Врангель

Врангельдің климаты оның жағалаудағы орналасуымен анықталады: мұнда жыл бойы қоңыржай температурасы бар ылғалды теңіз атмосферасы басым. Қаладағы жаз салқын әрі сергек, бұл ыстықты ұнатпайтындар үшін қолайлы. Ең жылы айларда, шілде мен тамызда ауаның орташа температурасы шамамен 14°C құрайды, ал ең жоғарғы көрсеткіштер сирек 17°C-тан асады.

Қысы мұнда Алясканың құрлықтық бөлігіне қарағанда әлдеқайда жұмсақ. Қаңтар мен ақпанда орташа көрсеткіштер -2°C шамасында болады, дегенмен түнгі үсіктер -5°C-қа жетуі мүмкін. Мезгіл-мезгіл жаңбыр жауатын салқын жазды және орташа суық, бірақ ылғалды қысты күтіңіз. Жауын-шашын жыл бойы жиі жауады: жаңбырлы немесе қарлы күндердің саны айына 17-ден 22-ге дейін ауытқиды.

Саяхатты жоспарлау кезінде сапалы су өткізбейтін жабдықтар туралы міндетті түрде қамданыңыз, өйткені мұнда ылғалдылық жоғары. Бару үшін ең қолайлы уақытты таңдау және табиғаттың тосын мінезіне дайын болу үшін Врангельдегі ауа райын айлар бойынша егжей-тегжейлі қараңыз. Бұл кез келген жағдайда жергілікті табиғаттың сұлулығынан ләззат алуға көмектеседі.

Негізгі көрікті жерлерден бөлек, Врангель көптеген қызықты құпиялар мен қалалық аңыздарды сақтайды, олар бұл қаланы күтпеген қырынан ашады. Міне, бұл жерді нағыз бірегей ететін бірнеше таңғажайып фактілер:

• Жабайы Батыс аңызының ізі: О-Кей корралындағы атыстың кейіпкері, әйгілі шериф Уайетт Эрп Клондайкке бара жатқан жолда 1898 жылы Врангельде он шақты күн өткізген. Алтын безгегі қызған кезде ол тіпті мұнда маршалдың уақытша орынбасары болып қызмет етіп, қалада тәртіп орнатуға көмектескен.

• Бағалы бұйымдарға балалар монополиясы: Врангель жергілікті скауттар ұйымына тиесілі Garnet Ledge гранат кен орнымен танымал. Мұнда табылған тастарды қалалық айлақта туристерге сатуға тек жергілікті балаларға ғана рұқсат етілген ежелгі және әсерлі дәстүр бар.

• Гольф үшін арнайы ережелер: Жергілікті Muskeg Meadows алаңында бірегей «қарға ережесі» қолданылады. Жергілікті құстар ойын кезінде доптарды жиі ұрлап кететіндіктен, гольф ойыншыларына қарға ұрлаған допты айыппұл ұпайларынсыз ауыстыруға ресми түрде рұқсат етілген.

Алясканың осы шалғай әрі көрікті түкпіріне саяхатты жоспарлау логистикаға мұқият қарауды талап етеді, өйткені қала аралда орналасқан. Мұнда негізінен сумен немесе әуемен жетуге болады. Маршрутты егжей-тегжейлі жоспарлау үшін бөлек бетте қалаға жетудің барлық жолдарын қарауды ұсынамыз, ал төменде біз ең жақын ірі көлік тораптары туралы айтамыз.

Врангель қаласының өзінде алыс қашықтыққа ұшатын рейстерді қабылдайтын ірі халықаралық әуежайлар жоқ. Саяхатшылар әдетте транзиттік хабтарды пайдаланады. Ең қолайлы нұсқалардың бірі — Кетчикан халықаралық әуежайы (IATA: KTN). Ол Кетчикан қаласында, Врангельден шамамен 131 км жерде орналасқан. Бұл жолаушылар ағыны орташа маңызды аймақтық торап. Географиялық орналасуын ескере отырып, Врангельге дейінгі әрі қарайғы жол жергілікті гидроұшаққа немесе паромға ауысып мінуді талап етеді.

Тағы бір танымал нұсқа — штат астанасы Джуно қаласында орналасқан Джуно халықаралық әуежайы (IATA: JNU) (Врангельден 248 км). Бұл көптеген рейстерді қабылдайтын, жолаушылар ағыны жоғары ірі әуежай. Сондай-ақ 193 км жерде орналасқан Ситка қаласындағы Ситка әуежайын (IATA: SIT) атап өткен жөн. Бұл нүктелерден түпкілікті мақсатқа дейінгі саяхат әдетте Аляска теңіз магистралінің (паромдар) көрікті бағыттарымен немесе жергілікті авиалиниялармен жалғасады.

Көрнекілік үшін негізгі әуежайлар бойынша жиынтық ақпарат төменде берілген:

Бұл аймақта теміржол қатынасы нашар дамыған және арал аумақтарына тікелей шығу мүмкіндігі жоқ. Врангель қаласының өзінде теміржол вокзалы жоқ, бірақ сіз Врангельден шамамен 274 км жерде орналасқан Принс-Руперт қаласындағы (Канада) Принс-Руперт теміржол вокзалына (IATA: XDW) келе аласыз. Бұл пойыз шекара арқылы паром өткелімен біріктірілетін күрделі маршруттың бөлігі болуы мүмкін.

Төменде ең жақын теміржол вокзалы туралы ақпарат берілген:

Врангель — бұл Алясканың тарихына бойлағысы келетіндер мен оның таза табиғатынан ләззат алғысы келетіндер үшін нағыз қазына. Қала мен оның төңірегі байырғы халықтардың ежелгі дәстүрлерімен танысуға және жабайы жануарларды олардың табиғи ортасында көруге болатын бірегей орындарды ұсынады. Төменде маршрутыңызға қосуға тұрарлық бірнеше негізгі көрікті жерлер берілген.

Ең жұмбақ және танымал орындардың бірі — Петроглифтер жағажайы (Petroglyph Beach State Historic Park). Бұл орын қала орталығынан небәрі бірнеше шақырым жерде орналасқан. Мұнда жағалауда жасы мыңдаған жылдарға бағаланатын ежелгі жартас суреттері бар тастар шашылып жатыр. Барудың ең жақсы уақыты — су қайтқан кез, бұл кезде су шегініп, қазіргі тлинкиттердің ата-бабалары қашап салған спиральдардың, құстардың және теңіз тіршілік иелерінің ондаған бейнелерін ашады.

Қала айлағының қақ ортасында үлкен құрлықпен жаяу жүргіншілер көпірі арқылы жалғанған көркем Чиф-Шейкс аралы (Chief Shakes Island) орналасқан. Бұл жергілікті тұрғындар үшін қасиетті орын, мұнда тлинкиттердің қайта жөнделген тайпалық үйі мен әсерлі тотемдік бағандар коллекциясы орналасқан. Мұнда серуендеу керемет суреттер түсіруге ғана емес, сонымен қатар Оңтүстік-Шығыс Алясканың байырғы халқының мәдениеті мен рухын терең сезінуге мүмкіндік береді.

Жабайы табиғат әуесқойлары үшін Анан жабайы табиғат обсерваториясына (Anan Wildlife Observatory) бару міндетті бағдарлама болып табылады. Ол қаладан алыс орналасқан және оған қайықпен немесе гидроұшақпен жетуге болады. Бұл — лосось аулау үшін бұлаққа келетін қара және қоңыр аюларды бір мезетте бақылауға болатын әлемдегі санаулы орындардың бірі. Арнайы жабдықталған бақылау алаңы мен фотографтарға арналған баспана бұл қызықты көріністі өте жақын қашықтықтан қауіпсіз бақылауға мүмкіндік береді.

Солтүстік Американың соңғы нағыз жабайы өзендерінің бірі — айбынды Стикин өзенін (Stikine River) де назардан тыс қалдыруға болмайды. Қайықпен ағысқа қарсы саяхат сізге тік шатқалдар мен сарқырамалардың көріністерін ашады. Мұндай турлардың басты мақсаты көбінесе Шейкс мұздығы (Shakes Glacier) болып табылады, оның ықпа мұздары тау шыңдарының аясында керемет пейзаж жасайды.

Врангельдің гастрономиялық сахнасы, аралдағы қалаға лайық болғандай, толығымен теңіз сыйының айналасында шоғырланған. Мұнда сіз пафосты жоғары асхана мейрамханаларын таба алмайсыз, есесіне тәрелкеңіздегі балықтың бірнеше сағат бұрын ғана ауланғанына кепілдік аласыз. Жергілікті дастарқанның басты королі палтус болып саналады. Жергілікті аспаздар оны шебер дайындайды, бірақ ең сүйікті нұсқасы — қытырлақ клярдағы палтустың шырынды филесі мен фри картобы қосылған классикалық «фиш-энд-чипс» болып қала береді.

Тынық мұхитының суық суларына бай басқа теңіз өнімдері де танымал. Маусымда тәтті әрі нәзік еті бар Дандженесс крабын (Dungeness crab), сондай-ақ мұнда үлкен өлшемдерімен ерекшеленетін әйгілі шұбар асшаяндарды міндетті түрде дәмін татып көруге тұрарлық. Балық сүйер қауымға лососьдің бірнеше түрі ұсынылады: чавычадан неркаға дейін, грильде пісірілген, балқарағай тақтайшасында пісірілген немесе қою балық сорпасы (chowder) түрінде.

Врангельдің десерт мәзірі жергілікті орман сыйларымен тығыз байланысты. Оңтүстік-Шығыс Алясканың ылғалды климаты шырынды жидектердің пісуі үшін өте қолайлы. Кафелер мен наубайханаларда сізге жас черникадан, көкжидектен немесе қызыл қарақаттан жасалған үй бәліштері, кобблерлер мен джемдер ұсынылады. Бұл бұлтты күні көңіл-күйді көтеретін қарапайым, үй жағдайындағы жайлы тағам.

Сусындардың ішінде кофе ерекше орын алады. Аляска тұрғындары үшін бұл жай ғана сусын емес, өмірлік қажеттілік және мәдениеттің бір бөлігі, сондықтан жақсы эспрессо немесе капучиноны тіпті шағын дүңгіршектерден де табуға болады. Алкогольден крафт сырасы сөзсіз көшбасшы болып табылады. Жергілікті барлар мен мейрамханаларда әйгілі Аляска сыра зауыттарының сорттары, мысалы, танымал янтарь элі (Alaskan Amber) немесе ысталған уыт қосылған стауттар кеңінен ұсынылған.

Қаладағы тамақтану мәдениеті барынша демократиялылығымен және ресмиліктің жоқтығымен ерекшеленеді. Жергілікті тұрғындар мен туристер шағын дайнерлерде, отбасылық кафелерде немесе айлаққа қарайтын лодждардағы мейрамханаларда қатар отырып тамақтанады. Мұнда еркін атмосфера орнаған: дресс-код жоқ, мекемеге ыңғайлы жорық киімімен немесе Аляскадағы әйгілі резеңке етікпен кіру қалыпты жағдай, өйткені мұнда бастысы — шынайы тағам мен достық қарым-қатынас.

Врангельдің қатал, бірақ әдемі әлеміне қош келдіңіз! Алясканың осы оңаша аралына сапарыңыз мінсіз өтіп, тек жылы естеліктер қалдыруы үшін біз кез келген жағдайда өзіңізді сенімді сезінуге көмектесетін маңызды практикалық ұсыныстар тізімін дайындадық.

1. Киім және жабдықтар. Аляска бойынша саяхаттаудың басты ережесі — көп қабаттылық. Мұнда ауа райы лезде өзгереді: ашық таң түскі уақытта нөсер жаңбырға ұласуы мүмкін. Өзіңізбен бірге міндетті түрде сапалы су өткізбейтін ветровка, флис күрте және термоіш киім алыңыз. Ең маңызды зат — ыңғайлы су өткізбейтін аяқ киім, ең дұрысы — жергілікті тұрғындар әзілдеп «Аляска кроссовкалары» деп атайтын резеңке етік.
2. Көлік. Врангельде автобус сияқты үйреншікті қоғамдық көлік жоқ. Қала орталығы жинақы және оны көріністерді тамашалай отырып, жаяу оңай аралауға болады. Алайда, шалғайдағы соқпақтарға немесе бақылау алаңдарына бару үшін сізге такси немесе жалға алынған автокөлік қажет болуы мүмкін. Аралда жалға берілетін көліктер паркі өте шектеулі екенін ескеріңіз, сондықтан көлікті алдын ала, сапарға бірнеше ай қалғанда брондаңыз.
3. Қаржы. Ресми валюта — АҚШ доллары. Банктік карталар дүкендердің, қонақ үйлер мен мейрамханалардың көпшілігінде қабылданады, бірақ өзіңізбен бірге қолма-қол ақша (әсіресе ұсақ купюралар) болуы қажет. Олар шағын базарларда кәдесыйлар төлеуге және шайпұл беруге қажет болады. Аралдағы бағалар күрделі аралдық логистикаға байланысты орташа деңгейден жоғары, сондықтан бюджетті қосымша шығындармен жоспарлаңыз.
4. Денсаулық және қауіпсіздік. Сіз жабайы табиғат өлкесіндесіз, аюлармен кездесу тіпті тұрғын үй аймақтарынан алыс емес жерде де мүмкін. Ережелерді сақтаңыз: көшеде тамақ қалдырмаңыз, орманмен серуендеу кезінде шу шығарыңыз және қауіпсіз қашықтықты сақтаңыз. Қалада шұғыл көмек көрсетуге арналған медициналық орталық бар, бірақ дәріханалардың жұмыс кестесі шектеулі болуы мүмкін, сондықтан жеке алғашқы көмек қобдишасын үйде жинап алған дұрыс.
5. Байланыс және интернет. Негізгі қарым-қатынас тілі — ағылшын тілі. Wi-Fi қонақ үйлер мен кафелердің көбінде қолжетімді, бірақ жылдамдығы үйреншікті қалалық деңгейден төмен болуы мүмкін. Мобильді байланыс қала ішінде тұрақты, бірақ орманға сәл тереңірек кірсеңіз немесе теңізге шықсаңыз, жиі жоғалып кетеді. Бұл аймақта ең жақсы қамтуды әдетте AT&T және GCI операторлары қамтамасыз етеді.
6. Жергілікті этикет. Врангель — бұл бәрі бір-бірін танитын шағын, ұйымшыл қауымдастық. Мұнда өтіп бара жатқан адамдармен амандасу және сыпайы болу қалыптасқан. Шайпұл мәдениеті аймақ үшін стандартты: мейрамханаларда шот сомасының 15–20% қалдыру қабылданған. Сондай-ақ экскурсиялардан кейін гидтер мен қайық капитандарына шайпұлмен алғыс айту жақсы әдеп болып саналады.
7. Неден аулақ болу керек. Әсерлі фото үшін жабайы жануарларға жақындаудан үзілді-кесілді аулақ болыңыз — бұл өмірге қауіпті. Сондай-ақ жеке меншікті құрметтеңіз: көптеген көркем мүйістер жеке жерде болуы мүмкін. «Private Property» белгілеріне назар аударыңыз және иелерінің рұқсатынсыз мұндай аумақтарға кірмеңіз.
8. Жұмыс режимі. Аралдағы өмір бірқалыпты және көптеген мекемелер ерте, шамамен 18:00–19:00-де жабылады. Жексенбі күндері кейбір дүкендер мен кафелер мүлдем жұмыс істемеуі мүмкін. Кешке аш қалмау үшін кешкі ас пен азық-түлік сатып алуды алдын ала жоспарлаңыз.

Врангель — табиғат өз ережелерін белгілейтін орын, егер сіз оларды қабылдасаңыз, бұл қала сізге таңғажайып жаңалықтар сыйлайды. Шытырман оқиғаларға дайын болыңыз, жергілікті дәстүрлерді құрметтеңіз және Аляскаға сапарыңыз ұмытылмас болсын!

Врангель — «түнгі өмір» ұғымы ерекше солтүстік колоритке толы қала. Мұнда сіз түнгі клубтардың неонды маңдайшаларын немесе таңға дейінгі шулы дискотекаларды таба алмайсыз. Алясканың бұл оңаша бұрышындағы кешкі ойын-сауық — бұл барлардағы жайлы отырыстар, жергілікті тұрғындармен жанды тілдесу және нағыз балықшылар қауымдастығының атмосферасынан ләззат алу. Күн батқаннан кейінгі бүкіл әлеуметтік белсенділік дәстүрлі түрде басты көше — Фронт-стрит (Front Street) бойында шоғырланған.

Қаланың ең танымал орындарының бірі — Marine Bar (жиі Marine Bar and Pizza деп аталады). Бұл жер келушілерді өзінің еркін атмосферасымен және көпшілік қаланың ең жақсысы деп санайтын дәмді пиццасымен баурайды. Мұнда жұмыс күнінен кейін сусын ішуге, бильярд ойнауға және соңғы жаңалықтарды талқылауға келеді. Интерьері қарапайым және демократиялық, бұл «соңғы шеп» рухына толық сәйкес келеді.

Егер сіз кешті тыныш жағдайда өткізгіңіз келсе, Stikine Inn қонақ үйіндегі лаунжға бас сұққан жөн. Бұл мекеме Врангель өлшемдері бойынша «зайырлы» болып саналады: мұнда жиі жанды музыка ойналады, ал терезелерден айлақ пен күннің батуының керемет көрінісі ашылады. Қала тұрғындарының тағы бір сүйікті орны — Rayme’s Bar. Бұл өзінің қонақжайлылығымен танымал классикалық жергілікті бар. Мұнда ішімдік ішіп қана қоймай, Аляскада өте танымал «пулл-табс» (pull-tabs) — лездік лотерея түрін де ойнауға болады.

Врангель мекемелеріндегі қауым әртүрлі: балықшылар, орманшылар мен туристер бар сөресінде оңай тіл табысады. Дресс-код мүлдем жоқ — жұмыс киімі немесе резеңке етік мұнда әбден орынды киім болып саналады. Сусындардың бағасы аймақ үшін орташа (сыра 6–9 доллар). Маңызды жайтты ескеріңіз: мекеменің өзі түн ортасына дейін жұмыс істесе де, барлардағы асханалар жиі ерте, шамамен 20:00–21:00-де жабылады.

Түндегі қауіпсіздік мәселелері қылмыспен емес, жергілікті табиғаттың ерекшеліктерімен байланысты. Врангель — өте тыныш қала және мұнда серуендеу туристер үшін қауіпсіз, бірақ күн батқаннан кейін жарықтандырылмаған көшелерде қоқыс жәшіктеріне тартылатын жабайы жануарларды, соның ішінде аюларды кездестіруге болады. Мұнда Uber сияқты такси қызметтері жоқ, ал жергілікті жүргізушілер түнде жұмыс істемеуі мүмкін. Қала жинақы болғандықтан, қонақ үйге дейін жаяу жетуге болады, бірақ мұны абайлап және шаммен істеген жөн.

Мәдени демалысты қалайтын және бар іздемейтіндер үшін негізгі тартылыс орталығы — Нолан орталығы (Nolan Center). Бұл қалалық мұражай мен кинотеатрды біріктіретін заманауи кешен. Демалыс күндері мұнда фильмдер көруге, соның ішінде жаңа прокаттарды көруге, уақытша көрмелерге баруға немесе қоғамдық іс-шараға қатысуға болады. Бұл отбасы ортасындағы тыныш кеш үшін тамаша балама.

Врангель саяхатшыларға табиғи сұлулық пен терең тарихи мұраның үйлесімін ұсынады, мұнда қалың жаңбырлы ормандар ежелгі тотемдермен көршілес орналасқан. Қалалық саябақтар мен мұражайлар мұнда жай ғана туристік нысандар емес, Аляска тарихының тірі беттері болып табылады, бұл аймақтың өткеніне көз жүгіртуге және оның қатал солтүстік эстетикасынан ләззат алуға мүмкіндік береді.

Табиғи аймақтардың ішінде Дьюи тауының соқпағы (Mount Dewey Trail) ерекше назар аударуға тұрарлық. Бұл жай ғана саябақ емес, нағыз қоңыржай белдеудің жаңбырлы орманы арқылы өтетін көркем маршрут. Ағаш төсеніштер саяхатшыларды мүк пен қырыққұлақพүмкіндіктері арқылы жоғарыға, Зимовия бұғазы мен қала айлағының таңғажайып панорамасы ашылатын бақылау алаңына апарады. Бұл өркениеттен алысқа кетпей, табиғатпен бірге болғысы келетіндер үшін тамаша орын.

Демалысқа арналған тағы бір маңызды орын — Шумейкер-Бэй рекреациялық аймағы (Shoemaker Bay Recreation Area). Қала орталығынан оңтүстікке қарай орналасқан бұл аймақ қайықтарға арналған жайлы айлақты, пикник пен кемпинг орындарын, сондай-ақ спорт алаңдарын қамтиды. Туристер бұл жерді балық аулау кемелерін бақылап, су жағасында серуендеу мүмкіндігі үшін және орманның тереңіне, каскадты су ағындарына апаратын танымал Рэйнбоу сарқырамасы соқпағына шығу мүмкіндігі үшін бағалайды.

Қаланың мәдени жүрегі заманауи Нолан орталығында (Nolan Center) орналасқан Врангель мұражайы болып саналады. Мұражай коллекциясы өзінің әртүрлілігімен таң қалдырады: мұнда тлинкит өнерінің ең көне үлгілері, алтын безгегі кезіндегі жәдігерлер және алғашқы орыс пен британдық қоныстанушылардың тұрмыстық заттары сақталған. Экспозиция қаланың төрт ұлттың туы астындағы трансформациясы туралы егжей-тегжейлі баяндайды, бұл тарихты әрбір келуші үшін қолжетімді әрі түсінікті етеді.

Петроглифтер мемлекеттік тарихи саябағы — ашық аспан астындағы бірегей мұражай. Ол ең алдымен жартастағы суреттерімен танымал болғанымен, саябақтың аумағы серуендеу үшін жақсы жабдықталған. Мұнда Стикин өзеніне қарайтын ыңғайлы бақылау палубасы бар, ал ежелгі тастар арасында жағажай бойымен серуендеу зәулім табиғат қоршауындағы байырғы халықтардың мистикалық өткеніне қол тигізуге мүмкіндік береді.

Жасырын маржандарды іздейтіндер үшін қалалық кітапхана жанындағы Тотемдер бағына назар аударуды ұсынамыз. Бұл шағын, тыныш орынды жол сілтегіштер жиі назардан тыс қалдырады, бірақ дәл осы жерде сіз ағаш ою шеберлігін тыныштықта тамашалап, жасыл желек қоршауында желден демала аласыз.

Врангельдегі қоғамдық көлік жүйесі мегаполис тұрғындары үйренгеннен айтарлықтай ерекшеленеді. Қаланың кішігірім мөлшеріне және оның аралда орналасуына байланысты мұнда метро, трамвай, троллейбус және тіпті тұрақты қалалық автобус маршруттары мүлдем жоқ. Қала ішінде қозғалыс басқаша ұйымдастырылған және туристерге сапарларды жоспарлау кезінде осы ерекшелікті ескеру маңызды.

Жеке көлігі жоқ саяхатшылар үшін негізгі қозғалыс тәсілі — жергілікті такси қызметтері мен трансферлер. Қала кішкентай болғандықтан, мұндағы такси парктері аз ғана машинадан тұрады және олар ірі агрегаторларға қарағанда жеке тасымалдаушылар ретінде жұмыс істейді. Көшеде «қол көтеріп» машина тоқтату мүмкін емес, сондықтан таксиді алдын ала телефон арқылы шақыру қажет.

Мұнда жолақысын төлеу жүйесі барынша қарапайым және консервативті. Ешқандай көлік карталары, жол жүру билеттері немесе жолақыны төлеуге арналған күрделі мобильді қосымшалар жоқ. Таксиде есеп айырысу негізінен қолма-қол ақшамен жүзеге асырылады, дегенмен кейбір жүргізушілер банктік карталарды қабылдауы мүмкін. Сапар құны әдетте тіркелген немесе аймаққа байланысты болады, бірақ бағалар материктегі орташа деңгейден жоғары. Жолақыны төлеу үшін әрқашан өзіңізбен бірге ұсақ купюралар болғаны жөн.

Өз бетімен саяхаттайтындар үшін ең ыңғайлы балама — автокөлік жалдау. Бұл аралдың түкпір-түкпіріне еркін қозғалуға, шалғайдағы соқпақтар мен бақылау алаңдарына жетуге мүмкіндік береді. Алайда, Врангельде жалға берілетін көліктер паркі өте шектеулі. Көлікті сапарға бірнеше ай қалғанда брондау керек, әсіресе сапарыңыз жазғы маусымға сәйкес келсе. Мұнда каршеринг қызметтері мен Uber немесе Lyft сияқты жаһандық қосымшалар жоқ.

Негізгі дүкендер, қонақ үйлер мен көрікті жерлер орналасқан қаланың орталық бөлігі өте жинақы, сондықтан ең сенімді және жағымды «көлік» түрі жаяу серуендеу болып қала береді. Сондай-ақ қалада велосипед жалдау пункттерін табуға болады, бұл ауа райы жақсы болғанда айналаны зерттеудің тамаша тәсілі. Великай сізге жаяу жүргіншіге қарағанда мобильді болуға, бірақ сонымен бірге таза ауа мен көріністерден ләззат алуға мүмкіндік береді.

Көлік инфрақұрылымының маңызды ерекшелігі — паром терминалы. Бұл қалааралық көлік болса да, қала өмірінде шешуші рөл атқарады. Көптеген қонақ үйлер мен лодждар өз қонақтарына паром терминалынан немесе әуежайдан тегін шаттлдар ұсынады. Тұруды брондау кезінде мұндай қызметтің бар-жоғын міндетті түрде нақтылаңыз — бұл келген кезде такси іздеуге уақытыңыз бен ақшаңызды үнемдейді.

Врангельде саяхатшылар үйреншікті халықаралық қонақ үйлер желісін немесе сәнді бес жұлдызды кешендерді күтпегені жөн. Мұндағы тұрғын үй нарығы қаланың өзі сияқты шынайы және шағын. Ұсыныстың негізін жайлы «төсек және таңғы ас» (B&B) үлгісіндегі қонақ үйлер, шағын отбасылық қонақ үйлер және балықшылар мен жабайы табиғат әуесқойларына бағытталған атмосфералық лодждар құрайды. Сондай-ақ жеке үйлер мен пәтерлерді жалдау нұсқалары бар, бұл үлкен топтар үшін ыңғайлы.

Логистика тұрғысынан тұруға ең ыңғайлы аудан — қала орталығы, әсіресе айлақ пен паром терминалына жақын көшелер. Осында орналасу арқылы сіз азық-түлік дүкендеріне, қаладағы жалғыз мейрамханаларға және мұражай немесе петроглифтер сияқты басты көрікті жерлерге жаяу жете аласыз. Егер сіз көлік жалдауды жоспарламасаңыз, бұл өте маңызды, өйткені қалада қоғамдық көлік жоқ. Орталықтан алыс орналасқан тұрғын үйлер оңашалық пен орман көріністерін көбірек ұсынады, бірақ меншікті көліктің болуын немесе трансфер туралы келісімді талап етеді.

Ең танымал орналасу орындарының ішінде тарихи Stikine Inn қонақ үйі жиі атап өтіледі. Ол тікелей су жағасында орналасқан, қонақтарға жайлы бөлмелерді ғана емес, сонымен қатар айлаққа қарайтын мейрамхананы ұсынады, бұл оны туристердің әлеуметтік өмірінің орталығына айналдырады. Неғұрлым бюджеттік демалыс үшін қалада хостел жұмыс істейді, оны жиі бэкпэкерлер мен маусымдық жұмысшылар таңдайды. Табиғатқа толық бойлауды ұнататындар АҚШ Орман қызметінің қарамағындағы шалғайдағы орман үйшіктерін (cabins) қарастыра алады, бірақ олар толық автономдықты және жеке жабдықты талап етеді.

Брондау бойынша кеңес: Аралда орналасу орындарының саны шектеулі болғандықтан, ал Аляскадағы жазғы маусым өте қысқа болғандықтан, тұрғын үйді алдын ала брондау қажет. Мұны саяхатқа 4–6 ай қалғанда жасаған дұрыс. Шілде немесе тамыз айларында келген бойда бос бөлме табу әрекеті үлкен ықтималдықпен сәтсіз аяқталады.

Врангельдегі баға диапазоны орташадан жоғарыға дейін ауытқиды, бұл Алясканың оқшауланған аумақтарына тән. Бюджеттік нұсқалар өте аз. Көптеген жергілікті B&B және лодждар Booking.com сияқты ірі агрегаторларда ұсынылмағанын атап өткен жөн. Мұнда тұрғын үй табудың және брондаудың ең сенімді жолы — жергілікті туристік сайттар арқылы іздеу және иелеріне электрондық пошта немесе телефон арқылы тікелей хабарласу.

Айналаны зерттегісі келетіндер үшін Врангель бірнеше қызықты жақын маңдағы жерлерге бір күндік саяхат жасау үшін тамаша бастапқы нүкте болып табылады. Ішкі өткелдің қақ ортасындағы ыңғайлы орналасуы көршілес аралдар мен қалаларға оңай жетуге мүмкіндік береді, олардың әрқайсысының өзіндік бірегей сипаты мен табиғи ерекшеліктері бар.

Ұсынылған бағыттардың ішінде қысқа мерзімді сапарға өте қолайлы және аймақ мәдениетін тереңірек тануға мүмкіндік беретін бірнеше қала ерекшеленеді:

Кетчикан — Врангельдің ең жақын ірі көршісі, жиі «Әлемдік лосось астанасы» деп аталады. Бұл үйлері судың үстіндегі тіректерге салынған тарихи Крик-стрит көшесімен танымал, өте көрікті қала. Сонымен қатар, Кетчикан әлемдегі ең үлкен тік тұрған тотемдік бағандар коллекциясының мекені болып табылады, бұл оны байырғы халықтардың мәдениетін зерттеу орталығына айналдырады.

Ситка — Баранов аралының батыс жағында, ашық мұхитқа қараған жерде орналасқан бірегей қала. Бұл — Ресей империясының тарихы мен тлинкит тайпасының дәстүрлері ғажайып түрде тоғысқан Русская Американың бұрынғы астанасы. Туристер мұнда Әулие Михаил соборын көруге, Ұлттық тарихи саябаққа баруға және сөнген Эджкамб вулканының көрінісін тамашалауға келеді.

Джуно — Аляска штатының астанасы, оған ұшақпен немесе пароммен жетуге болады. Қала материктен келетін жолдардың жоқтығымен танымал. Мұндағы басты табиғи көрікті жер — орталықтан бірнеше минуттық жерде орналасқан айбынды Менденхолл мұздығы, сондай-ақ Гастино бұғазының панорамалық көрінісі ашылатын Робертс тауындағы аспалы жол.

Бұл жақын маңдағы бағыттар Врангельге барудан алған әсерлерді толықтыра отырып, аймақтың сан алуан мәдениеті мен ландшафттары туралы түсінік алуға мүмкіндік береді.

Врангельдегі шопинг — бұл үлкен моллдардың қарбаласы мен брендтік бутиктердің жарқылынан алшақ тәжірибе. Бұл — сатып алу процесі көршілерге достық сапармен баруды еске түсіретін, ал тауарлар ассортименті Алясканың қатал, бірақ әдемі сипатын көрсететін қала. Мұнда сіз жаппай өндірісті емес, жергілікті колорит пен тарихқа қаныққан бірегей қолөнер бұйымдарын табасыз. Қала дүкендері жергілікті шеберлерді қолдауға бағытталған, сондықтан мұнда сатып алынған әрбір зат осы шалғай аралдың жанының бір бөлігін ала жүреді.

Врангельдің бүкіл сауда өмірі қаланың басты көшесі — Фронт-стритте (Front Street) шоғырланған. Дәл осы жерде, паром терминалы мен айлақтан жаяу жететін жерде негізгі кәдесый дүкендері, көркем галереялар мен жабдық дүкендері орналасқан. Бұл көшемен серуендеу көп уақытты алмайды, бірақ жергілікті сауданың ең қызықты бұрыштарына бас сұғуға мүмкіндік береді. Мұндағы ғимараттар тарихи бейнесін сақтап қалған және көптеген дүкендер XX ғасырдың басындағы құрылыстарда орналасқан, бұл шопингке ерекше атмосфера қосады.

Врангельде үйреншікті түсініктегі ірі сауда орталықтары жоқ. Қала гипермаркеттер үшін тым кішкентай. Негізгі сауда нүктелерінің рөлін Wrangell IGA және Angerman’s Inc сияқты әмбебап дүкендер атқарады. Мұнда жергілікті тұрғындар мен туристер қажеттінің бәрін сатып алады: азық-түлік пен жаңа піскен нан-тоқаш өнімдерінен бастап, Аляскада онсыз жүру мүмкін емес резеңке етік пен жылы киімдерге дейін. Бұл дүкендер — тек сауда жасап қана қоймай, қаланың соңғы жаңалықтарын білуге болатын өзіндік әлеуметтік өмір орталықтары.

Қаланың ең ерекше және танымал «базары» — қалалық пристаньдағы балалар сауда жасайтын импровизацияланған сөрелер. Врангельде бірегей дәстүр бар: Garnet Ledge кен орнынан алынған әйгілі жергілікті гранаттарды өндіру және сату құқығы қаланың скауттары мен балаларына тиесілі. Жас сатушылар туристерге өңделмеген тастарды тікелей жағалауда, әсіресе круиздік лайнерлер немесе паромдар келетін күндері ұсынады. Бұл, бәлкім, аймақтағы ең шынайы сауда тәжірибесі шығар.

Кәдесыйларды таңдағанда, байырғы халықтардың бұйымдарына назар аударыңыз. Жергілікті галереялардан нағыз өнер туындыларын табуға болады: оюланған ағаш маскалар, тлинкиттердің дәстүрлі ою-өрнектері бар күміс әшекейлер және тоқылған бұйымдар. Гастрономиялық кәдесыйлар да өте танымал: жабайы Аляска черникасынан жасалған джем құтысын, вакуумды қаптамадағы ысталған лососьді немесе шырша бүршіктерінен жасалған сиропты міндетті түрде сатып алыңыз. Және, әрине, қаланың басты символы — қою қызыл альмандин гранаттары саяхаттың тамаша естелігі болады.

Сатып алуды жоспарлағанда, арал өмірінің бірқалыпты ырғағын ескеріңіз. Дүкендердің көбі таңғы сағат 9:00–10:00 шамасында ашылып, кешкі 17:00–18:00-ге қарай жабылады. Жексенбіде көптеген дүкендер жабық болуы немесе қысқартылған кестемен жұмыс істеуі мүмкін. Төлемге барлық жерде АҚШ доллары мен банктік карталар қабылданады, алайда балалардан гранаттар немесе көшеден ұсақ кәдесыйлар сатып алу үшін өзіңізбен бірге қолма-қол ақша болғаны жөн.

Tax Free жүйесіне келетін болсақ, Америка Құрама Штаттарында ол Еуропадағыдай жұмыс істемейді (әуежайда ҚҚС қайтару қарастырылмаған). Оның үстіне, Аляска штаты штат деңгейінде сату салығының (sales tax) жоқтығымен танымал болғанымен, Врангельде кассада тауарлардың құнына қосылатын муниципалды сату салығы (әдетте 7%) қолданылады. Бюджетті жоспарлау кезінде осы үстемені ескеріңіз.