Avondale

Авондейл тарихы — бұл қарапайым елді мекеннің қарқынды дамып келе жатқан қалаға айналуы туралы хикая. Оның тамыры Жабайы Батыс заманына кетеді, ал дамуы Аризонаның құнарлы жерлерін игерумен тығыз байланысты.

Негізінің қалануы және алғашқы жылдары

Қаланың негізін қалаудағы басты тұлға Уильям «Билли» Мур болып саналады. 1860-шы жылдардың аяғында Аризонаға келіп, ол шамамен 1880 жылы Агуа-Фриа өзенінің жанына қоныстанды. Ол өз қонысын өзен мен жергілікті бұлақтың құрметіне «Колдуотер» (Coldwater) деп атады, бұл аударғанда «суық су» дегенді білдіреді. Мур салон, әмбебап дүкен және Тусоннан Солтүстік Аризона мен Калифорнияға бара жатқан саяхатшыларға қызмет көрсететін дилижанс станциясын ашты. Бұл станция аймақтағы сауданы және адамдардың келуін қамтамасыз ететін маңызды өткел нүктесіне айналды.

Қалыптасуы және дамуы

1900-ші жылдардың басында пошта бөлімшесі жақын маңдағы «Авондейл» ранчосының аумағына көшірілді және уақыт өте келе бұл атау бүкіл қонысқа берілді. Өсудің негізгі факторлары мыналар болды:

• Географиялық орналасуы: Хила және Агуа-Фриа өзендеріне жақындығы ауыл шаруашылығының дамуына ықпал етті.
• Сауда: Дилижанстар жүретін жолдың бойында орналасуы Колдуотерді, кейінірек Авондейлді маңызды жабдықтау орталығына айналдырды.
• Экономика: Бастапқыда экономика саяхатшыларға қызмет көрсету мен ауыл шаруашылығының төңірегінде шоғырланды.

Авондейл қаласы ресми түрде 1946 жылдың желтоқсанында тіркелді. Содан бері ол дилижанстарға арналған шағын аялдамадан Марикопа округіндегі ең жылдам дамып келе жатқан қалалардың біріне дейінгі жолдан өтті, сонымен бірге жыл сайын Billy Moore Days фестивалі өткізілетін өзінің негізін қалаушы Билли Мур туралы естелікті сақтап қалды.

Авондейл тарихындағы маңызды күндер

Авондейлдің даму хронологиясы оның Жабайы Батыстағы шағын станциядан Финикстің негізгі маңындағы аудандарының біріне дейінгі жолын көрсетеді. Бұл оқиғалар қаланың заманауи келбетін қалыптастырды.

• 1880 жыл: Уильям «Билли» Мур Агуа-Фриа өзенінің жанында Колдуотер (Coldwater) деп аталатын қоныстың негізін қалайды. Ол дилижанс станциясын, салон және дүкен ашып, болашақ қаланың іргетасын қалайды.
• 1896 жыл: Кейінірек қаланың атымен аталатын «Авондейл» ранчосының аумағында пошта бөлімшесі ашылады.
• 1901 жыл: Қаланың негізін қалаушы Билли Мур пошта меңгерушісі болады және бұл қызметті 1905 жылға дейін атқарады.
• 1946 жыл: Желтоқсан айында Авондейл ресми қала мәртебесін (incorporated city) алады. Бұл шешімге 1942 жылғы өрт себеп болды, ол ұйымдасқан қалалық қызметтерді құру қажеттілігін көрсетті.
• 1947 жыл: Шілде айында 1940-шы жылдардың аяғында саны 2000-нан асқан халыққа қызмет көрсету үшін ерікті өрт сөндіру қызметі құрылады.
• 1959 жыл: Авондейл ресми түрде "city" (ірі қала) мәртебесін алады.
• 1964 жыл: Қаланың жанында аймақтың көрнекті спорт нысанына айналған Phoenix International Raceway (қазіргі Phoenix Raceway) автодромы ашылады.
• 1980-ші жылдар: Қала негізінен ауылшаруашылық аймағынан Финикстің ірі маңындағы ауданына айналып, қарқынды түрде өсе бастайды.
• 1988 жыл: Phoenix Raceway трассасында NASCAR жоғарғы сериясының алғашқы жарысы өтеді, бұл Авондейлге одан да көп назар аудартады.
• 1999 жыл: Халық санының өсуіне байланысты екінші өрт сөндіру станциясы ашылады.
• 2018 жыл: Phoenix Raceway автодромының құны 178 миллион доллар болатын ауқымды реконструкциясы аяқталады.
• 2020 жыл: Phoenix Raceway трассасы алғаш рет NASCAR чемпионатының финалдық уик-эндісін қабылдап, Авондейлдің АҚШ-тағы маңызды автоспорт орталығы мәртебесін бекітеді.

Авондейлдің өзгеру кезеңдері

Авондейлдің дамуы — бұл шағын ауылшаруашылық қонысынан Аризона шекарасынан тыс жерлерге де белгілі заманауи қалаға айналу тарихы. Бұл жолдың негізгі белестері оның экономикалық өсуі мен мәдени қалыптасуын көрсетеді.

• Ресми инкорпорация (1946 ж.): Қала мәртебесін алу бетбұрысты сәт болды. Бұл өрт сөндіру қызметін қоса алғанда, ұйымдасқан муниципалдық қызметтерді құруға мүмкіндік берді, бұл өсіп келе жатқан халық үшін өте маңызды болды және болашақ қала құрылысын жоспарлауға негіз қалады.
• Phoenix Raceway автодромының құрылысы (1964 ж.): Автодромның ашылуы басты экономикалық және мәдени катализатор болды. Трасса Авондейлге ұлттық деңгейде назар аудартып, оны автоспорт орталығына айналдырды және туризм мен қызмет көрсету саласында жаңа жұмыс орындарын ашты.
• Қарқынды урбанизацияның басталуы (1980-ші жж.): Бұл кезеңде Авондейл аграрлық қауымдастықтан Финикстің ірі қала маңындағы ауданына белсенді түрде айнала бастады. Мегаполиске жақындығы және қолжетімді тұрғын үй мыңдаған жаңа тұрғындарды тартты, бұл тұрғын үй құрылысы мен инфрақұрылымның дамуына серпін берді.
• Алғашқы NASCAR Cup Series жарысын өткізу (1988 ж.): Бұл оқиға қаланы ұлттық спорт аренасына шығарды. NASCAR жоғарғы лигасының жарыстары Авондейлдің визиттік картасына айналып, ондаған мың жанкүйерлерді және аймаққа қомақты инвестицияларды тартты.
• Экономикалық әртараптандыру (2000-шы жж.): Қала билігі жарысқа қатысы жоқ бизнесті белсенді түрде тарта бастады. Жаңа коммерциялық және өнеркәсіптік аймақтар құрылды, бұл экономиканы әртараптандыруға, ауыл шаруашылығына тәуелділікті азайтуға және қаланың қаржылық тұрақтылығын нығайтуға мүмкіндік берді.
• Phoenix Raceway-ді ауқымды модернизациялау (2018 ж.): Құны 178 миллион доллар болатын реконструкция автодромды ультразаманауи аренаға айналдырды. Бұл Авондейлге NASCAR чемпионатының финалдық уик-эндісін өткізу құқығын алуға мүмкіндік берді.
• NASCAR Championship Weekend өткізу (2020 жылдан бастап): Маусымның финалдық жарыстары өтетін тұрақты орынға айнала отырып, Авондейл американдық автоспорттың астаналарының бірі ретіндегі мәртебесін бекітті. Бұл шара жыл сайын жергілікті экономикаға миллиондаған доллар әкеледі және қаланың серпінді әрі тартымды туристік бағыт ретіндегі имиджін қолдайды.

Авондейл архитектурасы мен қала құрылысы

Авондейлдің архитектуралық келбеті оның шағын ауылшаруашылық қонысынан бастап Финикстің заманауи маңына дейінгі тарихын көрсетеді. Қалада готика немесе барокко сияқты классикалық еуропалық стильдер жоқ, бірақ XX және XXI ғасырлардағы американдық архитектуралық бағыттар кеңінен ұсынылған.

Тарихи орталық және ерте даму

Авондейлдің қала құрылысының өзегі бүгінде тарихи аудан мәртебесін сақтап қалған Вестерн-авеню (Western Avenue) бойында қалыптасты. Ерте құрылыстар (XX ғасырдың басы) американдық Батыстың шағын қалашықтарына тән утилитарлы сипатта болды және теміржол мен ауыл шаруашылығына қызмет көрсетумен байланысты еді. Осы кезеңнің көрнекті құрылыстарына мыналар жатады:

• Union Pacific Railroad Bridge теміржол көпірі (1926) — өз дәуірінің маңызды инфрақұрылымдық нысаны.
• Авондейл бастауыш мектебінің ғимараты (1937), қазіргі Майкл Андерсон атындағы мектеп.

Модернизм дәуірі және қала маңының өсуі

Соғыстан кейінгі кезең, әсіресе XX ғасырдың екінші жартысы Авондейлге жаңа архитектуралық леп әкелді. Аризона агломерациясының бөлігі бола отырып, қала аймақтық стильдердің ерекшеліктерін бойына сіңірді.

• Ғасыр ортасындағы модернизм (Mid-century modern): Бұл стиль коммерциялық және тұрғын үй құрылысынан көрініс тапты. Оның жарқын мысалы — Burger Building (1960), ол сол кездегі жол бойындағы архитектураға тән футуристік және динамикалық гуги (Googie) стилінде салынған.
• Шөл модернизмі (Desert Modernism): Тұрғын үй құрылысында Аризонаның ыстық климатына бейімделген осы стильдің принциптері кеңінен таралды: қарапайым геометриялық формалар, үлкен терезелер, тегіс шатырлар және айналадағы ландшафтпен үйлесімділік.

Заманауи жоспарлау және болашақ

1980-ші жылдардан бастап Авондейл Финикстің ірі «ұйықтайтын ауданына» айналып, қарқынды дамуды бастан кешуде. Қазіргі қала құрылысы кешенді және жайлы тұрғын үй кеңістігін құруға бағытталған. Негізгі жобалар:

• Alamar: Нөлден бастап салынған және дамыған инфрақұрылымы бар заманауи тұрғын үй ортасын ұсынатын ірі, кешенді жоспарланған тұрғын ауданы.
• The BLVD: Кеңселерді, тұрғын үй кешендерін, дүкендерді және қоғамдық демалыс орындарын қамтитын, аралас құрылысы бар көпфункционалды қала орталығын құру жобасы.

Бұл бастамалар урбанизмнің заманауи принциптеріне көшуді көрсетеді, мұнда жаяу жүргіншілер аймақтары мен Авондейлдің жаңа, динамикалық бейнесін қалыптастыратын көпфункционалды аудандар құруға басымдық беріледі.

Авондейлмен байланысты көрнекті тұлғалар

Авондейл тарихы көптеген адамдардың — оның негізін қалаушыдан бастап, осы қалада туып-өскен немесе оның дамуына елеулі үлес қосқан заманауи спортшылар мен саясаткерлердің еңбегімен ерекшеленеді.

• Уильям «Билли» Мур — қаланың негізін қалаушы. 1880-ші жылдары ол дилижанстарға арналған станция мен дүкен ашып, Колдуотер қонысының негізін қалады. Оның кәсіпорны болашақ Авондейлдің іргетасын қалады және оның мұрасы қалада әлі күнге дейін құрметтеледі.
• Рэндалл Макдэниел — американдық футбол ойыншысы, Pro Football даңқ залының мүшесі. НФЛ тарихындағы ең ұлы гардтардың бірі, Макдэниел Авондейлде өсіп, Agua Fria орта мектебін бітірген. Ол осы қаладан шыққан ең көрнекті спортшылардың бірі болып саналады.
• Эверсон Гриффен — американдық футбол ойыншысы. Авондейлде туған Гриффен НФЛ-да defensive end позициясында танымал ойыншы болды, өзінің табысты мансабының көп бөлігін «Миннесота Вайкингс» командасында өткізді.
• Мари Лопес Роджерс — саясаткер, Авондейлдің бұрынғы мэрі. Ол қала мэрі лауазымына келген алғашқы латын американдық әйел болды және қаланың қарқынды өсу кезеңінде оны басқару мен дамытуда маңызды рөл атқарды.
• Лупе Контрерас — саясаткер, Аризона штатының сенаторы. Штат сенатында құрамына Авондейл кіретін округтің атынан өкілдік ете отырып, Контрерас заң шығару деңгейінде жергілікті қоғамдастықтың мәселелерін шешуге белсенді қатысады.
• Аарон Альтерр — кәсіби бейсболшы. Авондейлдегі Agua Fria мектебінің түлегі, Альтерр бейсболдың бас лигасында (MLB) және басқа да кәсіби лигаларда аутфилдер позициясында ойнап, мансап құрды.
• Сэмми Солис — кәсіби бейсболшы. Авондейлден шыққан тағы бір спортшы, Солис бейсболдың бас лигасында, атап айтқанда «Вашингтон Нэшионалс» командасында питчер позициясында ойнаған.