Шорем-бай-Си тарихы екі қоныстың: Ескі (Old Shoreham) және Жаңа Шоремнің (New Shoreham) тағдырын біріктіретіндігімен бірегей. Ескі Шорем англосаксондық дәуірде, шамасы V ғасырдың соңында пайда болған. Қаланың атауы көне ағылшын сөздерінен шыққан, оны «тік беткейдегі иелік» деп аударуға болады.
Дегенмен, қаланың қазіргі түсініктегі қалыптасуы нормандардың келуімен басталды. XI ғасырдың соңында, Англияны нормандықтар жаулап алғаннан кейін көп ұзамай, құдіретті лорд Вильгельм де Браоз ескі қоныстың оңтүстігінде Жаңа Шоремнің негізін қалады. Бұл ірі теңіз кемелерін қабылдауға қабілетті ыңғайлырақ порт құру үшін жасалды.
Қалыптасудың негізгі факторлары
Шоремнің маңызды қалалық орталыққа айналуы географиялық және саяси артықшылықтардың үйлесуімен байланысты болды:
Стратегиялық география: Адур өзенінің сағасында орналасуы қаланы табиғи әрі қорғалған гаваньмен қамтамасыз етті, бұл Ла-Манштың мазасыз суларында теңізде жүзу үшін өте маңызды болды.
Континентке жақындық: Шорем Нормандия жағалауына ең жақын ағылшын порттарының біріне айналды, бұл оны нормандық корольдердің ағылшын және француз иеліктері арасындағы байланыстың негізгі торабына айналдырды.
Саяси ерік: Де Браоз отбасы инфрақұрылымды дамытуға, соның ішінде шіркеулер салуға және гаваньды нығайтуға белсенді түрде инвестиция салды.
Ерте мәдени және экономикалық ерекшеліктер
XII және XIII ғасырларда Жаңа Шорем Англияның оңтүстік жағалауындағы ең маңызды порттардың біріне айналып, гүлдену кезеңін бастан өткерді. Қаланың экономикалық өмірі бірнеше бағытта құрылды:
Кеме жасау: Қала өзінің верфтерімен танымал болды және корольдік флот үшін кемелер жеткізіп тұрды. Дәл осы жерде король Иоанн Жерсіз маңызды теңіз базасын құрды.
Шарап пен жүн саудасы: Шорем француз шараптарын импорттаудың және ағылшын жүнін экспорттаудың ірі орталығы болды.
Архитектуралық мұра: Көпестер мен лордтардың байлығы осы күнге дейін нормандық сәулеттің жарқын үлгісі және қаланың ерте гүлденуінің символы болып қала беретін зәулім Әулие Мария де Хаура шіркеуінің (St Mary de Haura) құрылысынан көрініс тапты.
Хронология
Тарихтың негізгі белестері
V ғасырдың соңы — Адур өзенінің жағасында англосакстардың Ескі Шорем қонысының негізін қалауы.
XI ғасырдың соңы — Нормандық барон Уильям де Браоз стратегиялық маңызды порт құрып, Жаңа Шоремнің негізін қалайды.
1103 жыл шамасында — Осы күнге дейін сақталған зәулім Әулие Мария де Хаура шіркеуі құрылысының басталуы.
1199 жыл — Король Иоанн Жерсіз ағылшын тағына отыру үшін өз әскерімен Шорем портына келіп түседі.
1295 жыл — Қала Парламентке екі өкіл жіберу құқығына ие болады, бұл оның жоғары мәртебесін растайды.
1346 жыл — Шорем Эдуард III флоты үшін 26 кеме береді, бұл көрсеткіш бойынша тіпті Лондоннан да асып түседі.
1651 жыл — Болашақ король Карл II Шоремнен аттанған «Сюрприз» көмір кемесімен Францияға әйгілі қашуын жасайды.
1760 жыл — Портқа кіреберісті жақсарту бойынша ауқымды жұмыстарды бастаған Гавань туралы бірінші акт қабылданды.
1833 жыл — Аймақтың көлік қолжетімділігін айтарлықтай жақсартқан ескі Норфолк көпірінің құрылысы.
1840 жыл — Қалаға Шоремді Брайтонмен және Лондонмен байланыстырған теміржол келді.
1857 жыл — Өзен сағасын қорғау үшін Шорем фортының (Shoreham Redoubt) құрылысы аяқталды.
1910 жыл — Бүгінде Ұлыбританияның ең көне лицензияланған әуежайы болып табылатын Шорем әуежайының негізі қаланды.
1914 жыл — «Шыны аралда» киноиндустрияның гүлдену кезеңі басталып, қала қысқа уақытқа британдық киноөндіріс орталығына айналды.
2013 жыл — Ескі өткелдің орнына заманауи жаяу жүргіншілер көпірі Adur Ferry Bridge ашылды.
Маңызды кезеңдер
Қала дамуының негізгі кезеңдері
Шорем-бай-Си эволюциясы — стратегиялық орналасу мен жаңа технологияларға бейімделу қабілеті қаланың ғасырлар бойы гүлденуіне қалай көмектескенінің мысалы. Міне, қаланың қазіргі бейнесі мен мәртебесін анықтаған басты белестер:
Жаңа Шоремнің құрылуы және теңіз саудасы (XI–XIII ғғ.)
Нормандардың Жаңа Шоремнің (New Shoreham) негізін қалауы аймақтың тағдырын анықтаған қала құрылысы шешімі болды. Белсенділік орталығын теңізге жақындату терең сулы порт жасауға мүмкіндік берді.
Маңызы: Бұл қаланы Англияның оңтүстігіндегі басты коммерциялық тораптардың біріне айналдырып, шарап пен жүн саудасы, сондай-ақ қуатты кеме жасау есебінен экономикалық өрлеуді қамтамасыз етті.
Гаваньды инженерлік тұрақтандыру (XVIII ғасыр)
Малтатастың табиғи түрде жиналуына байланысты Адур өзенінің сағасы үнемі шығысқа қарай жылжып, кеме қатынасына қауіп төндірді. 1760 жылы Гавань туралы актінің қабылдануы және кейінгі инженерлік жұмыстар портқа кіреберісті қазіргі орнында бекітті.
Маңызы: Бұл қала экономикасын құлдыраудан сақтап, портқа ірі сауда кемелерін қабылдауға және өнеркәсіптік революция дәуірінде өте маңызды болған ағаш пен көмір импортын дамытуға мүмкіндік берді.
Теміржол революциясы (1840 жыл)
Шоремді Брайтонмен және Лондонмен байланыстыратын теміржол желісінің ашылуы логистика мен демографияны түбегейлі өзгертті.
Маңызы: Қала оқшауланған порт болудан қалып, жалпыұлттық көлік желісіне біріге бастады. Бұл жаңа тұрғындар мен туристердің келуіне серпін беріп, Шоремнің жайлы қала маңына айналу процесін бастады.
Авиация дәуірі және әуежайдың ашылуы (1910 жыл)
Ұлыбританияның ең көне лицензияланған әуежайына айналған аэродромның негізінің қалануы қаланы елдің технологиялық картасына шығарды.
Маңызы: Әуежай инновациялар мен ұшқыштарды оқыту орталығына айналды, ал оның ар-деко стиліндегі терминалы (1930-жылдары салынған) бүгінде туристерді қызықтыратын маңызды мәдени және сәулет ескерткіші болып табылады.
«Bungalow Town» мәдени феномені (XX ғасырдың басы)
Шорем-Бич жағалауында богема мен мюзик-холл жұлдыздарының мекеніне айналған қайта жабдықталған теміржол вагондарынан тұратын бірегей кент пайда болды. Осында қысқа уақыт ішінде киноиндустрия да гүлденді.
Маңызы: Бұл кезең қалаға «теңіз жағасындағы Голливуд» деген бейресми атау берді және жағалау аймағының эклектикалық сәулетінен көрінетін бірегей шығармашылық атмосфераны қалыптастырды.
Жағалауды ревитализациялау және Adur Ferry Bridge ашылуы (2013 жыл)
Ескі өткелдің орнына заманауи жаяу жүргіншілер мен велосипедшілерге арналған көпірдің салынуы қалалық ортаның жаңару символына айналды.
Маңызы: Жаңа көпір жағажайдағы тұрғын аудан (Shoreham Beach) мен тарихи орталық арасындағы байланысты едәуір жақсартып, өзен бойындағы шағын бизнес пен дәмханалардың дамуына серпін берді, қаланы жаяу жүргіншілер үшін ыңғайлы ете түсті.
Сәулет
Қала құрылысының дамуы және жергілікті материалдар
Шорем-бай-Си сәулеттік бейнесі ғасырлар бойы қалыптасып, оның екі жақты табиғатын: көне саксондық қоныс пен «жаңа» нормандық портты көрсетеді. Қаланың өзіне тән ерекшелігі — жергілікті материал шақпақтасты (flint) кеңінен қолдануында. Жарылған шақпақтастан жасалған қабырғалар кірпіш немесе тас қаландысымен үйлесіп, ортағасырлық шіркеулерден XIX ғасырдағы коттедждерге дейінгі әртүрлі дәуірдегі ғимараттарды біріктіретін танымал «сассекс стилін» құрайды.
Орта ғасырлар: Норман стилі және Готика
Қаланың ең көне ғимараттары нормандық жаулап алу кезеңіне жатады. Бұл монументалды құрылыстар массивті романикадан талғампаз готикаға көшуді көрсетеді.
Әулие Мария де Хаура шіркеуі (St Mary de Haura): Қаланың маржаны. Норман стилі (массивті бағаналар, нефтің жартылай шеңберлі аркалары) мен ерте ағылшын готикасын (хордың сүйір аркалары) ұштастырады. Құрылыс XII ғасырдағы Жаңа Шорем негізін қалаушылардың өршіл жоспарларын көрсетеді.
Әулие Николай шіркеуі (St Nicolas): Ескі Шоремде орналасқан. Бұл ерте орта ғасырлардың қатаң қарапайымдылығын сақтап қалған, нормандық қосымшалары бар англосаксондық сәулеттің классикалық үлгісі.
Марлипинс мұражайы (Marlipins Museum): Сассекстегі ең көне зайырлы ғимараттардың бірі (XII–XIV ғғ.). Қасбеті шақпақтас пен әктастан (Caen stone) жасалған, аймақтың ортағасырлық сәулетіне тән «шахмат тақтасы» үлгісімен безендірілген.
XVIII–XIX ғасырлар: Георгиан стилі және Виктория дәуірі
Порттың дамуымен және теміржолдың келуімен қала ұлғая бастады. Бұл кезеңнің сәулеті өсіп келе жатқан орта таптың талғамы мен сауда қажеттіліктерін көрсете отырып, анағұрлым утилитарлы және реттелген бола бастады.
Георгиан стилі: Қала орталығында, әсіресе High Street-те симметриялы қасбеттері, классикалық пропорциялары және жармалы терезелері бар XVIII ғасырдағы үйлер сақталған. Бұл бай көпестер мен кеме капитандарының мұрасы.
Викториялық құрылыс: 1840 жылы теміржолдың пайда болуымен қызыл және сары кірпіштен салынған террасалық үйлердің тұтас кварталдары пайда болды. Бұл ғимараттар порт жұмысшылары мен теміржолшыларға арналған болатын, олар тарихи өзек айналасында тығыз қалалық матаны құрады.
XX ғасыр: Ар-деко және эклектика
Өткен ғасырдың басы Шоремге инновация мен богема рухын әкелді, бұл екі мүлдем басқа сәулеттік құбылыста айқын көрініс тапты.
Ар-деко (Модернизм): Бұл дәуірдің басты символы — Шорем әуежайының терминалы (1936 жыл). Бұл «стримлайн модерн» (жұмыр стиль) стилінің тамаша үлгісі: ақ қабырғалар, мұхит лайнерін еске түсіретін тегіс сызықтар және үлкен терезелер. Ғимарат сәулет ескерткіші болып табылады және әлі күнге дейін өз мақсатында пайдаланылады.
Курорттық эклектика («Bungalow Town»): XX ғасырдың басында Шорем-Бич жағалауында қайта жабдықталған теміржол вагондары мен жеңіл бунгалолардан тұратын бірегей аудан пайда болды. Көптеген түпнұсқа ғимараттар жоғалып кетсе де немесе заманауи виллаларға айналдырылса да, бұл аудан сәулеттік еркіндік пен формалардың әртүрлілігін сақтап қалды.
Қазіргі заман: Хай-тек және ревитализация
Қала дамуының қазіргі кезеңі өзен бойындағы өнеркәсіптік аймақтарды қоғамдық кеңістіктерге айналдырумен байланысты.
Жаяу жүргіншілерге арналған Adur Ferry Bridge көпірі (2013): Заманауи инженерлік ой мен хай-тек стилінің үлгісі. Шыны панельдер мен болат діңгектер тарихи шіркеу мен өзен көріністерін жауып тастамайтын жеңіл сұлба жасайды.
Ropetackle Arts Centre: Жағалау аймағын сәтті қайта жаңғыртудың мысалы, мұнда заманауи тұрғын үй және мәдени құрылыстар дәстүрлі әрлеу элементтерін (ағаш, металл) заманауи түрде қолдана отырып, бұрынғы верфтер ландшафтына үйлесімді түрде енгізілген.
Атақты адамдар
Шорем-бай-Си-дің көрнекті тұлғалары
Шорем-бай-Си ғасырлар бойы монархтарды, авиаторларды, суретшілер мен жазушыларды өзіне тартты. Міне, өмірі мен қызметі қала тарихымен тығыз байланысты танымал адамдардың тізімі.
Карл II (Charles II) (1630–1685) Англия, Шотландия және Ирландия королі
Қаламен байланысты ең танымал тарихи тұлғалардың бірі. 1651 жылы Вустер шайқасында жеңілгеннен кейін, болашақ король Францияға өзінің атақты қашуын дәл Шорем портынан «Сюрприз» атты көмір таситын кемемен жүзеге асырды. Бұл оқиға қалада жыл сайын атап өтіледі.
Сесил Пашли (Cecil Pashley) (1891–1969) Авиация пионері және нұсқаушы
Британдық авиация тарихындағы аңызға айналған тұлға. Пашли Шорем әуежайында орналасқан Оңтүстік жағалаудағы аэроклубтың бас нұсқаушысы болды. Өз мансабында ол өз заманындағы кез келген басқа ұшқышқа қарағанда көбірек сағат ұшып, мыңдаған ұшқыштарды, соның ішінде Британия үшін шайқасқа қатысушыларды оқытып шығарды.
Рекс Инграм (Rex Ingram) (1892–1950) Кинорежиссер және актер
Дыбыссыз кино дәуірінің көрнекті қайраткері. XX ғасырдың басында, Шорем-Бич «теңіз жағасындағы Голливуд» деп аталған кезде, Инграм қаланың сол кездегі британдық киноөндіріс орталығына айналуына септігін тигізіп, «Шыны аралдағы» (Bungalow Town) жергілікті киностудияда жұмыс істеді.
Гарольд Пинтер (Harold Pinter) (1930–2008) Драматург, ақын, әдебиет бойынша Нобель сыйлығының лауреаты
Қазіргі заманның ең ықпалды британдық драматургтерінің бірі 1960-жылдары Шоремде (Ambrose Place көшесінде) тұрған. Қаланың тыныш атмосферасы оған әлемдік әдебиеттің классикасына айналған пьесаларымен нәтижелі жұмыс істеуге мүмкіндік берді.
Анита Роддик (Anita Roddick) (1942–2007) Кәсіпкер және құқық қорғаушы
Әлемге әйгілі The Body Shop косметикалық компаниясының негізін қалаушы. Анита Шоремде тұрып, жергілікті қоғамдастықтың өміріне белсене қатысты. Оның қызметі тек бизнеспен шектелмеді; ол қоршаған ортаны қорғау және адам құқықтары жолындағы науқандарымен танымал болды.
Лео Сейер (Leo Sayer) (1948 ж.т.) Әнші, композитор және музыкант
1970-жылдардағы поп-музыка жұлдызы, «You Make Me Feel Like Dancing» және «When I Need You» хиттерінің орындаушысы. Лео Сейер Шорем-бай-Си-де дүниеге келген және табысты музыкалық мансабын бастамас бұрын осындағы жергілікті өнер мектебінде оқып, балалық шағын өткізген.
Тед Уокер (Ted Walker) (1934–2004) Ақын, жазушы және сценарист
Шоремде тұрып, өз шығармаларында Сассекс пейзаждарын жырлаған танымал ағылшын әдебиетшісі. Оның шығармашылығы осы жағалау аймағының табиғатымен және атмосферасымен тығыз байланысты.
Беттің соңына жеттіңіз бе?
Демек, маршрут жан-жақты зерттелді
Сайтты пайдалануды ыңғайлырақ ету үшін біз cookies пайдаланамыз.
