Uruma

Тарихи тамырлары мен шығу тегі

Қазіргі Урума қаласы ресми түрде картада 2005 жылғы 1 сәуірде Гусикава және Исикава қалаларының, сондай-ақ Кацурен мен Йонасиро кенттерінің бірігуі нәтижесінде пайда болғанымен, бұл жерлердің тарихы Рюкю патшалығы дәуірімен тығыз байланысты. Қала атауының терең символдық мәні бар: жергілікті диалектіде ол «Маржан аралы» дегенді білдіреді.

Қалыптасудың негізгі факторлары

Бүгінгі Урума алып жатқан аумақтың дамуы бірнеше маңызды факторлармен айқындалды:

• Географиялық орналасуы: Кацурен түбегінде орналасуы және ыңғайлы шығанақтардың болуы жағалау аймақтарының ерте игерілуіне және теңізде жүзудің дамуына ықпал етті.
• Саяси ықпал: XV ғасырда бұл жерлер құдіретті лорд Амаваридің билік орталығы болды. Қирандылары бүгінгі күнге дейін сақталған Кацурен қамалы маңызды стратегиялық пункт қызметін атқарып, ықпалы жағынан Сюри корольдік қамалымен бәсекелесті.
• Сауда: Теңізге шығу мүмкіндігінің арқасында аймақ Қытаймен және Оңтүстік-Шығыс Азия елдерімен теңіз саудасына белсенді қатысты, бұл жергілікті елді мекендердің гүлденуіне септігін тигізді.

Ертедегі мәдени және экономикалық ерекшеліктер

Аймақ экономикасы тарихи түрде ауыл шаруашылығы мен теңіз кәсіпшілігіне сүйенді. Окинаваның жайлы климаты жергілікті тұрғындардың әл-ауқатының негізіне айналған қант қамысын өсіруге мүмкіндік берді.

Мәдени тұрғыдан алғанда, қазіргі Урума аумағы дәстүрлі окинавалық өгіздер сайысы — «тогюдің» отаны ретінде танымал. Бұл өгіздердің қан төгіссіз сайысы ғасырлар бойы шаруалар мен ақсүйектер үшін басты ойын-сауық болды. Сондай-ақ аймақ осында ерекше сән-салтанатпен орындалатын Эйса халық биі дәстүрлерін сақтауымен танымал.

Негізгі тарихи кезеңдер

Қазіргі Урума қаласының құрамына кіретін жерлердің тарихы Рюкю патшалығы дәуірімен, теңіз саудасымен және соғыстан кейінгі қалпына келтіру жұмыстарымен байланысты оқиғаларға бай.

• XII–XIII ғасырлар — Кейіннен Кацурен қамалы қалыптасқан төбеде алғашқы бекіністерді тұрғызудың басталуы.
• XV ғасырдың ортасы — Қытаймен және Оңтүстік-Шығыс Азия елдерімен сауданы белсенді дамытқан лорд Амаваридің басқаруымен аймақтың ең жоғары гүлдену кезеңі.
• 1458 жыл — Рюкю корольдік сарайымен болған қақтығыс нәтижесінде Кацурен қамалының құлауы және лорд Амаваридің қаза болуы, осыдан кейін қамал қараусыз қалды.
• 1908 жыл — Окинавада кейіннен Урума қаласын құраған ауылдардың әкімшілік шекараларын белгілеген муниципалитеттер жүйесінің енгізілуі.
• 1945 жыл — Окинава үшін шайқастан кейін Исикава ауданы босқындарға арналған ірі лагерьдің орны және бейбіт тұрғындарға арналған уақытша әкімшілік орталық болды.
• 1968 жыл — Гусикава кенті ресми түрде қала мәртебесін алды, бұл аймақтың экономикалық өсуі мен урбанизациясын білдірді.
• 1972 жыл — Кацурен түбегін Хенза, Мияги, Икеи және Хамахига аралдарымен байланыстырған Кайчу-Доро теңіз жолы құрылысының аяқталуы.
• 2000 жылғы желтоқсан — Кацурен қамалының қирандылары «Гусуку және Рюкю патшалығының онымен байланысты ескерткіштері» тобының бөлігі ретінде ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізілді.
• 2005 жылғы 1 сәуір — Гусикава және Исикава қалаларын, сондай-ақ Кацурен және Йонасиро кенттерін біріктіру арқылы Урума қаласының ресми негізінің қалануы.
• 2016 жыл — Кацурен қамалының қирандыларынан көне рим монеталары табылды, бұл аймақтың ежелгі дәуірдегі жаһандық сауда байланыстарының сенсациялық дәлелі болды.

Өзгерістердің негізгі кезеңдері

Уруманың дамуы — бұл бірегей табиғат пен технологиялық прогресті біріктірген феодалдық сауда орталығынан қазіргі заманғы қалаға дейінгі жол. Қаланың бүгінгі келбетін айқындаған басты белестер:

• Теңіз саудасы дәуірі (XV ғасыр)
  Кацурен қамалының гүлденген кезеңінде аймақ Қытаймен және Оңтүстік-Шығыс Азиямен халықаралық сауданың негізгі торабына айналды. Маңызы: Бұл аймақтың экономикалық негізін қалап, жергілікті мәдениетті сырттан келген дәстүрлермен және тауарлармен байытты.
• Соғыстан кейінгі урбанизация (1945 жыл)
  Исикава ауданы Окинава үшін шайқастан кейін бейбіт тұрғындар орналасқан алғашқы орталыққа айналды. Маңызы: Дәл осы жерде алғашқы соғыстан кейінгі мектептер мен әкімшілік құрылымдар қалыптаса бастады, бұл бүкіл аралдағы әлеуметтік өмірдің қалпына келуіне серпін берді.
• Теңіз жолының құрылысы (1972 жыл)
  Кайчу-Доро дамбасының ашылуы Кацурен түбегін төрт шалғай аралмен байланыстырды. Маңызы: Бұл қала құрылысы жобасы аралдық аумақтардың оқшаулану мәселесін шешіп, оларды ортақ экономикаға біріктірді және префектураның ең көрікті туристік нысандарының бірін жасады.
• Мәдени мойындау (2000 жыл)
  Кацурен қамалы қирандыларының ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне қосылуы. Маңызы: Бұл оқиға даму бағытын мәдени туризмге бұрып, тарихи мұраны қала экономикасының маңызды активіне айналдырды.
• Әкімшілік бірігу (2005 жыл)
  Гусикава және Исикава қалаларының Кацурен және Йонасиро кенттерімен бірігуі. Маңызы: Біртұтас Урума қаласының құрылуы ресурстарды басқаруды орталықтандыруға, қала бюджетін оңтайландыруға және инфрақұрылымды дамытудың ортақ стратегиясын әзірлеуге мүмкіндік берді.
• Индустриалды әртараптандыру (XXI ғасыр)
  Өнеркәсіптік аймақтарды құру және IT-секторды қолдау (мысалы, Уруманың IT-орталығы). Маңызы: Таза аграрлық және туристік экономикадан жоғары технологиялар мен логистиканы дамытуға көшу, бұл жергілікті тұрғындар үшін жаңа жұмыс орындарын ашады.

Сәулеттік мозаика және қала құрылысы

Урума бірнеше елді мекендер мен аралдардың бірігуінен құралған полицентрлі қаланың бірегей үлгісі болып табылады. Мұнда еуропалық үлгідегі біртұтас тығыз тарихи орталық жоқ; оның орнына қала құрылымы көне қамал қирандыларынан, дәстүрлі арал ауылдарынан және соғыстан кейінгі Окинаваға тән заманауи бетон құрылыстардан тұрады.

Стильдер эволюциясы және айтулы нысандар

Уруманың сәулеттік келбетін үш негізгі дәуірге бөлуге болады, олардың әрқайсысы қала ландшафтында өз ізін қалдырды:

• Рюкю дәуірі (Гусуку кезеңі) — XV ғасыр
  Басым стиль — монументалды тас сәулеті. Бұл кезеңге жаулардан және жер сілкінісінен қорғайтын, табиғи иілімдері бар қамал қабырғаларын тұрғызу үшін маржан әктасын пайдалану тән.
  Айтулы нысан: Кацурен қамалының қирандылары. Бұл қабырғалары жартастан өсіп шыққандай көрінетін және рельефпен үйлесім тапқан «гусуку» сәулетінің классикалық үлгісі.
• Дәстүрлі арал стилі
  Негізінен шалғайдағы аралдарда (Хамахига, Хенза) сақталған. Бұл субтропиктік климатқа бейімделген аз қабатты құрылыс. Тән белгілері: қызыл плиткалы шатырлар (ака-гавара), желден қорғайтын тас қоршаулар және қақпалардағы сиса арыстандарының мүсіншелері.
  Айтулы аудан: Хамахига аралы, мұнда фукуги ағаштарымен қоршалған шынайы көне үйлерді кездестіруге болады.
• Соғыстан кейінгі функционализм және «Окинава модерні» (1950-ші жылдардан бастап)
  Екінші дүниежүзілік соғыстың қиратуларынан кейін және жиі болатын тайфундардың әсерінен ағаштың орнын темірбетон басты. Қала желдету үшін көбінесе тіректерде (пилоти) тұрғызылған, төбесі тегіс, қарапайым текше пішінді бетон үйлермен салынды. Сондай-ақ 1960-шы жылдардағы американдық әскери сәулеттің — «шетелдіктерге арналған үйлердің» (Gaijin houses) әсері байқалады, олар тік бұрышты бір қабатты бетон коттедждер болып табылады.
  Сипаттамасы: Исикава және Гусикава тұрғын аудандары, мұнда ашық түсті утилитарлы бетон құрылыстар басым.

Заманауи инженерлік өнер

Урума қала құрылысында Теңіз жолы (Kaichu-Doro) ерекше орын алады. Бұл жай ғана көлік артериясы емес, жағалаудың сәулеттік доминантына айналған заманауи инженерлік ойдың ескерткіші. Таяз су арқылы өтетін ұзындығы 4,7 шақырымдық дамба түбекті аралдармен байланыстырып, аймақтың экономикалық географиясын өзгертті және мұхит аясында қаланың жаңа танымал бейнесін қалыптастырды.

Уруманың көрнекті тұлғалары

Урума қаласы өзінің тумаларымен мақтанады, олардың арасында аңызға айналған тарихи билеушілер де, жапон эстрадасы мен киносының заманауи жұлдыздары да бар. Бұл адамдар өз аймағын Окинавадан тыс жерлерге де танымал етті.

• Амавари (Amawari)
  Рөлі: Кацурен қамалының 10-шы лорды (адзи) (XV ғасыр).
  Маңыздылығы: Азиямен теңіз саудасын дамыту арқылы Кацурен аймағын гүлденуге жеткізген аңызға айналған билеуші. Амавари — Рюкю патшалығының тарихындағы ең харизматикалық және қайшылықты тұлғалардың бірі, көптеген халық әндері мен «кумиодори» театрлық қойылымдарының кейіпкері.
• Тацуо Симабуку (Tatsuo Shimabuku)
  Рөлі: Жекпе-жек шебері, Иссин-рю стилінің негізін қалаушы.
  Маңыздылығы: Гусикава елді мекенінде (қазіргі Уруманың бөлігі) дүниеге келген. Сёрин-рю және Годзю-рю техникаларын біріктіріп, «Иссин-рю» («Бір жүрек мектебі») атты бірегей карате стилін жасады. Оның мұрасы дүниежүзілік маңызға ие, ал шебердің додзёсына әлемнің түкпір-түкпірінен, соның ішінде американдық теңіз жаяу әскерлері де шәкірт болып келген.
• Манами Хига (Manami Higa)
  Рөлі: Актриса және модель.
  Маңыздылығы: Урума тумасы, жапон телевидениесінің ең танымал актрисаларының бірі. «Code Blue» (Көк код) сияқты танымал дорамалар мен NHK-ның «Dondo Hare» таңғы драмасындағы рөлдері арқылы кеңінен танылды. Окинава мәдениетін насихаттауға белсенді қатысады.
• Хидэюки Синдзато (Hideyuki Shinzato)
  Рөлі: Музыкант, HY тобының вокалисі және гитарисі.
  Маңыздылығы: Урумада құрылған танымал HY тобының көшбасшысы. Ұжымның атауы олардың туған ауданы Хигаси-Якенаның (Higashi-Yakena) бас әріптерінен шыққан. Хидэюки мен оның тобы Токиоға көшпей-ақ табысқа жетіп, Окинаваның заманауи музыка сахнасының символына айналды.
• Идзуми Накасонэ (Izumi Nakasone)
  Рөлі: Әнші, HY тобының клавишшісі және әндер авторы.
  Маңыздылығы: Өзінің қуатты вокалымен және бүкіл Жапонияға хит болған «366 Days» сияқты эмоционалды балладаларымен танымал. Аралдың көптеген жас музыканттары үшін үлгі және Уруманың мақтанышы болып табылады.
• Акира Тамамото (Akira Tamamoto)
  Рөлі: Әнші, Finger 5 поп-тобының жетекші вокалисі.
  Маңыздылығы: Гусикавадан шыққан аңызға айналған ағайынды Finger 5 тобының мүшесі. 1970-ші жылдары «жапондық Jackson 5» деп аталған бұл ұжым елдің музыка индустриясында үлкен дүрбелең туғызды. Көпшіліктің есінде үлкен көзілдірігімен қалған Акира топтың ең танымал мүшесі болды.
• Кикуё Исикава (Kikuyo Ishikawa)
  Рөлі: Аралас жекпе-жек шебері (MMA).
  Маңыздылығы: Гусикавадан шыққан, JEWELS сияқты промоушендерде өнер көрсеткен кәсіби спортшы. Өз жетістіктерімен ол Окинавада әйелдер спорты мен жекпе-жегін танымал етуге үлес қосуда.