Вормс соборы

Көне Вормс қаласының қақ ортасында ортағасырлық сәулет өнерінің ең жарқын ескерткіштерінің бірі — Әулие Петр Вормс соборы асқақтап тұр. Қаланың ең биік нүктесінде салынған бұл монументалды роман базиликасы Шпейер мен Майнцтағы ғибадатханалармен қатар, Германияның «империялық соборларының» бірі болып саналады.

Собор өзінің сымбатымен және кеш роман стилінің үйлесімділігімен таңғалдырады. XII ғасырда ежелгі кельттер мен римдіктердің қоныстарының орнында тұрғызылған ол аймақтың гүлденуінің символына айналды. Оның қызыл құмтастан қаланған қабырғалары мен бай безендірілген апсидалары Орта ғасырларда Еуропаның тағдырын шешкен ұлы императорлар мен епископтардың есімін сақтайды.

Бүгінде бұл тек жұмыс істеп тұрған ғибадатхана және кіші папа базиликасы ғана емес, сонымен қатар бүкіл әлемнен тарих пен сәулет әуесқойларын өзіне тартатын маңызды мәдени нысан болып табылады. Оның төрт мұнарасы мен қуатты күмбездері Рейн алқабының ландшафтында ерекше көрінетін қайталанбас сұлбаны құрайды.

Соборға баруды жоспарлау немесе құлшылық ету уақытын нақтылау үшін ресми байланыс мәліметтерін пайдалана аласыз.

Ғибадатхана ішінде әрбір келушінің назарын атақты Балтазар Нейманның жобасы бойынша жасалған зәулім барокко алтары бірден баурайды. Алтындатылған ағаш пен түрлі-түсті мәрмәрдан жасалған бұл композиция интерьердің ең әсерлі элементтерінің бірі болып саналады. Сондай-ақ қаланың көрнекті тұлғалары туралы баяндайтын көптеген ортағасырлық құлпытастар мен мемориалдық тақталарды қарап шығуға уақыт бөлген жөн.

Император Конрад II-нің туыстарының сүйегі жерленген криптаға міндетті түрде түсіңіз. Бұл жердің атмосферасы мың жылдық тарихты тікелей сезінуге мүмкіндік береді. Собордың «Құдай Ананың тәж киюі» атты әсем готикалық мүсінімен безендірілген оңтүстік порталы фотосуреттер үшін тамаша фон және XIV ғасыр шеберлерінің нәзік жұмысын зерттеу нысаны болады.

Соборға кірер алдында немесе оны қарап болғаннан кейін, алаңнан ғимараттың қола моделін табыңыз. Ол соборды өзінің толық ортағасырлық ұлылығында, соның ішінде біздің дәуірімізге жетпеген қосымша жапсарлас құрылыстармен бірге көрсетеді. Сондай-ақ аумақта кәдесый дүңгіршегі жұмыс істейді, онда осы ғажайып жердің тарихы туралы естелік ашық хаттар мен кітаптарды сатып алуға болады.

Соборды табу өте оңай — ол қаланың тарихи бөлігінің дәл орталығында, Domplatz мекенжайында орналасқан. Егер сіз қоғамдық көлікпен саяхаттасаңыз, Worms Hauptbahnhof вокзалына бағдарлану ең ыңғайлысы болмақ. Одан ғибадатханаға дейінгі серуен көрікті көшелермен шамамен 15–20 минутты алады.

Қала ірі орталықтармен тамаша теміржол байланысына ие. Мұнда Франкфурттен тікелей пойызбен тез жетуге болады (жол шамамен бір сағатты алады), сондай-ақ Майнц немесе Людвигсхафеннен келуге болады. Автокөлікті жөн көретіндер A61 автобанын ұстануы керек; көлікті собор орналасқан төбенің етегіндегі тұрақтардың біріне қалдыруға болады.

Қала ішінде таксимен немесе жаяу жүру де ыңғайлы, өйткені көрікті жерлердің көбі жаяу серуендеуге қолжетімді орталық бөлігінде шоғырланған.

Бұл зәулім ғимараттың тарихы XI ғасырдың басында басталған, бірақ бүгінде туристерді таңғалдыратын келбетке собор 1130 және 1181 жылдар аралығында ие болды. Дәл сол кезде ескі базилика бұзылып, қазіргі кеш роман стиліндегі ғибадатхана тұрғызылды. Батыс хоры мен әсем күмбездері сәл кешірек, XIII ғасырда аяқталды.

Ғасырлар бойы собор тек діни орталық қана емес, сонымен бірге құдіреттіліктің символы болды. 1802 жылға дейін Вормс кінәз-епископтардың резиденциясы болды, олардың Бишофсхоф сарайы дәл іргесінде орналасқан еді. Собор маңызды империялық оқиғалардың куәгері болып, бірнеше елеулі қирауларды бастан өткерді, содан кейін ол мұқият қалпына келтірілді, әсіресе XX ғасырдың басында.

1925 жылы Рим папасы Пий XI ғибадатханаға кіші базилика құрметті мәртебесін берді. Топырақтың күрделілігіне қарамастан, ғимаратты сақтап қалу және нығайту мүмкін болғаны ерекше мақтаныш тудырады: 1930-жылдары бұл ескерткішті болашақ ұрпақ үшін сақтап қалу мақсатында собордың батыс бөлігінің іргетасын тұрақтандыру бойынша ауқымды жұмыстар жүргізілді.

Сәулет өнерінің ауқымын толық бағалау, барокко стиліндегі алтарьдың бөлшектерін қарап шығу және тыныш криптаға түсу үшін біз келуге шамамен 1,5–2 сағат уақыт бөлуді ұсынамыз. Бұл уақыт сыртқы декорды тамашалауға да, кәдесый дүңгіршегіне баруға да жетеді.

Егер сіз экскурсияға қосылуды жоспарласаңыз немесе алаңда орналасқан собордың ақпараттық моделін егжей-тегжейлі зерттегіңіз келсе, келу уақыты артуы мүмкін. Собор байыппен тамашалауға шақырады, сондықтан оны асығыс қарап шығудың қажеті жоқ.

Вормс соборы жұмыс істеп тұрған католиктік ғибадатхана болғандықтан, туристер үшін кіру уақыты құлшылық ету, үйлену тойлары немесе мерекелік концерттердің өткізілуіне байланысты өзгеруі мүмкін.

Біз келушілерге таңдалған күні ғибадатхана есігі ашық болатынына көз жеткізу үшін барар алдында собордың ресми сайтына кіріп көруге кеңес береміз. Есіңізде болсын, месса кезінде сенушілерге кедергі келтірмеу үшін собордың ішіндегі көрікті жерлерді тамашалау әдетте шектеледі.

Собордың айналасын зерттеу көне Вормс рухын толық сезінуге мүмкіндік береді. Тарихи орталық бойынша қысқаша серуендеу сізге ежелгі бекіністердің фрагменттерін және әртүрлі дәуірлердің қызықты сәулет ескерткіштерін ашады.