Қазіргі Демингтің тарихы Жабайы Батыстағы ұлы теміржол құрылысы дәуірімен тығыз байланысты. Қала ресми түрде 1881 жылғы қарашада негізделді. Ол өз есімін «Үлкен төрттіктің» ықпалды теміржол магнаттарының бірі Чарльз Крокердің жұбайы Мэри Энн Деминг Крокердің құрметіне алды. Іс жүзінде қала картадағы стратегиялық маңызды нүкте ретінде пайда болып, небәрі бірнеше айдың ішінде айдаладан қыз-қыз қайнаған орталыққа айналды.
Қалыптасудың негізгі факторлары
Демингтің қарқынды дамуы географиялық артықшылықтар мен технологиялық прогрестің үйлесіміне байланысты болды:
Көлік торабы: Деминг екі ірі магистраль — Southern Pacific және Atchison, Topeka and Santa Fe жолдарының тарихи қосылу орнына айналды. Дәл осы жерде АҚШ-тың екінші трансконтиненталдық теміржолының түйісуі орын алды, бұл рәміздік түрде «күміс костыль» қағумен атап өтілді.
География және су: Мимбрес өзенінің аңғарында орналасуы бай жерасты су ресурстарына қолжетімділікті қамтамасыз етті. Нью-Мексиконың құрғақ климатында бұл қоныстың аман қалуы мен өсуі үшін шешуші фактор болды.
Ертедегі мәдени және экономикалық ерекшеліктер
Алғашқы жылдары қала экономикасы теміржолға қызмет көрсету мен транзиттік саудаға негізделді. Көп ұзамай Деминг мал шаруашылығы мен ауыл шаруашылығының маңызды орталығына айналды, мұнда айналадан фермерлер мен ранчеролар ағылды.
Қаланың өзі салыстырмалы түрде жас болса да, аймақтың мәдени іргетасы көне заманнан бастау алады. Бұл жерлер еуропалықтар келгенге дейін гүлденген үндістердің Мимбрес мәдениетінің мекені болған. Олардың мұрасы, әсіресе әйгілі ақ-қара керамикасы, қаланың қалыптасу кезеңінде-ақ аймақтың тарихи бірегейлігінің маңызды бөлігіне айналды.
Хронология
Деминг тарихындағы негізгі белестер
1881 жылғы наурыз: Демингте екі теміржол желісінің қосылуын және АҚШ-тың екінші трансконтиненталдық магистралінің аяқталуын білдіретін «күміс костыль» қағу рәсімі өтті.
1881 жылғы қараша: Қоныс Мэри Энн Деминг Крокердің құрметіне аталып, ресми түрде қала болып тіркелді.
1901 жыл: Нью-Мексико Территориясының Заң шығарушы жиналысы Луна округін құрды және Деминг оның әкімшілік орталығы болып таңдалды.
1910 жыл: Бүгінгі күнге дейін маңызды сәулет ескерткіші болып қала беретін Луна округінің тарихи сот ғимаратының құрылысы аяқталды.
1916 жыл: Панчо Вильяның көршілес Колумбус қалашығына шабуылынан кейін, шекараны қорғау үшін Демингте Ұлттық гвардияның ірі күштері орналасты.
1917 жыл: Қала шетінде Кэмп-Коди (Camp Cody) жаттығу лагері құрылды, онда Бірінші дүниежүзілік соғыс жылдарында 30 000-нан астам сарбаз дайындықтан өтті.
1942 жыл: Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде бомбалаушы экипаждарды оқытуға арналған ірі база болған Деминг армия аэродромы ашылды.
1979 жыл: Қалада алғаш рет аймақтың ең танымал жыл сайынғы фестиваліне айналған «Ұлы американдық үйрек жарысы» (Great American Duck Race) өтті.
1990-жылдар: Тарихи Арсенал ғимаратын иеленген және штаттың ең үздік өлкетану мұражайларының біріне айналған Деминг және Луна округі мұражайының экспозициясы айтарлықтай кеңейтілді.
2000-жылдар: Қала пияз бен чили өсіруге мамандана отырып, АҚШ-тың оңтүстік-батысындағы маңызды логистикалық және ауылшаруашылық торабы ретіндегі мәртебесін нығайтты.
Маңызды кезеңдер
Қала дамуының негізгі кезеңдері
Демингтің эволюциясы — бұл теміржолшылардың уақытша лагерінен Нью-Мексиконың оңтүстігіндегі маңызды агроөнеркәсіптік және сауда орталығына дейінгі жол. Қаланың қазіргі экономикалық және мәдени бейнесін анықтаған негізгі белестер мыналар:
Көлік революциясы және «Күміс костыль» (1881).
Маңызы: Southern Pacific және Atchison, Topeka & Santa Fe жолдарының қосылуы шөл даладағы шалғай нүктені стратегиялық ұлттық хабқа айналдырды. Бұл оқиға Демингтің сауда мен логистика арқылы күн көретін қала ретіндегі тағдырын айқындады.
Әкімшілік қалыптасу (1901).
Маңызы: Демингтің жаңадан құрылған Луна округінің әкімшілік орталығы ретінде таңдалуы оның саяси мәртебесін бекітті. Бұл күрделі құрылысты, соның ішінде тарихи сот ғимаратының салынуын және толыққанды қалалық ортаның қалыптасуын ынталандырды.
Ирригациялық серпіліс (XX ғасырдың басы).
Маңызы: Мимбрес өзенінің жерасты бассейнінен су айдау технологияларын енгізу құрғақ климатта ауқымды егіншілікті дамытуға мүмкіндік берді. Қала экономикасы әртараптанды: пойыздарға қызмет көрсетуден мақта, кейіннен пияз бен әйгілі жасыл чили өсіруге көшті.
Әскери урбанизация (1917–1945).
Маңызы: Бірінші дүниежүзілік соғыста Кэмп-Коди лагерінің және Екінші дүниежүзілік соғыста армия аэродромының құрылуы қалаға федералды инвестициялар мен инфрақұрылым әкелді. Бұрынғы әскери аэродром кейіннен муниципалды әуежай мен бүгінде негізгі кәсіпорындар орналасқан индустриялық парктің негізі болды.
Мәдени ренессанс және мұражай ісі (1990-жылдар).
Маңызы: Тарихи Арсенал ғимаратында Деминг және Луна округі мұражайының ауқымды дамуы қалаға мәдени туризмде өз орнын алуға мүмкіндік берді. Мимбрес мәдениетінің бірегей керамикасын сақтау және экспозициялау туристерді тартудың маңызды факторына айналды.
Бірегей туристік брендтің құрылуы (1979 жылдан бастап).
Маңызы: «Ұлы американдық үйрек жарысын» (Great American Duck Race) ұйымдастыру қаланың имиджін өзгертті. Қарапайым ауылшаруашылық қонысынан Деминг жыл сайын мыңдаған қонақтарды тартатын АҚШ-тағы ең ерекше фестивальдердің бірінің астанасына айналды.
Сәулет
Қала құрылысының дамуы: теміржол бойындағы қала
Демингтің сәулеттік бейнесі оның теміржол торабы ретіндегі шығу тегімен алдын ала анықталды. Хаостық құрылысы немесе орталық алаңы (плазасы) бар ескі испан қоныстарынан айырмашылығы, Деминг қатаң американдық тор (grid plan) бойынша дамыды. Көшелердің осьтері қаланы солтүстік және оңтүстік бөліктерге бөлген теміржол жолдарына параллель және перпендикуляр жүргізілді.
XIX ғасырдың соңындағы алғашқы құрылыстар негізінен фронтирге тән ағаштан жасалған және функционалды болды. Алайда, қаланың сауда орталығы ретіндегі мәртебесі нығайған сайын, уақытша құрылымдар кірпіш пен саманнан (adobe) салынған күрделі ғимараттарға орын беріп, бүгінгі күнге дейін сақталған тарихи орталықты қалыптастырды.
Сәулет стильдері мен дәуірлері
Деминг сәулетінде XX ғасырдың басындағы жалпы американдық тенденциялар мен АҚШ-тың оңтүстік-батысының бірегей аймақтық колориті тоғысқан. Бірнеше негізгі бағытты бөліп көрсетуге болады:
Кірпішті коммерциялық стиль (Early 20th Century Commercial):
1900–1920 жылдары қала орталығында басым болды. Бұл стильдегі ғимараттар ықшамдылығымен, жайпақ шатырларымен, кірпіштен жасалған сәндік карниздерімен және бірінші қабаттардағы үлкен витриналық терезелерімен ерекшеленеді. Бұл сол дәуірдегі іскерлік оптимизм стилі.
Территориялық стиль және Пуэбло-ревайвл (Territorial & Pueblo Revival):
Нью-Мексико үшін дәстүрлі стиль, саманды (немесе оның имитациясын) қолданумен, жайпақ шатырлармен, шығып тұратын арқалықтармен (вигалар) және жұмсақ, дөңгеленген бұрыштармен сипатталады. Бұл стиль аймақтың мәдени ерекшелігін сақтауға деген ұмтылысты көрсетеді.
Классицизм және эклектика (Turn of the Century):
Сенімділік пен заң билігін көрсету үшін әкімшілік ғимараттарда қолданылды. Демингте ол жеңілдетілген, жергілікті материалдарға бейімделген түрде ұсынылған.
Қаланың бейнесін қалыптастырған айтулы ғимараттар
Бірнеше тарихи құрылыстар Демингтің сәулеттік доминанттары болып табылады және тарихи орындар тізіліміне енгізілген:
Луна округінің сот ғимараты (Luna County Courthouse, 1910):
Қаланың ең танымал ғимараты. Қызыл кірпіштен салынған ол классицизм элементтерін монументалды портикпен үйлестіреді және сағаты бар талғампаз күмбезді мұнарамен аяқталады. Ғимарат Демингтің уақытша қоныстан әкімшілік орталыққа айналуын бейнелейді.
Ескі кеден (Old Custom House, 1889):
Ертедегі азаматтық сәулеттің сирек сақталған үлгісі. Территориялық стильдегі бұл қарапайым, бірақ тарихи маңызы бар ғимарат Демингтің Мексикамен шекарадағы маңызды пункт болған кезін еске түсіреді.
Деминг арсеналы (Deming Armory, 1916):
Шекаралық қақтығыстар кезеңінде (Панчо Вильяға қарсы экспедиция) Ұлттық гвардия үшін салынған массивті кірпіш ғимарат. Оның қасбетінің тісті элементтері бар бекініс бейнесі әскери мақсатын көрсетеді. Бүгінде мұнда Деминг және Луна округі мұражайы орналасқан.
Атақты адамдар
Демингтің көрнекті тұлғалары
Деминг тарихы тек маңызды оқиғаларға ғана емес, сонымен бірге талантты адамдарға да бай. Нью-Мексико шөліндегі бұл шағын қала әлемдік мәдениет пен спортта айтарлықтай із қалдырған тұлғалардың отаны немесе мекені болды.
Насио Херб Браун (Nacio Herb Brown) Голливудтың алтын ғасырының композиторы
1896 жылы осы жерде дүниеге келген қаланың ең атақты тумасы. Браун MGM студиясының классикалық мюзиклдеріне саундтректер жасай отырып, музыка индустриясының аңызына айналды. Оның басты мұрасы — американдық кинематограф тарихындағы ең танымал әуендердің бірі болып саналатын «Singin' in the Rain» («Жаңбыр астындағы ән»)อมөлмес хитіне жазылған музыка.
Мэри Энн Деминг Крокер (Mary Ann Deming Crocker) Қайырымдылық жасаушы және тарихи тұлға
Қалаға өз есімін берген әйел. Мэри Энн трансконтиненталдық магистральді салған теміржол магнаттарының «Үлкен төрттігінің» бірі Чарльз Крокердің жұбайы болған. Оның белсенді қайырымдылық қызметі мен аймақтың дамуына қосқан үлесі үшін ризашылық белгісі ретінде кейіннен қалаға айналған жаңа теміржол станциясы оның қыз есімімен аталды.
Уэйд Блейзингейм (Wade Blasingame) Бейсбол жұлдызы (MLB)
Туған қаласын ұлттық деңгейде танытқан талантты питчер. Блейзингейм «Атланта Брэйвз», «Хьюстон Астрос» және «Нью-Йорк Янкиз» сияқты атақты командаларда өнер көрсетіп, Бас бейсбол лигасында он жылдық сәтті мансап құрды. Жергілікті тұрғындар үшін ол спорттық жетістік пен мақсаткерліктің үлгісі болып қала береді.
Макс Крук (Max Crook) Музыкант-новатор және өнертапқыш
Деминг көп жылдар бойы мекені болған электронды музыканың пионері. Крук рок-н-ролл тарихына Дел Шеннонның «Runaway» әлемдік шлягерінің авторы ретінде енді. Бұл әннің бірегей дыбысталуына Крук өз қолымен ойлап тауып, құрастырған «Musitron» синтезаторындағы соло арқылы қол жеткізілді.
Беттің соңына жеттіңіз бе?
Демек, маршрут жан-жақты зерттелді
Сайтты пайдалануды ыңғайлырақ ету үшін біз cookies пайдаланамыз.
