Queensbury

Негізінің қалануы және алғашқы деректер

Квинсбери тарихы 1762 жылдан, «Квинсбери патенті» (Queensbury Patent) деп аталатын құжат берілген кезден бастау алады. Жер гранты 23 адамнан тұратын топқа берілді, ал қоныстың атауы ағылшын королі Георг III-нің жұбайы Шарлотта патшайымның құрметіне қойылды. Қаланың (town) ресми мәртебесі АҚШ Тәуелсіздік соғысы аяқталғаннан кейін көп ұзамай, 1786 жылы Нью-Йорк штатының заң шығарушы актісімен бекітілді.

Қалыптасудың негізгі факторлары

Қаланың дамуы оның стратегиялық орналасуымен және табиғи ресурстарымен айқындалды:

• География: Квинсбери Гудзон өзені мен Джордж көлінің арасындағы маңызды мойнақта орналасқан. Бұл аумақты Монреаль мен Нью-Йорк арасындағы негізгі транзиттік дәліз етті.
• Әскери өткен шақ: Шекаралық орналасуына байланысты өңір отаршылдық соғыстар мен Америка революциясы кезінде жиі қақтығыстар орнына айналды, бұл ерте өсуді тежегенімен, жердің стратегиялық маңыздылығын арттырды.
• Табиғи ресурстар: Қалың ормандар мен суға қолжетімділік ағаш дайындауды дамыту үшін тамаша жағдай жасады.

Ерте мәдени және экономикалық ерекшеліктер

Квинсберидің алғашқы тұрақты қоныстанушылары Абрахам Вингтің бастауымен келген квакерлер болды. Дәл солар еңбекқорлықпен және пацифизммен ерекшеленген ерте қауымдастықтың мәдени және этикалық негізін қалады. Ол кездегі экономика екі тірекке негізделді: ауыл шаруашылығы және ағаш өңдеу. 1780 жылы әскери рейд кезінде қоныс толығымен дерлік қиратылғанына қарамастан, тұрғындар қайтып келіп, қаланы қалпына келтірді және оны өңірдің маңызды ауылшаруашылық және сауда орталығына айналдырды.

Квинсбери дамуының хронологиясы

• 1762 — Квинсбери жеріне Георг III-нің жұбайы Шарлотта патшайымның құрметіне аталған ресми патент берілді.
• 1763 — Абрахам Винг квакерлер тобымен бірге қала аумағында алғашқы тұрақты қоныстың негізін қалады.
• 1780 — Тәуелсіздік соғысы кезінде қонысты Карлтон рейді кезінде британдық әскерлер толығымен дерлік өртеп жіберді.
• 1786 — Квинсбери Нью-Йорк штатының заң шығарушы жиналысының шешімімен ресми түрде қала (town) мәртебесін алады.
• 1813 — Көршілес Лузерн қаласын құру үшін қала аумағының бір бөлігі бөлінеді.
• 1832 — Гудзон өзенін Шамплейн каналымен жалғаған және өңір экономикасын жандандырған Фидер каналының құрылысы аяқталды.
• 1908 — Бұрын Квинсбери құрамына кірген Гленс-Фоллс ауылы бөлініп, тәуелсіз қала (city) мәртебесін алады.
• 1928 — Бүкіл Уоррен округі үшін маңызды авиациялық торапқа айналған Флойд Беннетт Мемориал әуежайы ашылады.
• 1954 — Чарльз Вуд Storytown USA ойын-сауық паркін ашады, ол кейіннен әйгілі Six Flags Great Escape паркіне айналады.
• 1961 — Өңір тұрғындары үшін білім беру орталығына айналған SUNY Adirondack қоғамдық колледжінің негізі қаланды.
• 1967 — I-87 (Northway) штатаралық автомагистралі учаскесі құрылысының аяқталуы қаланы қолжетімді туристік және қала маңындағы орталыққа айналдырады.
• 1980-жылдар — Сауда алаңдарын белсенді дамыту, соның ішінде ірі сауда орталықтарының ашылуы, экономикалық фокусты қызмет көрсету саласына ауыстырады.
• 2003 — Қала халқының саны 25 000 адамнан асады, бұл оның өңірдегі ең тығыз қоныстанған муниципалитеттердің бірі ретіндегі мәртебесін бекітеді.

Қаланың трансформациялану және даму кезеңдері

Квинсберидің шағын фермерлік қоныстан Уоррен округінің гүлденген қала маңы мен коммерциялық орталығына дейінгі эволюциясы бірнеше маңызды кезеңнен өтті. Төменде қаланың қазіргі бейнесін айқындаған негізгі белестер берілген:

• Гленс-Фоллспен әкімшілік бөліну (1908).

  Гленс-Фоллстың жеке қала (city) болып бөлінуі бетбұрыс сәті болды. Бұл Квинсбериге «таун» (town) құрылымын сақтауға және урбанизацияланған орталықтың айналасындағы кең аумақтарды дамытуға назар аударуға мүмкіндік берді, бұл кейінірек ауқымды тұрғын үй және коммерциялық құрылыс үшін кеңістік тудырды.

• Су жолдары арқылы индустрияландыру (XIX ғасыр).

  Фидер каналының (Feeder Canal) салынуы Шамплейн каналын сумен қамтамасыз етіп қана қоймай, жергілікті өнеркәсіптің дамуына серпін берді. Су артериясы ағаш, тас және әктас тасымалдауға мүмкіндік беріп, өңірдің ерте өсуінің экономикалық негізін қалады.

• Ойын-сауық индустриясының басталуы (1954).

  Чарльз Вудтың Storytown USA (қазіргі Six Flags Great Escape) паркін ашуы қаланың экономикалық бағытын түбегейлі өзгертті. Квинсбери жай ғана транзиттік аймақ болудан қалып, бүкіл штаттан отбасыларды тартатын дербес туристік бағытқа айналды.

• I-87 көлік революциясы (1967).

  Northway штатаралық автомагистралі учаскесі құрылысының аяқталуы XX ғасырдағы басты қала құрылысы катализаторы болды. Магистраль қаланы Олбани және Монреаль тұрғындары үшін оңай қолжетімді етіп, субурбанизация серпілісін тудырды және Квинсбериді жұмыс орындарына жылдам жету мүмкіндігі бар тартымды тұрғылықты мекенге айналдырды.

• Білім беру кластерінің құрылуы (1961).

  SUNY Adirondack колледжінің негізінің қалануы қалаға өңірдің білім беру орталығы мәртебесін берді. Жоғары оқу орнының пайда болуы жастардың келуіне, жергілікті жұмыс күшінің біліктілігін арттыруға және мәдени ортаның дамуына ықпал етті.

• Коммерциялық экспансия (1970–1990 жылдар).

  Бос жерлердің болуы және жақсы көлік қолжетімділігінің арқасында Квинсбери өңірдің басты сауда хабына айналды. Ірі сауда орталықтарының (мысалы, Aviation Mall) салынуы бөлшек сауда фокусын көршілес Гленс-Фоллстан Квинсбериге ауыстырып, қаланың салық базасын нығайтты.

• «Катетерлер алқабының» қалыптасуы (XX ғасырдың соңы — XXI ғасырдың басы).

  Медициналық жабдықтар өндірісінің жоғары технологиялық дамуы (атап айтқанда, C.R. Bard, AngioDynamics компаниялары) қалада білікті жұмыс орындарының кластерін құрды. Бұл экономиканы әртараптандырып, оны маусымдық туризмге азырақ тәуелді етті.

Қала құрылысының құрылымы және сәулеттік бейнесі

Квинсберидің сәулеттік ландшафты көршілес Гленс-Фоллстан айтарлықтай ерекшеленеді. Егер көрші қалада орталығы айқын ажыратылатын тығыз тарихи құрылыс болса, Квинсбери XX ғасырда кеңейтілген субурбанизацияланған аудандарға айналған фермерлік алқаптардың жиынтығы ретінде дамыды. Мұнда аз қабатты құрылыс, кең кеңістіктер және негізгі магистральдар бойындағы коммерциялық дәліздер басым.

Тарихи дәуірлер мен сәулет стильдері

Қала бейнесінен ертедегі американдық фермерліктен қазіргі заманғы коммерциялық сәулетке дейінгі эволюцияны байқауға болады. Негізгі стильдер даму кезеңдеріне сәйкес келесідей бөлінеді:

• Федералды стиль және Грек жаңғыруы (XVIII ғасырдың соңы – XIX ғасырдың ортасы)

  Бұл қаланың ауылшаруашылық орталығы ретінде қалыптасу дәуірі. Бұл кезеңдегі ғимараттар симметриялылығымен, қатаң сызықтарымен және ұстамды декорымен ерекшеленеді, бұл ішінара негізін қалаушы квакерлердің ықпалына байланысты.

  Мысалдар: Sanford’s Ridge Historic District ауданындағы тарихи фермерлік үйлер. Мұнда алғашқы дәулетті отбасылар салған, утилитарлық сипаттан классикалық эстетикаға өтуді көрсететін резиденциялар сақталған.

• Виктория дәуірі және вернакулярлы сәулет (XIX ғасырдың соңы)

  Ірі қалалардың салтанатты неоготикасынан айрмашылығы, Квинсбериде Виктория стилі бұрынғы ауылдық жолдардың бойында шашыраңқы орналасқан, қашап жасалған верандалары мен күрделі шатырлары бар қарапайым ағаш құрылыстардан көрініс тапты.

• Ғасыр ортасындағы модернизм және «Ранчо» стилі (1950–1970 жылдар)

  Квинсбери құрылысының ең жаппай қабаты. I-87 автомагистралі салынғаннан кейін қала субурбанизация серпілісін бастан өткерді. Сәулет функционалды және автокөлік иелеріне бағытталған бола бастады.

  Тән белгілері: Бір қабатты «ранчо» стиліндегі үйлер (Ranch-style), деңгейлері бөлінген үйлер (Split-level) және кең кірме жолдар. Бұл классикалық «американдық қала маңы» қалыптасқан дәуір.

• Тақырыптық және ойын-сауық сәулеті (1950 жылдардан бастап)

  Туризмнің дамуы өңір үшін бірегей, визуалды әсер мен ойын-сауыққа бағытталған стильді тудырды.

  Көрнекті нысан: Six Flags Great Escape паркі (бұрынғы Storytown USA). Мұнда ертегідегі ауылдар мен Жабайы Батыс қоныстарына ұқсатылған стильдендірілген құрылыстар ұсынылған, бұл XX ғасырдағы коммерциялық тақырыптық сәулеттің жарқын мысалы болып табылады.

• Заманауи функционализм (XX ғасырдың соңы – XXI ғасыр)

  Сауда орталықтары мен білім беру мекемелерінің дәуірі. Сәулет утилитарлы, заманауи материалдар (әйнек, бетон, металл конструкциялары) қолданылады.

  Көрнекті нысандар: Функционалды оқу ғимараттарының кешені болып табылатын SUNY Adirondack колледжінің кампусы және ритейл сәулеті басым Route 9 трассасының бойындағы сауда дәлізі (Aviation Mall).

Көрнекті аудандар

Квинсберидің қала құрылысын аудандастыру нақты бөлінген:

• Sanford’s Ridge: XVIII–XIX ғасырлардан сақталған үй-жайлары бар, фермерлік өткен шақты еске түсіретін тарихи өзек.
• Aviation Road ауданы: Қаланың заманауи коммерциялық және сауда орталығы.
• Джордж көлінің жағалауы: Көне жазғы коттедждер мен заманауи виллалар араласқан курорттық жылжымайтын мүлік аймағы.

Квинсберидің көрнекті тұлғалары

Квинсберидің тарихы мен бүгінгі күні қаланың негізін қалаған, оның экономикасын дамытқан немесе өңірді спорттық аренада танымал еткен адамдармен тығыз байланысты. Төменде қала өмірінде айтарлықтай із қалдырған негізгі тұлғалар берілген.

• Абрахам Винг (Abraham Wing)
  Рөлі: Қаланың негізін қалаушы, квакерлер қауымдастығының көшбасшысы.

  Квинсбери тарихындағы негізгі тұлға. 1762 жылы ол квакер-қоныс аударушылар тобын басқарып, қала жеріне патент алды. Винг алғашқы ағаш тілетін орындар мен астық диірмендерін салып, өңір экономикасын іске қосты. Ұзақ уақыт бойы қоныс бейресми түрде «Вингс-Фоллс» (Wing’s Falls) деп аталды, кейін аңыз бойынша, мерекелік кешкі ас үшін дауда атау беру құқығы беріліп, содан кейін көрші ауыл Гленс-Фоллс деп атала бастады.

• Чарльз Р. Вуд (Charles R. Wood)
  Рөлі: Кәсіпкер, ойын-сауық индустриясының пионері, филантроп.

  Квинсбериді туристік орталыққа айналдырған адам. 1954 жылы ол АҚШ-тағы алғашқы тақырыптық парктердің бірі — Storytown USA (қазіргі Six Flags Great Escape) паркін ашты. Оның отбасылық демалысқа деген инновациялық көзқарасы қалаға миллиондаған туристерді тартты. Сондай-ақ ол өңірдегі денсаулық сақтау және өнер саласындағы қайырымдылық қызметімен танымал.

• Сэр Уильям Джонсон (Sir William Johnson)
  Рөлі: Британдық әскери қайраткер, дипломат.

  Ол қаланың ресми негізі қаланғанға дейін өмір сүргенімен, оның іс-әрекеттері осы аумақтың тағдырын айқындады. 1755 жылы ол қазіргі Квинсбери жерінде өткен Джордж көліндегі шайқаста әскерге қолбасшылық етті. Дәл осы Джонсон көлге король Георг II құрметіне оның қазіргі атауын беріп, өңірдегі британдық ықпалды нығайтты.

• Адам Терри (Adam Terry)
  Рөлі: Кәсіби спортшы (американдық футбол).

  Квинсбери орта мектебінің түлегі, Ұлттық футбол лигасының (NFL) белгілі ойыншысы болды. Оффенсив-тэкл позициясында, соның ішінде «Балтимор Рэйвенс» командасында өнер көрсетті. Жергілікті жастар үшін спорттық жетістіктің үлгісі болып табылады және туған қаласымен байланысын үзбейді.

• Брендан Харрис (Brendan Harris)
  Рөлі: Кәсіби бейсболшы.

  Квинсбери мектебінің тағы бір ұлттық деңгейде жетістікке жеткен көрнекті түлегі. Харрис Бас бейсбол лигасында (MLB) «Чикаго Кабс», «Монреаль Экспос» және «Миннесота Твинс» сияқты клубтарда ойнап, өңірдегі спорттық дайындықтың жоғары деңгейін көрсетті.