайтын мәдени ландшафттың ажырамас бөлігі болып табылады.

Аз танымал, бірақ қызықты орындарды іздейтіндерге тамаша раушан бағы мен көне мысырлық Дебод ғибадатханасы орналасқан Парк дель Оэсте саябағымен серуендеуге кеңес береміз, ол жерден күн батқанда керемет көріністер ашылады. Сондай-ақ өзінің эклектикалық топтамасы бар Ласаро Гальдиано мұражайына назар аударыңыз немесе Мансанарес өзенінің бойындағы Мадрид Рио саябағының заманауи жасыл кеңістіктерін зерттеңіз.

Мадридте жүріп-тұру — Еуропадағы ең үздік қоғамдық көлік жүйелерінің бірінің арқасында нағыз рахат. Ол ауқымды, тиімді және салыстырмалы түрде арзан, бұл қаланың кез келген нүктесіне және оның маңайына оңай жетуге мүмкіндік береді. Көлік желісінің негізін басқа ыңғайлы нұсқалармен толықтырылған метро мен автобустар құрайды.

Мадрид метросы (Metro de Madrid) — бұл бүкіл астананы дерлік қамтитын 12-ден астам желісі бар нағыз жер асты қаласы. Бұл ең жылдам және танымал қозғалыс тәсілдерінің бірі. Пойыздар жиі жүреді, станциялар таза және жақсы белгіленген, олардың көбі лифттермен және эскалаторлармен жабдықталған, бұл метроны барлығына қолжетімді етеді. Чамбери (қазіргі мұражай) сияқты кейбір ескі станциялар тарихи кейпін сақтап қалған, ал көптеген заманауи станциялар өнер туындыларымен безендірілген. Метро шамамен таңғы 6:00-ден түнгі 1:30-ға дейін жұмыс істейді (соңғы пойыздардың жөнелтілу уақыты).

Қалалық автобустар (EMT) метроға жақын жерде жетпейтін жерлерге дейін баратын немесе неғұрлым көрікті жолды ұсынатын бағыттардың тармақталған желісін ұсына отырып, оны тамаша толықтырады. Күндізгі автобустар таңертең ертеден кешке кеш дейін қатынайды. "búhos" (жапалақтар) деп аталатын түнгі автобустар ерекше назар аударуға тұрарлық. Олар метро жабылғаннан кейін, шамамен 23:30-дан 05:00-06:00-ге дейін жұмыс істей бастайды және бағыттардың көбі Сибелес орталық алаңынан аттанып, қаланың барлық аудандарына тарайды.

Мадридтің қоғамдық көлігіндегі төлем жүйесі толтырылатын жанасусыз Tarjeta Multi картасының төңірегінде орталықтандырылған. Бұл картаны сатып алу керек (құны шамамен 2,50 еуро), содан кейін оған билеттердің әртүрлі түрлерін жүктеу қажет. Туристер үшін ең танымал нұсқалар:

• Billete Sencillo: Бір реттік сапарға арналған билет (метрода немесе EMT автобусында), станциялар санына байланысты (метрода) 1,50-ден 2 еуроға дейін немесе автобус үшін белгіленген бағада тұрады.
• Metrobús (10 viajes): Метрода (А аймағы шегінде) және EMT автобустарында жарамды 10 сапарға арналған жол жүру билеті. Егер сіз бірнеше сапар жоспарласаңыз, бұл өте тиімді нұсқа (құны шамамен 12,20 еуро).
• Abono Turístico: 1, 2, 3, 5 немесе 7 күнге қоғамдық көліктің барлық түрлерінде (таңдалған аймақтағы Cercanías-ты қоса алғанда) шексіз сапарларды ұсынатын туристік жол жүру билеті. Бағалар аймақ пен ұзақтыққа байланысты өзгереді.

Multi картасын және билеттерді метро станцияларындағы автоматтардан (мәзір бірнеше тілде, соның ішінде ағылшын тілінде), темекі дүңгіршектерінен (estancos) және кейбір EMT тұтынушыларға қызмет көрсету нүктелерінен сатып алуға болады.

Мадридте қоғамдық көлікті пайдалану оңай. Метроға немесе автобусқа кіргенде Tarjeta Multi картаңызды оқу құрылғысына (валидаторға) тигізіңіз. Метродағы турникеттер ашылады, ал автобуста жасыл индикатор жанады. Картаны ұқыпты сақтаңыз, өйткені ол қайта толтырылады. Бағыттарды жоспарлау және нақты уақыт режимінде ақпарат алу үшін ресми қосымшаларды жүктеп алуды ұсынамыз: Metro de Madrid Oficial және EMT Madrid.

Метро мен автобустардан бөлек, Мадридтің көлік жүйесіне астананы айналасымен және Мадрид автономиялық бірлестігінің басқа қалаларымен байланыстыратын Cercanías Renfe қала маңындағы пойыздары кіреді. Олар жалпы төлем жүйесіне интеграцияланған (туристік жол жүру билеті оларды қамтиды). Кейбір аудандарда Metro Ligero (жеңіл рельсті трамвай) қатынайды. Ал көркем саяхат жасау және үлкен Каса-де-Кампо саябағына жету үшін Teleférico de Madrid аспалы жолын пайдалануға болады, ол жерден қаланың тамаша көріністері ашылады.

Егер қоғамдық көлік сізге сәйкес келмесе, Мадридте көптеген баламалар бар. Таксилерді ақ түсінен және алдыңғы есіктеріндегі қызыл диагональды жолақтан оңай тануға болады; олар есептегіш бойынша жұмыс істейді. Сондай-ақ такси шақыруға арналған қосымшалар мен VTC сервистері (Uber, Cabify, Bolt) қолжетімді. Қала орталығындағы қысқа сапарлар үшін BiciMAD электрлік велосипедтерді жалға алу жүйесі ыңғайлы; пайдалану үшін тіркелу қажет болады. Каршеринг сервистері де бар (Zity, ShareNow және т.б.). Және, әрине, Мадридтің көптеген орталық аудандары жаяу серуендеу үшін өте қолайлы екенін ұмытпаған жөн.

Жалпы алғанда, Мадридте жүріп-тұру оңай әрі ыңғайлы. Дамыған және интуитивті түсінікті қоғамдық көлік жүйесі жаңа ашылулар үшін уақыт пен күшті үнемдей отырып, осы тамаша қаланың барлық бұрыштарын еш қиындықсыз зерттеуге мүмкіндік береді.

Мадридте кез келген саяхатшының сұранысы мен бюджетін қанағаттандыра алатын орналасу нұсқаларының кең таңдауы ұсынылған. Мұнда сіз жеке туристер мен жастар үшін өте қолайлы үнемді хостелдер мен қонақ үйлерді де, баға мен сапаның тамаша арақатынасын ұсынатын орта деңгейдегі жайлы қонақ үйлерді де таба аласыз. Сән-салтанатты ұнататындар үшін қала бірінші дәрежелі қызмет пен қолайлылықты ұсынатын бес жұлдызды қонақ үйлерді ұсынады. Сонымен қатар, көбірек орын мен икемділікті қамтамасыз ететін пәтерлер мен жеке жалға берілетін тұрғын үйлер танымал бола бастады, бұл әсіресе отбасылар немесе ұзақ тұру үшін ыңғайлы.

Тұратын ауданды таңдау Мадридтен алған әсеріңізге айтарлықтай әсер етуі мүмкін. Орталық (Centro) ауданы, Пуэрта-дель-Соль және Пласа-Майор сияқты көрнекті орындарды қамтиды, бұл негізгі көрікті жерлерге, дүкендер мен мейрамханаларға жақындығы арқасында тамаша таңдау болып табылады, дегенмен мұнда өте қарбалас болуы мүмкін. Талғампаз Саламанка ауданы өзінің элиталық бутиктерімен және сәнді қонақ үйлерімен танымал. Егер сіз богемалық атмосфераны іздесеңіз, сәнді барларға, тәуелсіз дүкендерге және бірегей қонақ үйлерге толы Маласанья немесе Чуэка аудандарына назар аударыңыз. Ла-Латина ауданы өзінің дәстүрлі тапас-барларымен және тарихи сүйкімділігімен танымал, шынайы мадридтік атмосфераны ұсынады. Аточа вокзалының маңы көліктік қолжетімділік пен «Өнердің алтын үшбұрышына» жақындығы жағынан ыңғайлы.

Мадридте кез келген талғамға сай көптеген қонақ үйлер бар. Мысалы, сіз курорттық типтегі жайлы жағдайларды ұсынатын Отель Меркадерді немесе тарихи орамда заманауи тұруды қамтамасыз ететін L&H Ла Латинаны қарастыра аласыз. Бұл қаланың көптеген лайықты орындарының бірнеше мысалы ғана.

Брондауға келетін болсақ, әдетте тұрғын үйді алдын ала брондау ұсынылады, әсіресе егер сіздің сапарыңыз маусымның қызған шағына (көктем, күз, ірі мерекелер) немесе маңызды іс-шаралардың өту уақытына сәйкес келсе. Бұл сізге ең жақсы бағаларды алуға және орындардың болуына кепілдік беруге көмектеседі. Тұру құны айтарлықтай өзгеруі мүмкін: жатын орны бір түнге шамамен 20-40€ тұратын бюджеттік хостелдерден бастап, бағасы 80-150€ аралығындағы орта деңгейлі қонақ үйлерге және нөмір құны бір түнге 200-300€-дан асатын сәнді қонақ үйлерге дейін. Ең көп таралған брондау әдістері — саяхатшыларға арналған танымал онлайн платформалар, қонақ үй бағаларын салыстыру сайттары немесе кейде арнайы акциялар ұсынатын қонақ үйлердің ресми сайттары арқылы тікелей брондау.

Айналаны зерттегісі келетіндер үшін Мадрид маңайдағы бірнеше қызықты жерлерге бір күндік саяхат жасау үшін тамаша бастау нүктесі болып табылады:

Мұндай қалалардың ішінде Мадридтің ең үлкен маңындағы аудандарының бірі Мостолес ерекшеленеді. Бұл негізінен заманауи тұрғын қала болса да, ол 1808 жылы 2 мамырда Наполеон әскерлеріне қарсы көтеріліс алғаш жарияланған орындардың бірі ретінде маңызды тарихи рөл атқарды. Бүгінде мұнда оның көшелерімен серуендеуге, Нуэстра-Сеньора-де-ла-Асунсьон шіркеуіне баруға және қалалық саябақтардың бірінде, мысалы, Финка Лиана саябағында демалуға болады. Бұл Мадрид маңындағы күнделікті өмірді көру және тарихқа үңілу үшін жақсы нұсқа.

Тағы бір маңызды серік-қала Леганес өз қонақтарына заманауи жағдайлар мен кең жасыл аймақтардың үйлесімін ұсынады. Ол Испаниядағы ең ірі сауда орталықтарының бірі – Parquesur-мен танымал, ол шопинг үшін тамаша орын бола алады. Сонымен қатар, Леганесте қала қарбаласынан демалуға болатын Пикассо саябағы немесе Польворанка саябағы сияқты бірнеше жағымды саябақтар бар. Мадридпен ыңғайлы көлік қатынасы оны қысқа сапар үшін оңай қолжетімді етеді.

Хетафе қаласы дәстүрлі түрде Пиреней түбегінің географиялық орталығы болып саналатын Серро-де-лос-Анхелес (Cerro de los Ángeles) төбесінің арқасында назар аудартады. Төбенің басында Исаның Қасиетті Жүрегі ескерткіші асқақтап тұр және Нуэстра-Сеньора-де-лос-Анхелес скиті орналасқан, ол жерден айналаға керемет панорамалық көріністер ашылады. Хетафе сонымен қатар маңызды өнеркәсіптік және университеттік орталық болып табылады, онда Карлос III университетінің кампустарының бірі орналасқан. Мұнда келу мәдени сапарды табиғат аясында серуендеумен және көрнекті орынды көрумен ұштастырғысы келетіндер үшін қызықты болуы мүмкін.

Маңайдағы бұл бағыттар аймақтың әртүрлі мәдениеті мен ландшафттары туралы түсінік алуға мүмкіндік береді. Бұл қалалардың көбіне қоғамдық көлікпен оңай жетуге болады, бұл оларды Испанияда болу кезінде қысқа сапар және ортаны өзгерту үшін өте қолайлы етеді.

Мадрид — шопинг әуесқойлары үшін нағыз жұмақ, ол керемет әртүрлілікті ұсынады: әлемдік брендтердің сәнді бутиктері мен ірі әмбебап дүкендерден бастап, жергілікті дизайнерлердің өзіндік дүкендері мен дәстүрлі қолөнер бұйымдарына дейін. Испанияның астанасы сапалы былғары аяқ киімдерімен және аксессуарларымен, Zara, Mango, Massimo Dutti және Desigual сияқты испан маркаларының талғампаз киімдерімен, сондай-ақ елдің бай мәдениетін көрсететін бірегей кәдесыйларымен танымал.

Мадридтегі шопингтің негізгі күре тамыры бірнеше негізгі аудандар болып саналады. Біріншіден, бұл беделді Саламанка (Salamanca) ауданы, әсіресе Calle Serrano, Calle Goya және Calle Ortega y Gasset көшелері. Мұнда әлемдік жетекші сән үйлерінің бутиктері, зергерлік салондар және эксклюзивті тауарлар дүкендері шоғырланған. Екіншіден, бұл Пуэрта-дель-Соль (Puerta del Sol) алаңдарының маңындағы орталық аймақ және Гран-Виа (Gran Vía) көшесі, сондай-ақ Calle Preciados және Calle del Carmen жаяу жүргіншілер көшелері. Мұнда сіз El Corte Inglés сияқты ірі әмбебап дүкендерді, танымал халықаралық және испандық брендтердің флагмандық дүкендерін таба аласыз. Маласанья мен Чуэка аудандарын байланыстыратын Фуэнкарраль көшесі (Calle Fuencarral) неғұрлым авангардты және жастар сәнімен танымал.

Егер сіз ірі сауда орталықтарында шопинг жасауды қаласаңыз, Мадрид бірнеше тамаша нұсқаларды ұсынады. Ең танымалдарының бірі — қала маңында орналасқан Мадрид Ксана́ду (Madrid Xanadú). Бұл үлкен кешен тек дүкендердің кең таңдауымен ғана емес, сонымен қатар SnowZone жабық тау шаңғысы беткейін қоса алғанда, ойын-сауық мүмкіндіктерімен де тартады. Тағы бір танымал сауда орталығы — Пласа Норте 2 (Plaza Norte 2), ол да көптеген дүкендер мен мейрамханаларды ұсынады.

Шынайы және колоритті бірдеңе іздейтіндер үшін мадридтік базарларға бару міндетті бағдарлама болады. Олардың ішіндегі ең әйгілісі — Эль Растро (El Rastro), Ла-Латина ауданында әр жексенбі және мереке күндері жайылатын үлкен бүрге базары. Мұнда антиквариат, винтажды киімдер, қолдан жасалған әшекейлер, кітаптар, пластинкалар және басқа да көптеген қызықты заттарды табуға болады. Сан-Мигель базары ең алдымен гастрономиялық кеңістік ретінде танымал болса да, мұнда кәдесый ретінде деликатестерді, мысалы, сапалы хамон, ірімшіктер немесе зәйтүн майын сатып алуға болады.

Мадридтен тек стандартты магниттерді ғана емес, басқа да заттарды әкелуге тұрарлық. Дәстүрлі испандық эспадрильдерге (alpargatas), талғампаз желпуіштерге (abanicos), ашық түсті керамикаға, былғарыдан жасалған бұйымдарға (аяқ киім, сөмкелер, белдіктер) назар аударыңыз. Гастрономиялық кәдесыйларға туррон (испандық нуга), шафран, зәйтүн майы және, әрине, испан шарабы жатады. Тәттіні жақсы көретіндер әйгілі мадридтік фиалка кәмпиттерін (caramelos de violeta) бағалайды. Футбол жанкүйерлері «Реал Мадрид» және «Атлетико Мадрид» клубтарының атрибутикасын таба алады.

Мадридтегі дүкендердің көпшілігі дүйсенбіден сенбіге дейін, әдетте 10:00-ден 20:30-ға немесе 21:00-ге дейін жұмыс істейді. Ірі әмбебап дүкендер мен сауда орталықтары жиі түскі үзіліссіз (сиеста) жұмыс істейді және 22:00-ге дейін ашық болады. Шағын дәстүрлі дүкендер сиестаға шамамен 14:00-ден 17:00-ге дейін жабылуы мүмкін. Көптеген дүкендер, әсіресе туристік аймақтарда және ірі сауда желілерінде, жексенбі күндері де ашық. Сатылымдардың (Rebajas) негізгі маусымдары қыста (қаңтардан бастап) және жазда (шілдеден бастап) өтеді. Төлемге барлық жерде банк карталары (Visa, Mastercard) қабылданады, бірақ базарлар мен шағын дүкендерде қолма-қол ақша (еуро) қажет болуы мүмкін.

ЕО резиденті емес туристер Tax Free жүйесін пайдаланып, белгілі бір минимумнан асатын сатып алулардан ҚҚС (IVA) қайтара алады (сапар кезіндегі өзекті соманы нақтылау ұсынылады). Ол үшін жүйеге қатысатын дүкеннен сатып алу кезінде арнайы Tax Free чегін (көбінесе бұл DIVA жүйесі арқылы электронды түрде жасалады) рәсімдеуді сұрау керек. Еуропалық Одақтан ұшып шығар алдында бұл чектерді мөртабан (немесе электронды валидация) алу үшін әуежайдағы кеденге көрсету керек, содан кейін қаражатты қайтарып алуға болады.