Кносс сарайы

Кносс сарайы — Грекиядағы шуақты Крит аралындағы Ираклион қаласына жақын жерде орналасқан ұлы миной өркениетінің ең танымал және ең ірі археологиялық ескерткіші. Бұл сарай кешені аңызға айналған Минос патшаның резиденциясы ғана емес, сонымен қатар өз дәуірінің маңызды экономикалық, әкімшілік және діни орталығы болды. Оның айналасында бір кездері ежелгі Кносс қаласы гүлденген, ғалымдардың бағалауы бойынша оның халқы 90 000 адамға дейін жетуі мүмкін еді.

Сарай өзінің ауқымымен және күрделі сәулетімен таңғалдырады. Оның ауданы шамамен 16 000 шаршы метрді құрайды, ал бөлмелердің, залдардың, дәліздер мен баспалдақтардың саны мыңнан асады. Бөлмелер үлкен орталық ауланың айналасына асимметриялы түрде топтастырылған, бұл нағыз лабиринт әсерін беретін күрделі жоспарды құрайды. Дәл осы ерекшелік Минотавр қамалған Лабиринт туралы атақты ежелгі грек аңызына негіз болған деп есептеледі.

Бүгінде Кносс сарайының үйінділері Грекияның ең көп баратын көрікті жерлерінің бірі болып табылады, ол тек Афина Акрополінен кейін екінші орында. Бұл жерге бару — жай ғана ежелгі тастарды көру емес, бұл қола дәуірінің тарихы мен мифологиясына нағыз бойлау. Мұнда минойлықтардың өмірінен көріністер бейнеленген қалпына келтірілген фрескаларды, атақты Тақ залын көруге және жауаптан да сұрақтары көп өркениеттің атмосферасын сезінуге болады.

Кносс сарайы ең алдымен ашық аспан астындағы ірі археологиялық кешен болғандықтан, оның келушілерге арналған тікелей телефоны немесе email-і жоқ. Кешен мына мекенжайда орналасқан: Knossos, Heraklion, Crete, Greece, Ираклионнан небәрі бірнеше шақырым жерде. Оған қала орталығынан тұрақты қатынайтын №2 қалалық автобуспен жету өте оңай. Жұмыс уақыты, билет құны және тегін келу күндері туралы өзекті ақпаратты Грекия Мәдениет министрлігінің ресми сайтынан немесе келген кездегі туристік ақпараттық орталықтардан нақтылаған жөн.

Кносс сарайына бару — бұл тарихқа тікелей қол тигізудің бірегей мүмкіндігі. Сақталған және ішінара қайта жөнделген залдарды, дәліздер мен ішкі аулаларды аралап жүріп, сіз ежелгі миной өркениетінің атмосферасын сезіне аласыз. Аңыз бойынша Минос патшаның өзі басқарған Тақ залы сияқты маңызды орындарға ерекше назар аударып, бірегей фрескалар мен үлкен бағаналарды тамашалаған жөн. Дәл осы жерде аңыздар жанданады: кешеннің әрбір бұрышы Минотавр мен лабиринт туралы атақты аңызды еске түсіріп, қиялыңызға алыс өткеннің суреттерін салады.

Бұл жердің тарихына тереңірек бойлау үшін гидпен экскурсияға қосылу ұсынылады. Кәсіби әңгімешілер сізге минойлықтардың жұмбақ өмірі, олардың сәулет ерекшеліктері және осы аумақта жасалған таңғажайып археологиялық жаңалықтар туралы айтып береді. Ал қазба жұмыстары кезінде табылған нағыз қазыналарды көру үшін Кносстан табылған түпнұсқа артефактілер мен фрескалар сақталған Ираклион археологиялық мұражайына баруды міндетті түрде жоспарлаңыз. Ежелгі үйінділерді аралап болған соң, жақын маңдағы дәмханалардың бірінде демалуға немесе жергілікті дүкендерден ескерткіш кәдесыйлар сатып алуға болады.

Кносс сарайына Ираклионнан жету қиын емес, өйткені ол қала орталығынан оңтүстік-шығысқа қарай небәрі 5-6 шақырым жерде орналасқан. Ең танымал және тиімді жолы — қоғамдық көлікті пайдалану. Ираклион орталығынан шамамен 10-20 минут сайын қалалық автобус (әдетте №2 бағыт) тұрақты түрде қатынайды, оның соңғы аялдамасы археологиялық кешеннің дәл кіреберісінде орналасқан. Сапар шамамен 15-20 минутты алады, бұл өз бетінше саяхаттаушылар үшін өте ыңғайлы нұсқа болып табылады.

Жайлылық пен икемділікті бағалайтындар үшін такси немесе жалға алынған автомобильмен бару тамаша шешім болады. Ираклионнан келетін жол белгілермен жақсы көрсетілген, сондықтан адасу қиын болады. Сарайдың жанында көлік қалдыруға болатын ақылы және тегін тұрақтар бар. Автомобильмен сапар 20 минуттан аспайды.

Егер сіз толық ұйымдастырылған саяхатты қаласаңыз, көптеген экскурсиялық топтардың біріне қосыла аласыз. Ираклиондағы және Криттің басқа курорттарындағы туристік агенттіктер сарайға дейін бару мен қайтуды ғана емес, сонымен қатар кәсіби гид қызметін де қамтитын турларды ұсынады. Бұл тек межелі жерге жайлы жетіп қана қоймай, миной өркениетінің осы таңғажайып ескерткішінің тарихы мен мифологиясына тереңірек үңілудің тамаша мүмкіндігі.

Кносс сарайының тарихы кешеннің өзі сияқты бай және көпқатпарлы. Бұл жердегі бірінші сарай біздің заманымызға дейінгі 1900 жылдар шамасында тұрғызылған, бірақ ол көп уақыт бойы сақталмады — шамамен б.з.д. 1700 жылы оны қуатты жер сілкінісі қиратты. Дегенмен, минойлықтар бұл жерді тастап кетпей, үйінділердің үстіне бұрынғыдан да зәулім әрі сәнді екінші сарайды тұрғызды. Дәл осы б.з.д. 1450 жылға дейін сақталған кешен бүгінде келушілердің қиялын таңғалдырады және миной өркениетінің шыңы болып саналады.

Кносс сарайында ерекше таңғалдыратыны — оның сол дәуір үшін таңғажайып инженерлік шешімдері. Минойлықтар сәулет өнерінің нағыз шеберлері болған: сарайда су құбыры және кәріз жүйелері жұмыс істеген, көп деңгейлі құрылыстар баспалдақтармен жалғанған, ал мұқият ойластырылған жарық құдықтары мен желдету жүйесі көптеген бөлмелерде жайлылықты қамтамасыз еткен. Өз уақытынан мыңдаған жылдарға озып кеткен бұл технологиялар сарай негізгі орталық болған өркениеттің даму деңгейінің өте жоғары екенін көрсетеді.

Көптеген ғасырлар бойы жер астында көміліп жатқан сарай 1878 жылы криттік антиквар Минос Калокеринос алғашқы қазба жұмыстарын жүргізген кезде ғылым үшін қайта ашылды. Дегенмен, Кноссқа әлемдік танымалдылықты XX ғасырдың басында мұнда ауқымды зерттеулер бастаған британдық археолог Артур Эванс әкелді. Дәл Эванс кешеннің үлкен бөлігін қазып қана қоймай, сарайдың кейбір үзінділерін қалпына келтіріп, ішінара реконструкция жүргізді. Оның әдістері әлі күнге дейін ғалымдар арасында пікірталас тудырғанымен, дәл оның жұмысының арқасында бүгінде біз осы аңызға айналған жердің бұрынғы ұлылығы туралы нақтырақ түсінік ала аламыз.

Атақты Кносс сарайына баруды жоспарлағанда, оны көруге 1,5 сағаттан 3 сағатқа дейін уақыт кететінін ескерген жөн. Бұл уақыт, әдетте, ежелгі миной өркениетінің атмосферасын сезіне отырып, орталық ауланы, Тақ залын және қалпына келтірілген фрескаларды қоса алғанда, үлкен кешеннің негізгі бөліктерін асықпай аралап шығуға жеткілікті. Негізгі аймақтармен үстірт танысу үшін бір жарым сағат та жеткілікті болуы мүмкін. Дегенмен, егер сіз бөлшектерді мұқият зерттегіңіз келсе, ақпараттық тақтайшаларды оқып, асықпай суретке түскіңіз келсе, кестеңізге кем дегенде екі-үш сағат уақыт салғаныңыз дұрыс.

Сіздің сапарыңыздың ұзақтығы таңдалған форматқа байланысты болады. Үйінділерді өз бетінше аралау жылдамырақ болуы мүмкін, ал гидпен экскурсия әдетте әңгіме мен сұрақтарға жауап беру уақытын қамтығанда бір жарым-екі сағатты алады. Ұйымдастырылған турлар жиі аумақты өз бетінше аралау үшін бос уақытты да қамтитынын ескеріңіз. Егер сіз тарихтың нағыз жанкүйері болсаңыз және сарайға баруды бірегей артефактілер сақталған Ираклион археологиялық мұражайына барумен ұштастыруды жоспарласаңыз, миной мәдениетінің ұлылығы туралы толық түсінік алу үшін бәріне кем дегенде жарты күн бөліңіз.

Кносс сарайы келушілер үшін жыл бойы ашық, бірақ оның жұмыс уақыты маусымға байланысты. Әдетте, жазғы кезеңде (шамамен сәуірден қазанға дейін) археологиялық кешен қонақтарды сағат 8:00-ден 20:00-ге дейін, ал қысқы кезеңде (қарашадан наурызға дейін) 8:00-ден 17:00-ге дейін қабылдайды. Бұл тек Криттің ғана емес, бүкіл Грекияның ең танымал көрікті жерлерінің бірі болғандықтан, жұмыс кестесі өзгеруі мүмкін. Сондықтан бармас бұрын Грекия Мәдениет министрлігінің ресми сайтынан өзекті жұмыс уақытын нақтылау ұсынылады.

Ұзын-сонар кезектерді болдырмау үшін, әсіресе туристік маусым қызған кезде, билеттерді алдын ала онлайн сатып алған дұрыс. Бұл сіздің уақытыңызды үнемдеп қана қоймай, ежелгі үйінділерді зерттеуге бірден кірісуге мүмкіндік беріп, сапарыңызды жайлы етеді. Сондай-ақ, сарайдың өзіне де, Кносстағы бірегей олжалардың негізгі коллекциясы сақталған Ираклион археологиялық мұражайына баруды қамтитын аралас билетті сатып алуды қарастыруға болады.

Аңызға айналған Кносс сарайына бару — бұл Ираклион маңының бай тарихымен және мәдениетімен танысудың бастамасы ғана. Аймақ туралы толық түсінік алу үшін жақын маңда орналасқан басқа да маңызды орындарға уақыт бөлген жөн. Көршілес көрікті жерлерді зерттеу сізге Крит атмосферасына тереңірек бойлауға, ежелгі ескерткіштерді де, қазіргі Грекияның көрікті жерлерін де ашуға мүмкіндік береді.

Кносс сарайының айналасында көптеген қызықты нысандар бар: ежелгі құрылыстар мен тыныш саябақтардан бастап, Крит мәдениетінің ұлы тұлғаларына арналған мемориалдарға дейін. Олардың барлығы жақын қашықтықта орналасқан және аралдың басты археологиялық жауһарынан алған әсерлеріңізді толықтыра отырып, бару үшін оңай қолжетімді.