Pasarkemis

Пасаркемистің тарихы — бұл шағын сауда елді мекенінен Тангеранг округінің құрамындағы халық тығыз орналасқан өнеркәсіптік ауданға дейінгі жол. Қала туралы ежелгі жазбалар аз болғанымен, оның атауы мен әкімшілік дамуы қалыптасудың негізгі кезеңдерін ашады.

Негізінің қалануы және атауының шығу тегі

«Пасаркемис» атауының шығу тегі оның ертедегі экономикалық функциясымен тікелей байланысты. Бастапқыда бұл мекен Чарингин (Caringin) ретінде белгілі болған. Алайда уақыт өте келе мұнда әр бейсенбі сайын өткізілетін танымал базар пайда болды. Индонезия тілінде «Pasar» — «базар», ал «Kemis» — «бейсенбі» дегенді білдіреді. Осылайша, «Бейсенбілік базар» атауы елді мекенге бекітіліп, оның аймақ өміріндегі басты рөлін көрсетті. Пасаркемис әкімшілік бірлігі ресми түрде XX ғасырдың ортасында құрылды: 1948 жылы ол Раджег ауданынан бөлініп, ал 1950 жылы дербес аудан (kecamatan) мәртебесін алды.

Қалыптасудың негізгі факторлары

Пасаркемистің өсуі мен дамуы бірнеше өзара байланысты факторларға негізделді:

• Сауда: Тарихи апталық базар жергілікті экономика мен әлеуметтік өмір қалыптасқан өзекке айналды.
• Әкімшілік даму: 1950 жылы ауданның ресми түрде құрылуы құрылымдық басқару мен жоспарлауға ықпал етіп, болашақ өсудің негізін қалады.
• Индустрияландыру: Кейінгі кезеңде Пасаркемис маңызды өнеркәсіптік орталыққа айналды, бұл халықтың жедел өсуіне және урбанизацияға әкелді.

Ертедегі мәдени және экономикалық ерекшеліктер

Өмір сүруінің ерте кезеңінде Пасаркемис ең алдымен жергілікті сауда орталығы болды. Барлық экономикалық және қоғамдық өмір айналадағы ауыл тұрғындарын сауда жасауға және араласуға тартатын базар күніне шоғырланды. Бұл дәстүр қалаға оның есімін беріп қана қоймай, сонымен қатар оның жанданған және әлеуметтік белсенді елді мекен ретіндегі бастапқы сипатын айқындап, кейіннен оның заманауи қалалық ауданға айналуының іргетасын қалады.

Пасаркемистің даму хронологиясы

Пасаркемистің тарихы оның әкімшілік өсуімен және аумақтық қайта құрылуымен тығыз байланысты. Шағын сауда орталығынан ірі өнеркәсіптік ауданға дейінгі осы жолдың негізгі кезеңдері төмендегідей.

• 1948 жыл — Бұрын Чарингин ретінде белгілі болған Пасаркемис Раджег ауданынан әкімшілік жағынан бөлініп, «кемантрен» (кіші аудан) мәртебесін алды.
• 1950 жыл — Пасаркемис мәртебесі «кечаматан» (аудан) деңгейіне көтерілді, бұл оның алты ауылдан тұратын дербес әкімшілік бірлік ретінде қалыптасуын білдірді.
• 1982 жыл — Ауданның алғашқы ірі кеңеюі орын алды: қолданыстағы ауылдардың бөлінуі нәтижесінде олардың саны 6-дан 12-ге дейін екі есе өсті.
• 1996 жыл — Екінші маңызды әкімшілік кеңею, оның барысында өсіп келе жатқан халықты тиімдірек басқару үшін жаңа ауылдар құрылды.
• 2000 жыл — Әкімшілік бірліктердің одан әрі бөлінуі өтті, атап айтқанда, Сукамантри ауылынан Пасаркемис ауылы, ал одан өз кезегінде Сука Асих ауылы бөлініп шықты.
• 2006 жыл — Аймақтың қарқынды өсуіне байланысты Пасаркемистен аумақтардың бір бөлігін бөлу арқылы жаңа Синданг Джая ауданын құру туралы жергілікті заң қабылданды.
• 2008 жыл — Төрт ауыл (Кутабуми, Кутаджая, Кутабару және Синданг Сари) «келурахандарға» (қалалық қауымдастықтар) айналды, бұл ауданның урбанизациясының жоғары деңгейін көрсетеді.

Пасаркемистің тарихы — бұл мегаполис шетіндегі қарапайым ауылдық елді мекеннен ірі өнеркәсіптік және тұрғын үй орталығына дейінгі жедел трансформацияның жарқын мысалы. Қаланың дамуы Джакарта агломерациясының өсуімен және аймақтың индустрияландырылуымен тығыз байланысты.

Пасаркемис дамуының негізгі кезеңдері

• Атауының шығу тегі және ауданның қалыптасуы. Бастапқыда бұл мекен Чарингин ауылы ретінде белгілі болған. Өзінің қазіргі атауын, Пасаркемис, ол бейсенбі күндері (hari Kamis) жұмыс істеген базардың (pasar) арқасында алды. 1950 жылы Пасаркемис Раджег ауданынан жеке әкімшілік бірлік (kecamatan) болып ресми түрде бөлініп шықты, бұл оның тәуелсіз дамуының бастапқы нүктесі болды.
• Индустрияландырудың басталуы. XX ғасырдың екінші жартысында, Индонезияның жалпы экономикалық өсуі аясында Пасаркемис маңызды өнеркәсіптік торапқа айнала бастады. Мұнда ондаған компанияларды тартып, жергілікті экономиканың өзегіне айналған Pasar Kemis Industrial Estate өнеркәсіптік аймағының негізі қаланды.
• Тұрғын үй құрылысының қарқындауы. Өнеркәсіптің өсуімен мыңдаған жұмысшылар үшін тұрғын үйге деген өткір қажеттілік туындады. 1990-шы жылдардың соңынан бастап Пасаркемисте құрылыс қарқын алды. Алғашқы ірі жобалардың бірі 1998 жылы негізі қаланған Bumi Indah City тұрғын үй кешені болды. Бүгінде аудан аумағының 70%-ына дейінгі бөлігін тұрғын орамдары алып жатыр.
• Әкімшілік кеңею және халық санының өсуі. Халық санының жедел өсуі және аумақтарды белсенді игеру әкімшілік өзгерістерге әкелді. 2006 жылы Пасаркемистің бір бөлігінен жаңа аудан — Синданг Джая (Sindang Jaya) құрылды, бұл урбанизацияның ауқымын көрсетеді.
• Қалалық мәртебенің көтерілуі. 2008 жылы Пасаркемис аумағындағы төрт ірі елді мекен (Кутабуми, Кутаджая, Кутабару және Синданг Сари) "келурахан" — қалалық орамдар мәртебесін алды. Бұл олардың ауылдық өмір салтынан қалалық өмір салтына ресми түрде өткенін бекітті.
• Қазіргі заманғы даму. XXI ғасырда Пасаркемис мегаполистің бір бөлігі ретінде белсенді дамуын жалғастыруда. Мұнда Puri Jaya және Royal Batavia сияқты заманауи премиум-класты тұрғын үй кешендері, сондай-ақ ауруханалар (мысалы, Primaya Hospital) мен сауда орталықтарын қоса алғанда, әлеуметтік инфрақұрылым нысандары пайда болуда. Сукарно-Хатта халықаралық әуежайына және негізгі көлік магистральдарына жақындығы оны өмір сүру мен инвестиция үшін тартымды етеді.

Пасаркемистің сәулеттік бейнесі оның өнеркәсіптік орталық ретіндегі қазіргі заманғы тарихымен толықтай қалыптасқан. Ескі қалалардан айырмашылығы, мұнда готика, ренессанс немесе классицизм дәуірінің ғимараттары жоқ. Қала құрылысының дамуы тек XX ғасырдың соңы мен XXI ғасырдың басындағы индустрияландыру мен халықтың жедел өсуіне байланысты функционалдық қажеттіліктерге негізделді.

Тарихи сәулет дәуірлерінің болмауы

Пасаркемис — жас қала, ол аудан мәртебесін тек XX ғасырдың ортасында ғана алды. Оның қарқынды өсуі тек өнеркәсіптің келуімен басталды, сондықтан ол барлық классикалық сәулет кезеңдерінен айналып өтті. Тарихи орталық деген ұғым мұнда жоқ, ал қаланың жоспарлануы ғасырлық дәстүрлерге емес, өнеркәсіптік аймақтар мен көлік артерияларының логикасына бағынған.

Индустрияландыру дәуірі (XX ғ. соңы — XXI ғ. басы)

Бұл кезең қала бейнесінің қалыптасуы үшін іргелі болды. Осы уақыттың сәулеті утилитарлық сипатқа ие.

• Өнеркәсіптік функционализм: Басым стиль — бұл зауыттар, фабрикалар мен қоймалар сәулеті. Оған қарапайым және ірі формалар, бетон, металл және сэндвич-панельдерді қолдану тән. Эстетика толығымен өндіріс функциясына бағындырылған.
• Инфрақұрылымдық жоспарлау: Қала кеңістігі өнеркәсіптік кластерлердің айналасында қалыптасты. Қала құрылысының негізгі элементтері алаңдар мен даңғылдар емес, жүк көлігіне арналған кең жолдар мен логистикалық кешендер болды.

Қазіргі кезең: жаппай құрылыс және модернизм

Өнеркәсіптің өсуімен тұрғын үйге деген өткір қажеттілік туындады, бұл қазіргі сәулеттік ландшафтты айқындады.

• Жаппай тұрғын үй кешендері: Пасаркемистің басты сәулеттік доминанты — ауқымды тұрғын үй аудандары ("perumahan" деген атпен белгілі). Олар функционалдық модернизм стиліндегі стандартты жобалар бойынша салынған мыңдаған бір типті үйлерден тұрады — қарапайым геометриялық формалар, минималды декор, құрылыс жылдамдығы мен үнемділігіне бағытталған.
• Коммерциялық сәулет: Сауда орталықтарының, кеңсе ғимараттары мен банктердің пайда болуы шыны, болат және композиттік материалдарды қолдана отырып, қазіргі заманғы халықаралық стиль элементтерін әкелді. Дегенмен, мұнда да прагматикалық тәсіл басым.
• Көрнекті нысандар: Пасаркемисте дәстүрлі түсінік бойынша көрнекті ғимараттар (соборлар, сарайлар) жоқ. Оның визиткасы — оның ауқымы: орасан зор өнеркәсіптік парктер мен шексіз тұрғын орамдары оның бірегей урбанистік пейзажын жасайды.

Пасаркемис салыстырмалы түрде жас өнеркәсіптік аудан болғандықтан, оның тарихы жекелеген тарихи тұлғалармен емес, Тангеранг округінің әкімшілік басқаруымен тығыз байланысты. Бұл аумақтың дамуына ықпал еткен көрнекті тұлғалар — негізінен қазіргі заманғы саясаткерлер мен әкімшілер.

Ахмед Заки Искандар (Ahmed Zaki Iskandar)

• Рөлі: Тангеранг округінің регенті (басшысы) (2013–2023 жж.).
• Маңызы: Оның басқаруындағы екі мерзім ішінде Пасаркемис негізгі өнеркәсіптік және тұрғын үй орталығы ретінде белсенді дамуын жалғастырды. Оның басшылығымен инфрақұрылымды дамыту, қала құрылысын жоспарлау және ауданның жедел урбанизациясына байланысты әлеуметтік мәселелерді шешу бойынша бағдарламалар жүзеге асырылды.

Исмет Искандар (Ismet Iskandar)

• Рөлі: Тангеранг округінің регенті (2003–2013 жж.).
• Маңызы: Ахмед Заки Искандардың ізашары және әкесі. Оның әкімшілігі аймақты өнеркәсіптің қарқынды өсу кезеңінде басқарды. Дәл оның тұсында, 2006 жылы, әкімшілік бөліну орын алып, нәтижесінде Пасаркемистен жаңа Синданг Джая ауданын құру үшін аумақтардың бір бөлігі бөлінді, бұл ұлғайған агломерацияны тиімдірек басқару үшін қажет болды.

Мохамад Маесял Расьид (Mochamad Maesyal Rasyid)

• Рөлі: Тангеранг регентінің міндетін атқарушы (2023 жылдан бастап), бұрын — аймақтық хатшы.
• Маңызы: Округ әкімшілігінің қазіргі басшысы ретінде ол Пасаркемистің ағымдағы басқаруына және болашақ дамуына, соның ішінде инфрақұрылымдық жобалар мен әлеуметтік бағдарламаларға тікелей жауапты.

Уэсмар Панджаитан (Uesmar Panjaitan)

• Рөлі: Пасаркемис ауданының бұрынғы басшысы (Camat).
• Маңызы: Ауданды оның қарқынды трансформация кезеңдерінің бірінде басқарған жергілікті деңгейдегі негізгі тұлға болды. Оның жұмысы халық тығыз орналасқан өнеркәсіптік орталықта туындайтын күнделікті әкімшілік және әлеуметтік мәселелерді шешуге бағытталды.

А. Тихами (A. Tihami)

• Рөлі: Алғашқы қоғам қайраткерлері мен қауымдастық көшбасшыларының (tokoh masyarakat) бірі.
• Маңызы: Пасаркемис ресми түрде аудан болып құрылғаннан кейін оның әлеуметтік құрылымының қалыптасу бастауында тұрған тұлғалардың бірі болып саналады. Оның қызметі дамудың бастапқы кезеңдерінде жергілікті қауымдастықты шоғырландыру үшін маңызды болды.