Utsunomiya

Тотиги префектурасының әкімшілік орталығы Уцуномия қаласының феодалдық Жапонияның дамуындағы негізгі кезеңдермен тығыз байланысты бай тарихы бар. Оның маңызды қалалық орталық ретінде қалыптасуы бірнеше ғасырлар бойы жүріп, ең алдымен оның тиімді стратегиялық орналасуымен және саяси ықпалымен анықталды.

Қала тарихы Уцуномия қамалымен тығыз байланысты. Бұл жердегі алғашқы бекіністер Хэйан дәуірінде (794–1185) салынған, ал қаланың өзі 500 жылға жуық уақыт бойы құдіретті Уцуномия кланының бақылауында болған қамалдың айналасында қалыптаса бастады. Өз шежіресін Фудзивара кланынан бастайтын бұл әулет Канто аймағын басқаруда орталық рөл атқарды. Уцуномияның гүлденген қамал маңындағы қала (дзёкамати) ретінде қалыптасуы Эдо кезеңіне (1603–1868) тұспа-тұс келді. Бұл уақытта қала ерекше стратегиялық маңызға ие болды, өйткені ол Эдо сёгунатының астанасын (қазіргі Токио) Никкодағы киелі орындармен және солтүстік провинциялармен байланыстыратын ең маңызды екі жолдың — Никко Кайдо мен Осю Кайдоның қиылысында орналасты.

Орналасқан жерінің арқасында Уцуномия жанданған пошта станциясына (сюкуба) және саяхатшылар, саудагерлер мен феодалдар тоқтайтын маңызды коммерциялық орталыққа айналды. Қамал бірнеше рет қайта салынды, ал ең ауқымды жұмыстар XVII ғасырдың басында Хонда Масадзумидің басшылығымен жүргізілді. Дегенмен, қаланың бейбіт дамуы 1868 жылы Босин соғысы кезінде үзілді. Уцуномия қамалы үшін болған кескілес шайқас кезінде қаланың едәуір бөлігі мен бекіністің өзі қиратылды. Соған қарамастан, қала қалпына келтірілді және жаңа Мэйдзи дәуірінде, 1896 жылғы 1 сәуірде ресми қала мәртебесін алып, префектураның заманауи өнеркәсіптік және әкімшілік орталығы ретінде өз тарихының жаңа парағын бастады.

Уцуномия тарихындағы негізгі белестер

Уцуномия тарихы — бұл феодалдық ішкі қырқыстардан бастап қазіргі заманғы өнеркәсіптік орталыққа айналуға дейінгі Жапония дамуының маңызды кезеңдерін көрсететін көпғасырлық шежіре. Төменде қаланың бейнесі мен тағдырын қалыптастырған негізгі оқиғалар берілген.

• Хэйан дәуірі (шамамен 1063 ж.): Уцуномия кланының негізін қалаушы Фудзивара Соэн болашақ қамалдың орнына алғашқы бекіністерді тұрғызып, қаланың негізін қалайды.
• XII ғасырдың соңы: Уцуномия кланы аймақта біржола бекініп, Уцуномия қамалынан 500 жылға жуық билік жүргізуді бастайды, оны маңызды саяси орталыққа айналдырады.
• 1597 ж.: Жапония біріккеннен кейін Тоётоми Хидэёси Уцуномия кланының иеліктерін тәркілеп, оның көпғасырлық үстемдігін аяқтайды.
• 1619 ж.: Даймё Хонда Масадзуми қамал мен қамал маңындағы қаланы ауқымды қайта құруды бастайды, ол Эдо (Токио) мен Никкоға баратын жолдардағы маңызды пошта станциясына айналады.
• 1868 ж. мамыр: Босин соғысы кезінде император әскерлері мен сёгунат күштері арасында Уцуномия қамалы үшін кескілес шайқас болып, нәтижесінде қамал мен қаланың үлкен бөлігі өртеніп кетеді.
• 1896 ж. 1 сәуір: Уцуномия ресми қала мәртебесін алады, бұл оның Тотиги префектурасының әкімшілік және өнеркәсіптік орталығы ретінде дамуының басталуын білдіреді.
• 1945 ж. 12 шілде: Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қала американдық авиацияның жаппай бомбалауына ұшырап, бұл үлкен қирауларға әкеледі.
• 1996 ж. 1 сәуір: Уцуномияға Жапонияның орталық қаласы мәртебесі беріледі, бұл оның әкімшілік өкілеттіктерін кеңейтеді.
• 2007 ж.: Уцуномия қамалын ішінара реконструкциялау аяқталады, ал қала құрамына көршілес Камикавати және Кавати кенттері еніп, қала аумағы ұлғаяды.

Уцуномияның даму кезеңдері

Уцуномияның дамуы — соғыс барысында қираған қаланың қалай қалпына келіп қана қоймай, ірі өнеркәсіптік, көліктік және мәдени орталыққа айнала алғанының жарқын мысалы. Оның тарихындағы негізгі өзгерістер тиімді географиялық орналасуымен, соғыстан кейінгі экономикалық өсумен және заманауи қалалық жоспарлаумен байланысты болды.

Эдо кезеңіндегі көлік торабы

Эдо дәуірінде (1603–1868) Уцуномия маңызды пошта станциясы (сюкуба) ретінде стратегиялық маңызға ие болды. Қала екі негізгі жолдың қиылысында орналасқан болатын: Никко киелі орындарына апаратын Никко Кайдо және астананы солтүстік провинциялармен байланыстыратын Осю Кайдо. Бұл Уцуномияны сауда мен логистиканың жанданған орталығына айналдырып, оның болашақ экономикалық өсуіне негіз қалады.

Мэйдзи дәуіріндегі өнеркәсіптік өсу

1896 жылғы 1 сәуірде ресми қала мәртебесін алғаннан кейін Уцуномия модернизация дәуіріне қадам басты. Токиомен теміржол қатынасының ашылуы өнеркәсіптік дамудың катализаторы болды. Қалада машина жасау, металл өңдеу және тамақ өнеркәсібі кәсіпорындары пайда бола бастады, бұл оның Тотиги префектурасының экономикалық орталығы ретіндегі мәртебесін нығайтты.

Соғыстан кейінгі қалпына келтіру және индустрияландыру

Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі айтарлықтай қираулардан кейін қала тез арада қалпына келтірілді. «Жапондық экономикалық ғажайып» кезеңінде мұнда ірі өнеркәсіптік аймақтар құрылды. Соның бірі — елдегі ең ірілердің бірі болып табылатын Киёхара өнеркәсіптік паркі. Honda және Canon сияқты алпауыттардың зауыттарының орналасуы Уцуномияны жоғары технологиялық өндірістің маңызды орталығына айналдырды.

Мәдени брендтің қалыптасуы: «Гёдза астанасы»

Уцуномия Жапонияда «гёдза астанасы» (жапон тұшпарасы) ретінде кеңінен танымал. Бұл мәдени және гастрономиялық ерекшелік Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, Маньчжуриядан оралған сарбаздар өздерімен бірге осы тағамның рецепттерін ала келгенде пайда болды. Уақыт өте келе гёдза жергілікті бірегейліктің ажырамас бөлігіне айналып, қалаға көптеген туристерді тарта бастады. Бүгінде мұнда 200-ден астам мамандандырылған мейрамхана бар.

Орталық қала мәртебесін алу

1996 жылғы 1 сәуірде Уцуномияға Жапонияның орталық қаласы мәртебесі берілді. Бұл муниципалитетке қала құрылысы, денсаулық сақтау және білім беру сияқты салаларда кеңейтілген өкілеттіктер беріп, дамуды тиімдірек басқаруға және ірі инфрақұрылымдық жобаларды іске асыруға мүмкіндік берді.

Заманауи қала құрылысы: жеңіл рельсті көлік

XXI ғасырдың ең айтулы жобаларының бірі 2023 жылғы тамызда жеңіл рельсті көлік (LRT) жүйесінің іске қосылуы болды. Бұл желі Уцуномия станциясының шығыс бөлігін Хага-Таканедзава өнеркәсіптік паркімен байланыстырды. Уцуномия Жапонияда соңғы 75 жылда мүлдем жаңа трамвай жүйесі салынған алғашқы қала болды, бұл заманауи және экологиялық қалалық инфрақұрылымды дамытудағы маңызды қадамға айналды.

Уцуномияның сәулеттік бейнесі — бұл оның қираулармен және кейінгі қайта жаңғырулармен белгіленген қарқынды тарихының көрінісі. Қала дәстүрлі қамал маңындағы елді мекеннен қазіргі заманғы өнеркәсіптік орталыққа дейінгі жолдан өтті және әрбір кезең оның қала құрылымы мен ғимараттарында өз ізін қалдырды.

Қамал маңындағы қаланың мұрасы (Эдо кезеңі)

Тарихи тұрғыдан Уцуномия дзёкамати — Уцуномия қамалының айналасында өскен қала ретінде дамыды. Түпнұсқа қамал 1868 жылғы Босин соғысы кезінде дерлік толықтай жойылғанымен, оның орталық бөлігі 2007 жылы ішінара қалпына келтірілді. Бүгінгі таңда реконструкцияланған мұнаралар мен қабырғалар Канто аймағындағы жеті ірі бекіністің бірі болған қамалдың бұрынғы айбыны туралы түсінік береді. Қамалдан бөлек, феодалдық өткен шақты Уцуномия Футарасан-дзиндзя киелі орны еске түсіреді, оның айналасында қала қалыптасқан болатын. Оның сәулеті жапондық дәстүрлі храм сәулетінің классикалық үлгісі болып табылады.

Батыс ықпалы және Оя тасынан салынған сәулет (Мэйдзи және Сёва дәуірлері)

XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басында Жапонияға батыстық сәулет стильдері ене бастады. Уцуномиядағы осы ықпалдың көрнекті үлгісі — Мацугаминэ католиктік шіркеуі. 1932 жылы швейцариялық сәулетші Макс Хиндердің жобасы бойынша салынған бұл ғимарат неороман стиліндегі еңселі құрылыс болып табылады. Шіркеудің бірегейлігін оның материалы береді — ол дерлік толықтай Оя тасы деп аталатын жергілікті жанартаулық туфтан салынған. Тек Уцуномия маңында өндірілетін бұл ашық жасыл кеуекті тас жергілікті сәулеттің визит картасына айналды және қоймалар мен қабырғалар салу үшін де, ғимараттарды әрлеу үшін де пайдаланылды.

Соғыстан кейінгі қайта құру және қазіргі заман

Қала құрылысының едәуір бөлігі Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі бомбалау кезінде жойылды. 1950–1970 жылдардағы кейінгі қалпына келтіру жұмыстары Уцуномияның заманауи бейнесін қалыптастырды. Бұл кезеңнің сәулетінде функционализм басым болды: типтік бетон ғимараттар пайда болды, кең көшелер салынды, ал басты назар декорға емес, практикалық тиімділікке аударылды. Бұл стиль әсіресе басты теміржол вокзалының айналасындағы аудандарда байқалады. Бүгінгі қала құрылысын дамыту заманауи және ыңғайлы қалалық ортаны құруға бағытталған, оның жарқын мысалы 2023 жылы қала орталығын өнеркәсіптік аймақтармен байланыстырған жаңа жеңіл рельсті көлік (LRT) жүйесінің іске қосылуы болды.

Уцуномиямен байланысты көрнекті тұлғалар

Ғасырларға созылған тарихы бар Уцуномия қаласы Жапонияның тарихында, мәдениеті мен спортында із қалдырған көптеген танымал тұлғалардың туған жері немесе қызмет еткен орны болды.

• Хонда Масадзуми (1566–1637) — даймё (феодалдық билеуші) және қала тарихындағы басты тұлға. 1619 жылы ол Уцуномия қамалы мен қамал маңындағы қаланы ауқымды реконструкциядан өткізді, бұл оны Эдо дәуірінің маңызды стратегиялық және сауда торабына айналдырды.
• Хаяо Миядзаки (1941 ж.т.) — әлемге әйгілі режиссер-аниматор және Ghibli студиясының негізін қалаушы. Ол Токиода туғанымен, балалық шағында Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде оның отбасы бомбалаудан кейін Уцуномияға эвакуацияланған. Өмірінің бұл кезеңі оның дүниетанымы мен шығармашылығына әсер етті.
• Садао Ватанабэ (1933 ж.т.) — Жапонияның ең танымал джаз музыканттарының бірі. Уцуномияда дүниеге келген бұл саксофоншы және флейтист әлемдік деңгейде танылып, елде джаз бен босанованы танымал етуге зор үлес қосты.
• Куниаки Коисо (1880–1950) — Жапония Императорлық армиясының генералы және елдің 41-ші премьер-министрі (1944–1945). Уцуномия тумасы, ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңіндегі маңызды саяси және әскери тұлға болды.
• Кодзуэ Андо (1982 ж.т.) — танымал жапон футболшысы. Уцуномияда туған ол Жапония әйелдер ұлттық құрамасының негізгі ойыншыларының біріне айналды және 2011 жылы әйелдер арасындағы футболдан әлем чемпионатын жеңіп алды.
• Минори Тихара (1980 ж.т.) — танымал сэйю (дыбыстау актрисасы) және әнші. Уцуномия тумасы, ол «Харухи Судзумияның мұңы» сияқты көптеген аниме-сериалдардағы рөлдерімен және табысты музыкалық мансабымен танымал.
• Нанаэ Аояма (1983 ж.т.) — қазіргі заманғы жапон жазушысы. Уцуномияда туған, ол Жапониядағы ең маңызды әдеби сыйлықтардың бірі — беделді Акутагава сыйлығының лауреаты.