Eloy Alfaro

Гуаякильдегі Элой Альфаро парафиясының тарихы Эквадордың индустриялық дамуымен және оның ең ірі портты қаласы Гуаякильдің өсуімен тығыз байланысты. Гуаякильге қарама-қарсы, Гуаяс өзенінің шығыс жағалауындағы елді мекен 1890-шы жылдардан бастап белсенді түрде қалыптаса бастады. Ресми түрде бұл аумақ 1902 жылғы 16 қазанда Гуаякиль кантонының ауылдық приходы (parroquia rural) мәртебесін алды. Ол өз атауын ел президенті және 1895 жылғы Либералдық революцияның бастамашысы, генерал Элой Альфароның құрметіне алды.

Елді мекеннің қалыптасуы мен дамуының негізгі факторы Гуаякильді астана Китомен байланыстыратын Трансанд теміржолының құрылысы болды. Дәл осы жерде, шығыс жағалауда басты теміржол станциясы негізделді. Жер иесі Хосе Дуран Маристани де маңызды рөл атқарды, ол жол салу үшін жерлерін сыйға тартты, соның салдарынан бұл жер Дуран деген атпен де танымал болды. Осылайша, елдің басты портына қарама-қарсы орналасуы және негізгі көлік торабына айналуы бұл ауданның алдағы онжылдықтардағы тағдырын анықтады.

Өз өмірінің алғашқы жылдарында Элой Альфаро (Дуран) маңызды өзен порты және халқы негізінен теміржолшылардан тұратын теміржол қалашығы ретінде дамыды. Аумақ Гуаякильдің аграрлық және мал шаруашылығы қала маңындағы ауданы ретінде қызмет етті, бірақ уақыт өте келе оның экономикалық профилі өзгерді. XX ғасырда, әсіресе оның екінші жартысында, мұнда өнеркәсіптің қарқынды өсуі басталды және бұрынғы қала маңындағы елді мекен бүгінде Гуаяс провинциясының ірі қалаларының бірі болып табылатын дербес индустриялық және коммерциялық орталыққа айналды.

Негізгі оқиғалар хронологиясы

Элой Альфаро парафиясының тарихы Гуаякиль дамуының негізгі сәттерімен және парафия соның құрметіне аталған генерал Элой Альфароның өмірімен тығыз байланысты. Төменде осы ауданның келбеті мен сипатын қалыптастырған негізгі кезеңдер берілген.

• 1538 ж. 25 шілде — Испан конкистадорларының бірнеше алдыңғы әрекеттерінен кейін Сантьяго-де-Гуаякиль қаласының түпкілікті негізі қаланған ресми күн болып саналады.
• 1687 ж. — Қала француз және ағылшын қарақшыларының жойқын шабуылына ұшырады, бұл оның Тынық мұхиты порты ретіндегі стратегиялық маңыздылығын көрсетті.
• 1820 ж. 9 қазан — Жергілікті патриоттық хунта Гуаякиль еркін провинциясының испан билігінен тәуелсіздігін жариялады.
• 1822 ж. 26 шілде — Гуаякильде Оңтүстік Американы азат етушілер Симон Боливар мен Хосе де Сан-Мартиннің тарихи кездесуі өтті.
• 1842 ж. 25 маусым — Монтекристи қаласында Либералдық революцияның болашақ көшбасшысы және Эквадор президенті Хосе Элой Альфаро Дельгадо дүниеге келді.
• XIX ғасырдың соңы — Қазіргі парафия аумағы Гуаякильдің өнеркәсіптік орталығына айналады, ал басты көше «Индустриялар көшесі» деген бейресми атау алады.
• 1895 ж. 5 маусым — Гуаякильде Элой Альфароның бастауымен Либералдық революция басталып, ол Эквадордың саяси және әлеуметтік ландшафтын өзгертті.
• 1908 ж. 25 маусым — Элой Альфаро билігі дәуіріндегі ең ұлы жоба — Гуаякиль мен Китоны байланыстырған трансанд теміржолының құрылысы аяқталды.
• 1912 ж. 28 қаңтар — Генерал Элой Альфаро Китода қаза тапты, бұл ел тарихындағы ең драмалық оқиғалардың бірі болды.
• XX ғасырдың ортасы — Фабрикалар қаланың басқа бөліктеріне көшірілген сайын, аудан біртіндеп өнеркәсіптік аймақтан тұрғын үй және коммерциялық секторға ауыса бастайды.

Аудан дамуының негізгі кезеңдері

Элой Альфаро парафиясының дамуы Гуаякиль тарихындағы маңызды экономикалық және қала құрылысы өзгерістерін көрсетеді. Аудан өнеркәсіптік орталықтан біртіндеп жанданған қалалық аймаққа айналып, өзінің тарихи маңызын сақтап қалды.

• Өнеркәсіптік орталықтың қалыптасуы. XIX ғасырдың аяғы – XX ғасырдың басында қазіргі парафия аумағы Гуаякильдің индустриялық жүрегіне айналды. Мұнда «Индустриялар көшесі» (қазіргі Элой Альфаро көшесі) бойында негізгі фабрикалар мен мануфактуралар шоғырланды, бұл ауданды қала экономикасының негізгі қозғалтқышына айналдырды.
• Алғашқы электр станциясының пайда болуы. Дәл осы ауданда қаланың алғашқы электр станциясының іске қосылуы технологиялық серпіліс болды. Бұл өсіп келе жатқан өнеркәсіпті энергиямен қамтамасыз етіп қана қоймай, қалалық инфрақұрылымды ауқымды жаңғыртуға негіз салды.
• Теміржол құрылысының әсері. Президент Элой Альфароның жобасы — Трансанд теміржолы құрылысының 1908 жылы аяқталуы Гуаякильдің елдегі басты порт және логистикалық торап мәртебесін нығайтты. Бұл порт қуаттарының жанында орналасқан ауданның өнеркәсіптік кәсіпорындарының одан әрі өсуін ынталандырды.
• Деиндустрияландыру және қалалық трансформация. XX ғасырдың ортасына қарай, қаланың өсуіне және өнеркәсіптік нысандардың шет аймақтарға көшірілуіне байланысты аудан белсенді түрде өзгере бастады. Фабрика ғимараттарының орнын тұрғын үйлер, дүкендер мен кеңселер басты, бұл Элой Альфароның әлеуметтік және сәулеттік келбетін өзгертті.
• Коммерциялық және тұрғын үй аймағының дамуы. Трансформация нәтижесінде парафия Гуаякильдің оңтүстігіндегі маңызды коммерциялық және халық тығыз қоныстанған тұрғын үй ауданына айналды. Оның басты көшелері мыңдаған қала тұрғындарының қажеттіліктеріне қызмет ететін жанданған көлік артерияларына айналды.
• Тарихи бірегейлікті сақтау. Түбегейлі өзгерістерге қарамастан, аудан өзінің индустриялық өткенінің элементтерін сақтап келеді. Кейбір ескі ғимараттар мен көшелердің жоспары Элой Альфаро бүкіл Эквадордың өнеркәсіптік моторы болған кездерді еске түсіреді.

Гуаякильдегі Элой Альфаро парафиясының, яғни Дуран деген атпен көбірек танымал бұл жердің сәулеттік бейнесі, оның өнеркәсіптік және көлік орталығы ретіндегі жас тарихын толықтай көрсетеді. Ғасырлар бойғы тарихы бар қалалардан айырмашылығы, мұнда готика, ренессанс немесе барокко стиліндегі ғимараттарды таба алмайсыз. Мұндағы қала құрылысы мен сәулеті негізінен XX ғасырдағы қарқынды өсуіне байланысты функционалдық және утилитарлық сипатқа ие.

Қаланы жоспарлаудың негізі теміржол болды. Қала Эквадордың жағалауын оның астанасымен байланыстыратын теміржол станциясының айналасында бой көтерді. Қаланың өнеркәсіптік тууын білдіретін тарихи өзегі мен айтулы нысандарының бірі — бұрынғы вокзал (Estación del Ferrocarril). Құрылыс теміржол жолдары мен Гуаяс өзенінің бойымен жүргізілді, бұл ертедегі елді мекеннің сызықтық құрылымын анықтады.

Қала дамуының қазіргі кезеңі оның Гуаякильдің халық тығыз қоныстанған серік-қаласына айналуымен байланысты. Екі қаланы байланыстыратын және тұрғын үй кварталдарының қарқынды өсуіне түрткі болған Ұлттық бірлік көпірі (Puente de la Unidad Nacional) маңызды қала құрылысы элементіне айналды. Бүгінгі таңда Дуран сәулеті — бұл негізінен Латын Америкасындағы тез өсіп келе жатқан «жатын» аудандарға тән әртүрлі қабатты қазіргі заманғы тұрғын үй құрылыстары, өнеркәсіптік аймақтар мен коммерциялық ғимараттар.

Гуаякильмен байланысты көрнекті тұлғалар

Элой Альфаро парафиясының бір бөлігі болып табылатын Гуаякиль тарихы Эквадордың саясатында, мәдениетінде және қоғамдық өмірінде із қалдырған көрнекті қайраткерлердің есімдеріне бай. Олардың көбі осы қалада дүниеге келген немесе өмірінің едәуір бөлігін осында өткізген.

• Элой Альфаро Дельгадо (1842–1912) — генерал, Либералдық революцияның көшбасшысы және Эквадордың екі дүркін президенті, парафия соның құрметіне аталған. Ол ел тарихындағы ең ықпалды саясаткерлердің бірі, шіркеуді мемлекеттен бөлудің және Гуаякиль мен Китоны байланыстырған Трансанд теміржолы құрылысының бастамашысы болып саналады.
• Хосе Хоакин де Ольмедо (1780–1847) — Гуаякильде туған ақын, заңгер және көрнекті саясаткер. Ол тәуелсіздік қозғалысының негізгі тұлғаларының бірі, қаланың алғашқы мэрі және Эквадордың алғашқы вице-президенті болды. Оның әдеби мұрасы, атап айтқанда «Хуниндегі жеңіс» поэмасы латын-американ әдебиетінің классикасы болып саналады.
• Висенте Рокафуэрте (1783–1847) — саясаткер, дипломат және Эквадор президенті (1835–1839). Гуаякильде туып, Еуропада білім алған. Президент ретінде ол білім беру және экономика салаларында маңызды реформалар жүргізіп, республиканың дамуына негіз қалады.
• Хосе де ла Куадра (1903–1941) — жазушы және эссеист, «Гуаякиль тобының» (Grupo de Guayaquil) жарқын өкілдерінің бірі. «Лос Сангуримас» әңгімелер жинағы сияқты шығармаларында ол Эквадор жағалауындағы қарапайым халықтың өмірі мен тұрмысын шебер сипаттаған.
• Хулио Харамильо (1935–1978) — «Америка бұлбұлы» (El Ruiseñor de América) ретінде танымал аңызға айналған әнші және музыкант. Гуаякильде туған ол болеро мен пасильо орындауымен әлемдік даңққа ие болды. Оның «Nuestro Juramento» әні көптеген эквадорлықтар үшін бейресми әнұранға айналды.
• Медардо Анхель Сильва (1898–1919) — «Басы кесілген ұрпақ» (Generación decapitada) мүшесі, көрнекті модернист ақын. Қысқа өміріне қарамастан, ол эквадор әдебиетінде терең із қалдырды. Оның «El alma en los labios» өлеңі ең танымал эквадорлық пасильолардың біріне мәтін болды.
• Альфредо Бакерисо Морено (1859–1951) — саясаткер, жазушы және дипломат, Эквадор президенті қызметін үш рет атқарған. Оның билігі әлеуметтік тұрақтылықпен және борышқорлық құлдықтың жойылуымен байланысты. Ол сондай-ақ белгілі әдебиетші, романдар мен өлеңдердің авторы болды.