Прага

Прагадағы ауа райы классикалық қоңыржай континенттік сипатпен ерекшеленеді. Мұнда жаз әдетте жылы әрі жағымды, ең ыстық айларда (шілде, тамыз) орташа температура шамамен +20°C, ал күндізгі максимумдар жиі +25°C-қа жетеді. Прагада қыс салқын, қаңтардың орташа температурасы шамамен +1.5°C құрайды, түнде температура -1°C-қа және одан да төмен түсетін аяз жиі болып тұрады.

Жалпы алғанда, Прагада мезгіл-мезгіл сергітетін жаңбырлы жылы жазды (жаз айларында, мысалы, тамызда орташа есеппен 12-13 жаңбырлы күн) және қар жауу ықтималдығы бар салқын қысты (қыс айларында, мысалы, қаңтарда шамамен 11-12 жауын-шашынды күн) күтіңіз. Айлар бойынша ауа райы жағдайымен егжей-тегжейлі танысу және саяхатыңызды жақсырақ жоспарлау үшін Прага климаты туралы ақпаратты көруді ұсынамыз.

Әлемге әйгілі көрікті жерлерден бөлек, Прага қарапайым туристің назарынан жиі тыс қалатын көптеген қызықты құпиялар мен таңқаларлық бөлшектерді сақтайды. Қаланы күтпеген жағынан тануға дайынсыз ба? Чех астанасы туралы бірнеше қызықты деректер:

• Прагада Винарна Чертовка деген атпен де танымал Праганың ең тар көшесі орналасқан. Оның ені кей жерлерде 50 сантиметрден аспайды, сондықтан жаяу жүргіншілер бір-біріне кедергі жасамай өтуі үшін мұнда нағыз бағдаршам орнатылған!

• Праганың кейбір қоғамдық және әкімшілік ғимараттарында, мысалы, Жаңа ратуша ғимаратында немесе Карл университетінің философия факультетінде, осы күнге дейін бірегей патерностер-лифттер жұмыс істейді. Бұл есігі жоқ, үздіксіз қозғалатын ашық кабиналар жүйесі, оған қозғалыс кезінде секіріп мініп, секіріп түсу керек – батылдар үшін нағыз аттракцион!

• Староместская ратушасындағы әйгілі Прага куранттары құпия аңызбен қоршалған. Оның жасаушысы, шебер Ганушты, өз шедеврін басқа қалада ешқашан қайталай алмауы үшін қала кеңесшілерінің бұйрығымен зағип қылған деседі. Әр сағат сайын апостолдардың фигуралары сағат терезелерінде пайда болғанда, осы драмалық оқиғаны еске алуға болады.

• Жеңімпаз Бикеш Мария шіркеуі мен Прагалық Нәресте Исада әлемге әйгілі Прагалық Нәресте Исаның (Pražské Jezulátko) балауыз мүсіні сақтаулы. Бір қызығы, бұл шағын фигураның бүкіл әлемдегі сенушілер сыйға тартқан жүзден астам сәнді киімдерден тұратын үлкен гардеробы бар, олар шіркеу күнтізбесіне сәйкес үнемі ауыстырылып тұрады.

Прага Еуропаның қақ ортасында орналасқан, бұл оны кез келген елден келетін саяхатшылар үшін қолайлы және қолжетімді бағытқа айналдырады. Дамыған көлік инфрақұрылымының арқасында Чехия астанасына түрлі жолдармен жетуге болады. Барлық мәліметтер мен бағыттар жинақталған біздің жеке бетімізден Прагаға қалай жетуге болатыны туралы толығырақ біле аласыз.

Туристердің көпшілігі үшін негізгі әуе қақпасы – Вацлав Гавел атындағы Прага әуежайы (IATA: PRG). Бұл бүкіл әлемнен рейстерді қабылдайтын ірі халықаралық әуежай. Ол қала аумағында, орталықтан небәрі 13 км қашықтықта орналасқан, сондықтан таксимен немесе автобуспен жол жүру шамамен 40 минутты алады.

Егер сіз баламалы ұшу нұсқаларын іздесеңіз, Пардубице әуежайын (IATA: PED) қарастыруға болады. Оның Праганың өзінде емес, астанадан шамамен 93 км қашықтықтағы Пардубице қаласында орналасқанын ескеру қажет. Ол жерден автомобильмен немесе автобуспен жол жүру шамамен 2 сағат 40 минутты алады. Тағы бір нұсқа Германиядағы Дрезден қаласында орналасқан Дрезден халықаралық әуежайы (IATA: DRS) болуы мүмкін (Прагадан шамамен 127 км). Дрезденнен трансфер шамамен 3,5 сағатты алады.

Көрнекілік үшін негізгі әуежайлар бойынша жиынтық ақпарат төменде берілген:

Теміржол арқылы саяхаттау да қалаға жетудің танымал әрі жайлы жолы болып табылады. Негізгі теміржол торабы – Праганың қақ ортасында, тарихи орындардан 1 км-ге жетпейтін қашықтықта орналасқан Бас вокзал (IATA: XYG). Мұнда халықаралық экспрестер мен аймақтық пойыздар келеді.

Қала аумағындағы тағы бір маңызды станция — орталықтан шамамен 4 км қашықтықта орналасқан Голешовице вокзалы (IATA: XYJ). Ол көбінесе транзиттік нүкте немесе солтүстік бағыттан келетін пойыздар үшін соңғы аялдама ретінде пайдаланылады.

Төменде жақын маңдағы теміржол станциялары туралы ақпарат берілген:

Прага, Чехияның астанасы, тарихпен тыныстайды және оның көрікті жерлері бүкіл әлемге танымал. Мұндағы әрбір көше мен алаң өзінің ерекше тарихын айта алады. Міне, осы сиқырлы қалаға баратын бағытыңызға міндетті түрде қосуға тұрарлық бірнеше жауһарлар.

Прагамен танысуды зәулім Прага Градынан бастаған жөн. Бұл жай ғана қамал емес, ғасырлар бойы чех корольдерінің, Қасиетті Рим империясы императорларының, ал қазір Чех Республикасы президентінің резиденциясы болып қызмет еткен сарайлар, ғибадатханалар мен бақтардың алып кешені. Оның аумағында серуендеу – әйгілі Әулие Вит соборын, Алтын көшені көруге және қаланың панорамалық көріністерін тамашалауға болатын уақыт саяхаты. Бұл ескі Праганың рухын сезіну үшін баруға міндетті орын.

Атақты Карл көпірінсіз Праганы елестету мүмкін емес. Влтава арқылы өтетін бұл ортағасырлық шедевр отыз әулие мүсінімен безендірілген және қаланың нағыз символы болып табылады. Күндіз мұнда өмір қыз-қыз қайнайды: көше суретшілері, музыканттар мен кәдесый сатушылар қайталанбас атмосфера сыйлайды, ал көпірден Прага Градына және Ескі қалаға керемет көріністер ашылады. Көпірдегі кешкі серуендер өте романтикалық және фотоға түсуге қолайлы.

Ескі қаланың жүрегі, сөзсіз, Староместская алаңы болып табылады. Бұл әртүрлі сәулет стильдеріндегі керемет ғимараттармен қоршалған Праганың тарихи орталығы. Мұнда әйгілі Прага куранттары орналасқан Староместская ратушасы бар – бұл астрономиялық сағаттар әр сағат сайын апостолдардың қозғалатын фигураларымен шағын қойылым көрсетеді. Алаң сонымен қатар өзінің танымал мұнаралары бар Тын храмымен және Ян Гус ескерткішімен танымал. Бұл ортағасырлық Еуропаның атмосферасына бойлау үшін тамаша орын.

Жеке атап өтуге тұрарлық орын – Әулие Вит соборы, ол Прага Градының басты нысаны. Бұл орасан зор готикалық ғимарат өзінің көлемімен, сәулетінің сәнділігімен және арасында әйгілі Альфонс Муханың жұмыстары бар керемет витраждарымен таң қалдырады. Собор көптеген чех корольдерінің жерленген жері болып табылады және мұнда таққа отыру регалиялары сақталады, бұл оны елдің негізгі тарихи және мәдени нысанына айналдырады.

Тарихи ескерткіштерге қарама-қайшылық ретінде Билейтін үйді көруге болады. Владо Милунич пен Фрэнк Гери жобалаған бұл заманауи кеңсе ғимараты билеп жатқан жұпты еске түсіретін ерекше деконструктивистік сәулетімен ерекшеленеді. Үйдің шатырында мейрамхана мен шолу алаңы бар, одан қала мен Влтава өзенінің көрінісі ашылады. Бұл қаланың тарихи бейнесіне үйлесімді енген және ерекше сәулетті бағалаушыларды тартатын заманауи Праганың айқын үлгісі.

Праганың гастрономиялық сахнасы – бұл тойымды әрі хош иісті тағамдарды бағалаушылар үшін нағыз ләззат. Бай дәстүрлері бар чех асханасы жанды жылытып, ұмытылмас дәмдік әсер сыйлайтын көптеген тағамдарды ұсынады. Жергілікті кулинарияның негізі – бұл ет, тойымды соустар, кнедликтер және, әрине, әйгілі чех сырасы.

«Свичкова на сметане» (svíčková na smetaně) – кнедликтермен бірге берілетін, қарақат тосабы және шайқалған кілегей қосылған қаймақ соусындағы ең нәзік сиыр еті мен «вепршо-кнедло-зело» (vepřo-knedlo-zelo) – бұқтырылған қырыққабат пен кнедликтер қосылған пісірілген шошқа еті сияқты классикалық тағамдардан міндетті түрде дәм татыңыз. Мұнда ерекше дайындалып, жиі нан ішінде ұсынылатын тойымды гуляш (guláš) да кем түспейді. Ет өнімдерін ұнататындар үшін Наше мясо сияқты мейрамханалар сапалы тағамдардың тамаша таңдауын ұсынады.

Дәстүрлі мейрамханалардан бөлек, Прагада көше тағамдары мәдениеті дамыған. Әр қадам сайын хош иісті грильдегі шұжықтар (klobása) немесе әйгілі трдельник (trdelník) – қант пен даршын себілген тәтті оралған бөлке сататын дүңгіршектерді кездестіруге болады. Жергілікті ерекшелікті сезіну және жаңа піскен өнімдерден дәм тату үшін тек кәдесыйлар ғана емес, жергілікті дәмді тағамдар да табуға болатын Гавельский базарына бас сұғыңыз.

Сусындар туралы айтқанда, чех сырасын атап өтпеу мүмкін емес. Прага – сыра сүйер қауым үшін нағыз жұмақ, мұнда әлемге әйгілі маркалардан бастап крафтық жаңа өнімдерге дейін жүздеген сорттар қайнатылады. Көптеген «господа» (hospoda) орындарының бірінде жергілікті сорттардан міндетті түрде дәм татыңыз. Күшті сусындардан «Бехеровка» (Becherovka) шөп ликері және сливовица (slivovice) танымал. Алкогольсіз сусындарды қалайтындар үшін өзіндік дәмі бар коланың жергілікті аналогы «Кофола» (Kofola) сусынын ішіп көруге тұрарлық.

Прагадағы тамақтану мәдениеті сан алуан. Жергілікті тұрғындар мен туристер еркін атмосфера орнаған және қолайлы бағамен классикалық тағамдар ұсынылатын дәстүрлі чех пабтарында (hospoda) жиналғанды ұнатады. Сондай-ақ қалада кез келген талғам мен қалтаға сай көптеген мейрамханалар бар – шынайы тағамдардан дәм татуға болатын жайлы отбасылық орындардан бастап жоғары деңгейлі мейрамханаларға дейін. Көше тағамдары да жол-жөнекей тез әрі дәмді тіскебасар ұсынып, қаланың гастрономиялық өмірінің ажырамас бөлігі болып табылады.

Прагаға саяхат жоспарлап отырсыз ба? Тамаша! Осы сиқырлы қала бойынша саяхатыңыз сәтті өтіп, тек жағымды әсер қалдыруы үшін біз бірнеше практикалық кеңестер дайындадық. Олар сізге бағдар табуға және туристердің типтік қателерінен аулақ болуға көмектеседі.

1. Киім және қажетті заттар:

   Чехиядағы климат қоңыржай, сондықтан гардероб маусымға байланысты. Жазда (маусым-тамыз) жеңіл киім алыңыз, бірақ кешкі уақытқа кофта немесе жеңіл күрте алуды ұмытпаңыз. Көктем мен күзде ауа райы құбылмалы, сондықтан қабаттап киіну – сіздің ең жақсы досыңыз. Қыста (желтоқсан-ақпан) жылы күрте, телпек, қолғап және бөкебай қажет болады. Ең маңыздысы – ыңғайлы аяқ киім алу, Прага көшелеріне тас төселген және көп жаяу жүруге тура келеді! Розеткаларға арналған адаптерді (E типі, Еуропаның көптеген елдеріндегідей) және телефонға арналған портативті аккумуляторды ұмытпаңыз. Әулие Вит соборы сияқты ғибадатханалар мен соборларға барғанда иық пен тізені жауып жүру әдетке айналған.

2. Қала ішіндегі көлік:

   Прага метроны (3 желі), трамвайларды (өте көрікті бағыттар!) және автобустарды қамтитын керемет қоғамдық көлік жүйесімен мақтана алады. Бұл жүріп-тұрудың ең ыңғайлы және үнемді жолы. Билеттер көліктің барлық түрі үшін бірыңғай және белгілі бір уақытқа (мысалы, 30 минут, 90 минут, 24 сағат, 72 сағат) сатылады. Алғашқы сапар алдында билетті сары валидаторда компостерлеуді ұмытпаңыз! Әсіресе туристік орындарда бағаның көтерілуін болдырмау үшін таксиді қосымшалар (мысалы, Bolt, Uber) арқылы немесе телефонмен шақырған жөн. Автотұрақ қиындықтарына және жақсы дамыған қоғамдық көлікке байланысты қала ішінде жүру үшін автокөлік жалдау тиімсіз.

3. Қаржы:

   Жергілікті валюта – чех кронасы (CZK). Ақшаны банктерде немесе айырбастау пунктерінде (směnárna) айырбастауға болады. Айырбастау пунктеріне, әсіресе орталықтағыларға абай болыңыз: жасырын комиссиясыз сатып алу және сату бағамы анық көрсетілгендерін іздеңіз немесе айырбастауға ДЕЙІН нақты сомаға қанша крона алатыныңызды сұраңыз. Көшедегі ақша айырбастаушылардан аулақ болыңыз. Банктік карталар (Visa, Mastercard) барлық жерде дерлік – қонақ үйлерде, мейрамханаларда, дүкендерде қабылданады. Банкоматтар (bankomat) да кеңінен таралған. Бір күнге шамаланған бюджет (тұру шығынын есептемегенде) талғамыңызға қарай адам басына 800-1500 кронаны (шамамен 30-60 еуро) құрауы мүмкін. Мейрамханаларда шәйпұл әдетте, егер қызмет көрсету ұнаса, шоттың 5-10%-ын құрайды; оны үстел үстінде қалдыруға немесе төлеу кезінде соманы дөңгелетуге болады.

4. Денсаулық және қауіпсіздік:

   Прагада дәріханалар (lékárna) жиі кездеседі, олардың кейбіреуі тәулік бойы жұмыс істейді (pohotovostní lékárna). Медициналық көмек қажет болған жағдайда туристер шетелдіктерге арналған бөлімшелері бар ауруханаларға немесе 112 шұғыл көмек нөміріне хабарласуы керек. Прага – жалпы қауіпсіз қала, бірақ кез келген ірі туристік орталықтағыдай, әсіресе адам көп жиналатын жерлерде (Карл көпірі, Староместская алаңы, қоғамдық көлік) қалта ұрыларынан сақ болу керек. Құнды заттарыңызды өзіңізде ұстаңыз және сақ болыңыз. Түнгі уақытта, егер жалғыз болсаңыз, нашар жарықтандырылған және адамсыз аудандардан аулақ болыңыз.

5. Байланыс:

   Ресми тіл – чех тілі. Туристік аймақтарда, қонақ үйлер мен мейрамханаларда көптеген адамдар, әсіресе жастар ағылшынша сөйлейді. Чех тілінде бірнеше негізгі фразаларды үйрену (мысалы, "Dobrý den" – Сәлеметсіз бе, "Děkuji" – Рақмет, "Prosím" – Өтінемін / Оқасы жоқ / Мінекей, мархабат, "Mluvíte anglicky?" – Сіз ағылшынша сөйлейсіз бе?) өте пайдалы болады және жергілікті тұрғындар оны жоғары бағалайды. Интернетке қолжетімділігі бар SIM-картаны мобильді операторлардың (Vodafone, O2, T-Mobile) салондарынан немесе кейбір супермаркеттерден сатып алуға болады. Тегін Wi-Fi көптеген дәмханаларда, мейрамханаларда, қонақ үйлерде және қоғамдық орындарда қолжетімді. Навигацияға арналған қосымшалар (мысалы, Чехияда жақсы жұмыс істейтін Mapy.cz) және DPP Prague қоғамдық көлік бағыттарын жоспарлаушы пайдалы болуы мүмкін.

6. Жергілікті этикет:

   Чехтер әдетте сыпайы және алғаш танысқанда сәл ұстамды келеді. Шағын дүкендерге немесе дәмханаларға кіргенде, сондай-ақ біреуге сөйлегенде амандасу ("Dobrý den" күндіз, "Dobrý večer" кешке) әдетке айналған. Қоғамдық орындарда, әсіресе көлікте шуламауға тырысыңыз. Біреудің үйіне барғанда сыртқы аяқ киімді шешу қабылданған. Егер сізді қонаққа шақырса, үй иесіне кішігірім кәдесый немесе гүл апару орынды болады.

7. Неден аулақ болу керек:

   Біріншіден, ешқашан көшедегі «ақша айырбастаушылардан» ақша айырбастамаңыз – бұл алданудың нақты жолы. Тек ресми банктерді немесе тексерілген айырбастау пунктерін пайдаланыңыз. Екіншіден, бағаны салыстырмай, ең туристік нүктелерден кәдесыйлар немесе тамақ сатып алмауға тырысыңыз – жиі бірнеше қадам ары жерде дәл сондай затты айтарлықтай арзанға табуға болады. Сондай-ақ көшеде клиент «аңдитын» таксистерден сақ болыңыз – әрқашан көлікті қосымша немесе ресми қызмет арқылы шақырған дұрыс.

8. Білгірлерден қосымша кеңес:

   Міндетті түрде трдельник – ашық отта дайындалатын дәстүрлі чех тәтті тоқашынан дәм татыңыз. Дегенмен, ол әр бұрышта «ескі чех тәттісі» ретінде сатылса да, оның туристер арасындағы танымалдылығы – жаңа заманғы құбылыс. Солай болса да, ол өте дәмді! Тағы бір кеңес: егер қоғамдық көлікпен көп жүруді жоспарласаңыз, 24 немесе 72 сағаттық жол жүру билетін сатып алыңыз – бұл бір реттік билеттерді сатып алғаннан гөрі тиімдірек әрі ыңғайлы.

Бұл кеңестер сіздің Прагада болуыңызды одан да жайлы әрі есте қаларлықтай етеді деп үміттенеміз. Осы ғажайып қаладағы әр сәттен ләззат алыңыз!

Прага қас қарая өзгереді, туристер мен жергілікті тұрғындарға ойын-сауық калейдоскопын және қыз-қыз қайнаған түнгі өмірді ұсынады. Жайлы дәстүрлі пабтардан бастап ультразаманауи түнгі клубтарға дейін, чех астанасы кез келген талғамды қанағаттандырып, күн батқаннан кейін ұмытылмас әсер сыйлай алады.

Прагадағы түнгі өмірдің негізгі орталықтары Ескі Қала (Staré Město), әсіресе түрлі музыкасы мен атмосферасы бар көптеген барлар мен клубтар шоғырланған Dlouhá көшесі болып саналады. Жаңа Қала (Nové Město), атап айтқанда Вацлав алаңының маңы, үлкен би алаңдарын, казинолар мен шулы орындарды ұнататындарды тартады. Бейресми және богемалық жағдайды іздейтіндер үшін жан басына шаққандағы пабтар санының көптігімен және баламалы барларымен танымал Жижков (Žižkov) ауданына барған жөн.

Праганың түнгі клубтары кез келген талғамға сай музыка ұсынады: электронды және технодан бастап R&B және танымал хиттерге дейін. Көрнекті орындардың бірі – Вацлав алаңындағы ғимараттың шатырында орналасқан, түнгі қаланың керемет көрінісі ашылатын Дуплекс клубы. Көптеген клубтар түн ортасына таман нағыз қыза бастайды және таң атқанша жұмыс істейді. Дресс-код мекемеге байланысты еркін немесе талғампаз болуы мүмкін. Неғұрлым өткір шоуларды ұнататындар үшін жарқын қойылымдар ұсынатын Дарлинг Кабаре сияқты орындар бар.

Прагадағы барлар таңдауы өте көп. Сіз кешті дәстүрлі чех сыраханасында (hospoda) өткізіп, шынайы, еркін атмосферада жаңа жергілікті сыра мен тойымды тағамдардан дәм тата аласыз. Немесе көптеген стильді коктейль-барлардың, шарап барларының немесе тақырыптық мекемелердің бірін таңдай аласыз. Мысалы, Взорковна бары өзінің бейресми жағдайымен және жиі болатын жанды музыкасымен тартады, ал Бар және бистро Sad Man's Tongue қызықты мәзір мен атмосфера ұсынады. Көптеген барлар түн ортасына дейін, ал кейбіреулері тәулік бойы ашық.

Клубтар мен барлардан бөлек, кешкі Прага басқа да ойын-сауықтарды ұсынады. Мұнда қарбалас күннен кейін дәмді кешкі ас ішуге болатын кеш жұмыс істейтін мейрамханаларды табуға болады. Жанды музыка әуесқойлары жергілікті және шетелдік орындаушылар өнер көрсететін көптеген джаз-клубтар мен концерттік алаңдарды бағалайды. Белгілі бір кезеңдерде, әсіресе Рождество алдында, қалада сиқырлы түнгі базарлар жұмыс істеп, кешіңізге ертегідей атмосфера қосады.

Егер сіз Праганың түнгі өміріне енуді жоспарласаңыз, мекемелердің көбі 22:00-23:00-ден кейін тола бастайтынын ескеріңіз. Сусындардың бағасы айтарлықтай қолайлы, әсіресе пабтардағы жергілікті сыраға; сәнді барлардағы коктейльдер қымбатырақ болуы мүмкін. Түнде қала бойынша түнгі трамвайлар мен автобустар қатынайды, бірақ олардың қозғалыс аралығы күндізгіге қарағанда ұзағырақ. Метро әдетте түн ортасына дейін жұмыс істейді. Бағаның көтерілуін болдырмау үшін таксиді танымал мобильді қосымшалар немесе ресми қызметтер арқылы тапсырыс берген жөн.

Праганың түнгі өмір қызған орталық аудандары жалпы серуендеу үшін қауіпсіз. Дегенмен, кез келген ірі туристік қаладағыдай, сақ болу керек, заттарыңызға ие болып, әсіресе жалғыз болсаңыз, адам аз, нашар жарықтандырылған көшелерден аулақ болған жөн. Түнгі уақытта такси шақыру үшін тексерілген мобильді қосымшаларды пайдалану ұсынылады, бұл төлем кезіндегі түсініспеушіліктерді болдырмауға көмектеседі.

Күндіз Прага уақытты қызықты өткізу үшін көптеген мүмкіндіктер ұсынады. Сіз Ұлттық мұражай немесе Ұлттық техникалық мұражай сияқты әлемге әйгілі мұражайларға бара аласыз, керемет Ұлттық театрда опера немесе балет тамашалай аласыз. Отбасылық демалыс немесе белсенді ойын-сауық үшін Трилл Парк Прага немесе Шутка аквапаркі сияқты орындар қолайлы.

Талғамыңызға қарамастан, Прага кез келген талғам мен бюджетке сай ойын-сауық ұсынуға дайын, бұл сіздің саяхатыңызды күндіз де, түнде де мазмұнды әрі ұмытылмас етеді.

Прага – бұл тек бай тарихы мен сәулеті бар қала ғана емес, сонымен қатар көптеген парктер мен бақтарда табиғаттан ләззат алуға, сондай-ақ әртүрлі мұражайлардың арқасында білім мен өнер әлеміне енуге болатын орын. Чех астанасы демалу үшін көптеген жасыл аймақтар мен әрбір саяхатшыны таң қалдыра алатын мәдени қазыналардың әсерлі топтамасын ұсынады.

Праганың ең танымал жасыл оазистерінің ішінде Петршин төбесі ерекшеленеді. Бұл қаланың керемет панорамалық көріністері ашылатын серуендеуге таптырмас кең парктік аймақ. Мұнда Эйфель мұнарасының кішірейтілген көшірмесі болып табылатын әйгілі Петршин мұнарасы, раушан бағы, айналы лабиринт және обсерватория орналасқан. Төбеге фуникулермен көтерілуге болады, бұл өз алдына кішігірім оқиға.

Ландшафттық өнерді ұнататындар үшін қаланың сыртында орналасқан, бірақ оңай жетуге болатын Пругонице паркіне бару міндетті. ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұра тізіміне енген бұл алып парк өзінің өсімдіктер коллекциясымен, көрікті тоғандарымен және неоренессанс стиліндегі қамалымен таң қалдырады. Бұл күні бойы тыныш серуендеуге арналған тамаша орын.

Егер сіз қала ішінде жабайы табиғатты іздесеңіз, Кунратицкий бұлағы аңғары табиғи паркіне назар аударыңыз. Бұл бұлақ бойындағы орманды соқпақтармен жаяу және велосипедпен серуендеуге арналған тамаша орын, мұнда Жаңа Град (Nový Hrádek u Kunratic) шағын қамалының қирандыларын көруге болады. Бұл орталықтан алысқа ұзамай-ақ қала қарбаласынан демалудың тамаша жолы.

Праганың мәдени өмірін оның мұражайларынсыз елестету мүмкін емес. Вацлав алаңындағы Ұлттық мұражайдың зәулім ғимаратында жаратылыстану, тарих, өнер және музыка бойынша бай топтамалар сақталған. Жақында жүргізілген жөндеу жұмыстарынан кейін ол барлық жастағы келушілерге арналған экспозициялар ұсына отырып, одан да әсерлі әрі интерактивті бола түсті.

Ғылым мен техникаға қызығатындар үшін Ұлттық техникалық мұражай нағыз жаңалық болады. Мұнда көлік, астрономия, фотосурет, полиграфия және басқа да көптеген салаларға арналған экспозициялар ұсынылған. Көптеген интерактивті экспонаттардың арқасында мұражай ересектерге де, балаларға да қызықты болады.

Страгов монастырын да назардан тыс қалдыруға болмайды, ол өзінің көне тарихымен ғана емес, сонымен қатар Философиялық және Теологиялық керемет кітапхана залдарымен де әйгілі. Фрескалармен және көне глобустармен безендірілген бұл залдар нағыз өнер туындылары болып табылады. Монастырь жанында ортағасырлық өнер топтамасы бар сурет галереясы да жұмыс істейді.

Ірі мұражайлардан бөлек, Прагада басқа да мәдени нысандар көп. Мысалы, бұрынғы иезуиттер коллегиясы Клементинум өзінің әлемдегі ең әдемі кітапханалардың бірі болып саналатын барокко стиліндегі кітапханасымен және Ескі қаланың тағы бір керемет көрінісі ашылатын Астрономиялық мұнарасымен таң қалдырады. Ал әлемдегі ең жақсылардың бірі Прага зообағы әйгілі Пілдер аңғары мен Индонезия джунглилері павильонымен жануарлар әлеміне қызықты саяхат ұсынады. Ол Влтава жағасындағы көрікті жерде орналасқан және отбасылық демалыс үшін тамаша орын болады.

Оңаша әрі шынайы әсерлер іздейтіндер үшін Мала Страна ауданындағы Валленштейн бағына (Valdštejnská zahrada) барған жөн. Бұл субұрқақтары, мүсіндері және тіпті жасанды үңгір-гроттысы бар керемет ерте барокко бағы, мұнда жазда жиі концерттер өтеді. Тағы бір кеңес: көптеген Прага мұражайлары айдың белгілі бір күндерінде (әдетте бірінші сәрсенбі немесе бейсенбі) немесе «Мұражайлар түні» сияқты халықаралық акциялар кезінде тегін кіруді ұсынады – олардың веб-сайттарын алдын ала тексерген жөн.

Прага бойынша жүріп-тұру – PID (Pražská integrovaná doprava) деп аталатын оның өте жақсы дамыған қоғамдық көлік жүйесінің арқасында нағыз ләззат. Ол метро, трамвай және автобустарды қамтиды, олар үйлесімді жұмыс істейді және қала мен оның маңайын толық қамтып, туристер үшін сапарларды жылдам әрі ыңғайлы етеді.

Прага метросы (Pražské metro) қала орталығында қиылысатын үш негізгі желіден тұрады: A (жасыл), B (сары) және C (қызыл). Метрополитен өзінің тазалығымен, тиімділігімен және қозғалыс аралықтарының салыстырмалы түрде қысқалығымен танымал. Кейбір станциялар, әсіресе A желісіндегілер, 70-80-жылдардағы өзіне тән түрлі-түсті алюминий панельдері бар түпнұсқа дизайнын сақтап қалған, бұл оларға белгілі бір тарихи сүйкімділік береді.

Трамвайлар – бұл, бәлкім, Прагадағы ең айрықша және танымал көлік түрі. Трамвай жолдарының кең желісі бүкіл қала арқылы өтеді, ол көптеген негізгі көрікті жерлердің қасынан өтетін әйгілі №22 бағыты сияқты көрікті бағыттарды ұсынады. Трамвайлар күндіз жиі қатынайды, ал түнде оларды аралықтары ұзартылған арнайы түнгі бағыттар алмастырады. Бұл тек қажетті жерге жетудің ғана емес, сонымен бірге қаланы тамашалаудың тамаша тәсілі.

Прагадағы автобустар негізінен метро немесе трамвай жетпейтін аудандарға қызмет көрсетеді, сондай-ақ қала маңымен және туристер үшін маңыздысы – Вацлав Гавел атындағы әуежаймен байланысты қамтамасыз етеді (мысалы, A желісіндегі Nádraží Veleslavín метро станциясына дейінгі №119 автобус немесе B желісіндегі Zličín станциясына дейінгі №100 автобус, сондай-ақ арнайы Airport Express). Соңғы жылдары кейбір автобус бағыттарында троллейбус қозғалысын жаңғырта бастады.

Прага қоғамдық көлігіндегі төлем жүйесі бірыңғай. Сіз төленген уақыт белдеуі мен қолданылу мерзімі шегінде көліктің барлық түрлеріне (метро, трамвай, автобус, фуникулер және тіпті кейбір өзен өткелдері) жарамды билет (jízdenka) сатып аласыз. Қысқа уақытқа арналған билеттер (мысалы, 30 минутқа немесе 90 минутқа), сондай-ақ 24 сағатқа (тәулік) немесе 72 сағатқа (үш тәулік) арналған тиімдірек жол жүру билеттері бар. Шамамен, 30 минуттық билет 30 чех кронасы, 90 минуттық – шамамен 40 крона, ал тәуліктік билет – шамамен 120 крона тұрады.

Билеттерді метро станцияларындағы және кейбір аялдамалардағы автоматтардан (көптеген заманауи автоматтар банктік карталарды қабылдайды), Прага көлік кәсіпорнының (DPP) ақпараттық орталықтарынан, «Trafika» немесе «Tabák» маңдайшасы бар газет және темекі дүңгіршектерінен, сондай-ақ ыңғайлы «Lítačka» мобильді қосымшасы арқылы сатып алуға болады. Сатып алынған қағаз билетті алғашқы сапар алдында метро станциясына кіре берісте немесе трамвай мен автобустардың салонында орналасқан арнайы сары валидаторларда компостерлеу (белсендіру) өте маңызды екенін есте сақтаңыз. Қосымша арқылы сатып алынған билет қосымшаның өзінде белсендіріледі.

Прагадағы күндізгі қоғамдық көлік әдетте таңғы 4:30-5:00-ден түн ортасына дейін жұмыс істейді. Осы уақыттан кейін түнгі трамвайлар (бағыт нөмірлері әдетте 9-дан басталады, мысалы, 91, 92 және т.б.) және түнгі автобустар қатынай бастайды, олардың қозғалыс аралықтары күндізгіге қарағанда әлдеқайда көп (әдетте әрбір 30-60 минут сайын).

Прага көлік жүйесінің ерекшеліктерінің бірі – Петршин төбесіне шығатын фуникулер, ол да PID жүйесіне кіреді, сондықтан онымен жүру үшін әдеттегі қалалық билеттер жарамды. Оның көмегімен төбеге оңай көтерілуге болады, одан керемет көріністер ашылады. Сондай-ақ PID жүйесіне Влтава арқылы өтетін бірнеше өзен трамвайлары (přívozy) кіреді, бұл сіздің қала бойынша саяхатыңызға жағымды толықтыру бола алады.

Бағыттарды жоспарлау үшін онлайн карталарды (мысалы, Google Maps), Прага көлік кәсіпорнының ресми сайтын (dpp.cz) немесе танымал чех жоспарлаушысы IDOS-ты пайдалану өте ыңғайлы. Прага көлігінде бақылаушылар жиі кездесетінін және билетсіз жүргені үшін айыппұлдар айтарлықтай жоғары екенін ұмытпаңыз, сондықтан әрқашан өзіңізбен бірге жарамды және компостерленген билет болсын. Көліктің барлық түріне арналған бірыңғай билет Прага бойынша жүріп-тұруды өте ыңғайлы етеді.

Қоғамдық көліктен бөлек, Прагада жүріп-тұрудың балама жолдары да бар. Таксиді бағаның көтерілуін болдырмау үшін мобильді қосымшалар (мысалы, Bolt, Uber) арқылы немесе тексерілген компанияларға телефон арқылы тапсырыс берген жөн. Велосипед жалдау (соның ішінде Rekola немесе Nextbike сияқты байкшеринг жүйелері) әсіресе өзен бойымен немесе парктерде серуендеу үшін танымал бола түсуде. Және, әрине, Праганың тарихи орталығы өте жинақы және жаяу серуендеуге өте қолайлы екенін ұмытпаған жөн, бұл оның сұлулығынан толық ләззат алуға мүмкіндік береді. Каршеринг те қолжетімді, бірақ қысқа мерзімді туристік сапарлар үшін ол әдетте басқа нұсқаларға қарағанда сұранысқа ие емес.

Прагада кез келген бюджет пен талғамды қанағаттандыратын орналасу нұсқаларының кең таңдауын таба аласыз. Үнемді саяхатшылар үшін бюджеттік хостелдер мен жайлы гестхаустардан бастап, бағасы мен сапасы жақсы сәйкес келетін орта деңгейлі қонақ үйлерге, сондай-ақ ең талғампаз қонақтарға арналған сәнді бес жұлдызды қонақ үйлерге дейін бар. Сонымен қатар, апартаменттер мен пәтерлерді жалдау үлкен танымалдылыққа ие, бұл әсіресе отбасылар немесе Чехия астанасында болған кезде кеңістік пен үй жайлылығын қалайтындар үшін өте қолайлы.

Прагада баспана таңдағанда туристер үшін ең қолайлы аудандарға назар аударған жөн. Әрине, ең сұранысқа ие аудандар – Старе Место (Praha 1 - Staré Město) сияқты тарихи аудандар, мұнда сіз оқиғалардың қақ ортасында, әйгілі Староместская алаңы мен аңызға айналған Карл көпіріне жақын боласыз. Зәулім Прага Градының етегінде орналасқан Мала Страна (Praha 1 - Malá Strana) ауданы өзінің тыныш атмосферасымен және көрікті көшелерімен баурайды. Нове Место (Praha 1 - Nové Město) өзінің Вацлав алаңымен заманауи қонақ үйлерді және дүкендер мен көлік жолдарына ыңғайлы қолжетімділікті ұсынады. Сондай-ақ, Бас вокзал маңындағы немесе Винограды (Vinohrady) немесе Жижков (Žižkov) сияқты ірі көлік тораптарына іргелес аудандар жақсы таңдау болуы мүмкін, олар тыныш жағдайды, шынайы жергілікті ерекшелікті және жиі тиімдірек бағаларды ұсынады.

Прага әлемге әйгілі көптеген қонақ үйлерімен мақтана алады. Егер сіз тамаша көрінісі мен мінсіз қызметі бар премиум-класс орналасуын іздесеңіз, тарихи орталықта орналасқан Four Seasons Прага қонақ үйі мысал бола алады. Бұл қонақ үй сәнді нөмірлер мен жоғары деңгейлі жағдайларды ұсынып, қалада болудан толық ләззат алуға мүмкіндік береді.

Оңтайлы бағамен ең жақсы орналасу нұсқасын қамтамасыз ету үшін, әсіресе саяхатыңыз туристік маусымның шыңына (әдетте мамырдан қыркүйекке дейін, сондай-ақ Рождество және Жаңа жыл мерекелері кезеңінде) сәйкес келсе, баспананы алдын ала брондау ұсынылады. Бұл сізге кеңірек таңдау береді және барлық қолайлы нұсқалар бос болмаған немесе бағалар айтарлықтай жоғары болған жағдайды болдырмауға көмектеседі.

Прагадағы баспана бағасы бюджеттік (хостелдегі төсек-орын немесе арзан гестхаустағы бөлме) сегменттен орташа (жайлы 3-4 жұлдызды қонақ үйлер мен жақсы жабдықталған апартаменттер) және люкс сегментке (қызметтердің толық спектрі бар бес жұлдызды қонақ үйлер) дейін өзгереді. Баспананы түрлі жолдармен брондауға болады: танымал халықаралық онлайн брондау платформалары арқылы, тікелей қонақ үйлердің веб-сайттарында немесе туристік агенттіктер арқылы. Бірнеше ресурстағы ұсыныстарды салыстыру көбінесе сіздің күткеніңізге және бюджетіңізге сәйкес келетін ең тиімді нұсқаны табуға көмектеседі.

Айналаны зерттегісі келетіндер үшін Прага бірнеше қызықты жақын жерлерге бір күндік саяхат жасау үшін тамаша бастапқы нүкте болып табылады:

Мысалы, Прагадан небәрі 31 км жерде орналасқан Мельникке саяхат тарих пен шарап әуесқойларын қуантады. Бұл сүйкімді қала Влтава мен Лаба (Эльба) өзендерінің түйіскен жерінде асқақтап тұрған қамалымен, сондай-ақ көпғасырлық шарап жасау дәстүрлерімен әйгілі. Мұнда әдемі көріністерді тамашалап қана қоймай, жергілікті шараптардан дәм татуға болады.

Бір күндік саяхат үшін тағы бір тартымды бағыт – астанадан оңтүстік-батысқа қарай шамамен 28 км жерде орналасқан Бероун. Бұл тарихи қала қалалық қабырғалар мен екі алаңды қоса алғанда, жақсы сақталған ортағасырлық бөлігімен танымал. Бероун сонымен қатар көрікті Чех карсты табиғи қорығына апаратын қақпа болып табылады, бұл оны мәдени туризмді табиғат аясындағы серуенмен ұштастырғысы келетіндер үшін тамаша таңдау етеді.

Ал Прагадан небәрі 24 км жерде орналасқан Орталық Чехия өлкесінің ең ірі қаласы Кладно аймаққа басқаша көзқарас ұсына алады. Қала өзінің индустриалды өткенімен танымал болғанымен, бүгінде ол келушілерге қызықты мұражайлар, парктер және туристік орталықтан тыс заманауи чех өмірімен танысу мүмкіндіктерін ұсынады.

Бұл жақын маңдағы бағыттар аймақтың әртүрлі мәдениеті мен ландшафттары туралы түсінік алуға мүмкіндік береді. Бұл саяхаттардың әрқайсысы сізге жаңа әсерлер сыйлайды және Чехия бойынша саяхатыңызды толықтыра түседі.

Прага – бұл тек таңғажайып сәулет пен бай тарих қаласы ғана емес, сонымен қатар шопинг үшін тамаша орын. Мұнда әлемге әйгілі брендтерді де, жергілікті шеберлердің бірегей бұйымдарын да табуға болады. Қала богем хрусталі мен шынысы, чех гранаттары, ағаш ойыншықтар мен марионеткалар, сондай-ақ сыраның түрлі сорттары мен сыра косметикасы сияқты дәстүрлі чех тауарларымен танымал. Прагадағы шопинг сіздің мәдени бағдарламаңызға қызықты толықтыру бола алады.

Праганың басты сауда көшелері Na Příkopě (На Пршикопе) және оған іргелес Вацлав алаңы болып саналады. Мұнда танымал халықаралық киім, аяқ киім, косметика маркаларының дүкендері, сондай-ақ ірі әмбебап дүкендер шоғырланған. Сән-салтанат пен эксклюзивті брендтерді ұнатушылар үшін Dior, Gucci, Prada және басқа да жоғары сән үйлерінің бутиктері орналасқан Pařížská ulice (Париж көшесі) арналған. Бұл көшелермен серуендеу дүкендер орналасқан ғимараттардың әдемі сәулетінің арқасында өз алдына бір ләззат береді.

Прагада сонымен қатар бір шатырдың астында тауарлардың кең ассортиментін ұсынатын бірнеше ірі заманауи сауда орталықтары бар. Ең танымалдарының бірі – орталықтан сәл алыстау орналасқан, бірақ метромен оңай жетуге болатын Ходов сауда орталығы. Ол жүздеген дүкендерді, мейрамханаларды, кинотеатрды және басқа да ойын-сауықтарды ұсынады. Тағы бір ірі кешен – қала шетінде орналасқан Черный Мост сауда орталығы. Қала орталығында Республика алаңында орналасқан, орналасуы ыңғайлы Palladium сауда орталығын табуға болады.

Шынайы атмосфераны қалайтындар мен кәдесыйлар немесе жергілікті өнімдер іздейтіндер үшін Прага базарларына барған жөн. Ең танымал және ыңғайлы орналасқаны – Ескі Қаладағы Гавельский базары (Havelský trh). Мұнда дәстүрлі чех кәдесыйларын, қолөнер бұйымдарын, жемістер мен тәттілерді табуға болады. Сондай-ақ Голешовице ауданындағы Прага базары (Pražská tržnice) қызықты – бұл азық-түлік пен киім-кешектен бастап электроника мен антиквариатқа дейін бәрі сатылатын үлкен кешен, бірақ ол көбінесе жергілікті тұрғындарға бағытталған.

Прагадан естелікке не әкелуге болады? Әрине, богем хрусталі немесе шынысы – вазалар, бокалдар, люстралар немесе шағын фигуралар. Чех гранаты бар зергерлік бұйымдар – тағы бір классикалық сыйлық. Ағаш ойыншықтар, әсіресе марионеткалар танымал. Гастрономиялық кәдесыйларға әйгілі «Бехеровка» ликері, чех сырасының түрлі сорттары, сыра косметикасы (сусабындар, сабын), сондай-ақ курорттық қалалардың оплаткалары (жұқа вафлилер) жатады. Әдебиет сүйер қауым Франц Кафкаға қатысты кәдесыйларды, ал өнерді бағалаушылар Альфонс Муха жұмыстарының репродукцияларын бағалайды.

Прага орталығындағы дүкендердің көбі күн сайын, әдетте 10:00-ден 19:00-ге немесе 20:00-ге дейін ашық. Ірі сауда орталықтары ұзағырақ, әдетте 21:00-ге немесе 22:00-ге дейін жұмыс істейді және жексенбі күндері де ашық. Шағын кәдесый дүкендерінің жұмыс кестесі еркінірек болуы мүмкін. Төлемге барлық жерде дерлік банктік карталар (Visa, Mastercard) қабылданады, бірақ ұсақ-түйек сатып алулар үшін немесе базарларда пайдалану үшін өзіңізбен бірге біраз қолма-қол чех кронасын (CZK) ұстау әрқашан пайдалы.

Еуропалық Одаққа кірмейтін елдерден келген туристер Tax Free жүйесін пайдаланып, сатып алулардан ҚҚС-тың (қосылған құн салығы) бір бөлігін қайтара алады. Ол үшін Tax Free бағдарламасына қатысатын дүкеннен белгілі бір минималды сомаға (дүкендердегі ағымдағы шекті нақтылаңыз, әдетте бұл бір чекте шамамен 2000-2500 крона) сатып алу қажет. Сатып алу кезінде сатушыдан арнайы бланк толтыруды сұрау керек. ЕО-дан шығар кезде бұл бланкті чектермен және ашылмаған тауарлармен бірге мөртабан алу үшін кеденге көрсету қажет, содан кейін қаражатты қайтарып алуға болады.