Гүллүк-Даг Термессос ұлттық паркі

Гюллюк-Даг Термессос ұлттық паркі — бұл Түркияның Анталья қаласынан солтүстік-батысқа қарай шамамен 30 шақырым жерде, Таурус тауларында орналасқан ежелгі тарих пен қол тимеген табиғаттың бірегей үйлесімі. Бұл парк келушілерге антикалық қаланың әсерлі қирандыларын зерттеп қана қоймай, сонымен қатар бай табиғат әлемін тамашалауды ұсынады.

Парктің басты тарихи асылы — теңіз деңгейінен 1000 метрден астам биіктікте орналасқан әсерлі орнына байланысты жиі «Бүркіт ұясы» деп аталатын ежелгі Термессос қаласы. Мұнда саяхатшылар жақсы сақталған қирандыларды, соның ішінде зәулім амфитеатрды, агораны, гимназийді, шебер қашалған саркофагтары бар некропольді және осы алынбайтын қаланың бұрынғы ұлылығын айғақтайтын қуатты бекініс қабырғаларын көре алады.

Тарихи маңыздылығынан бөлек, Гюллюк-Даг Термессос ұлттық паркі маңызды қорғалатын табиғи аумақ болып табылады. Парк Гюллюк-Дағы тауының (ежелгі атауы — Солимус) айналасында жайылған және айтарлықтай биологиялық әртүрлілігімен ерекшеленеді. Мұнда өсімдіктердің 600-ге жуық түрі өседі, құстардың 100-ден астам түрі мекендейді және фаунаның сирек өкілдері кездеседі, бұл жерді экотуризмді, жаяу серуендеуді ұнататындар және таңғажайып тау пейзаждарының арасында оңашалық іздейтіндер үшін тартымды етеді.

Гюллюк-Даг Термессос ұлттық паркіндегі жұмыс уақыты, билет құны және болуы мүмкін экскурсиялар туралы ең өзекті ақпаратты алу үшін парктің ресми сайтына (егер бар болса) кіру немесе Антальядағы туристік ақпараттық орталықтарға хабарласу ұсынылады. Антальядан солтүстік-батысқа қарай шамамен 30 км қашықтықта орналасқан паркке ұйымдастырылған экскурсия құрамында немесе жалға алынған автомобильмен жетуге болады.

Гюллюк-Даг Термессос ұлттық паркінде келушілерді уақыт пен кеңістікке қызықты саяхат күтеді. Мұндағы негізгі іс-әрекет — бұл, әрине, жаяу туризм және көптеген соқпақтарды зерттеу. Бұл соқпақтар сізді көркем шатқалдар мен қалың ормандар арқылы ежелгі Термессос қаласының әсерлі қирандыларына тікелей апарады. Көз алдыңызда ашылатын басты көрікті жерлердің қатарында — тау беткейінде орналасқан және таңғажайып панорамалық көріністер ұсынатын зәулім антикалық театр бар. Сондай-ақ сіз ежелгі храмдардың қирандыларын, жұмбақ мазарларды, осы алынбайтын қаланы бір кездері қорғаған қуатты қала қабырғалары мен қақпаларының қалдықтарын көре аласыз.

Тарихқа бойлаудан бөлек, парк табиғат сүйер қауым үшін көптеген мүмкіндіктер ұсынады. Бұл жер орнитологтар үшін өте қолайлы, өйткені мұнда құстардың сирек түрлерін бақылауға болады, сондай-ақ бірегей пейзаждар мен ежелгі тастарды суретке түсіргісі келетін фотографтар үшін де таптырмас орын. Гюллюк-Даг Термессос ұлттық паркінің ерекшелігі — оның салыстырмалы түрде жетуі қиындығы мен оңашалығы. Мұнда үлкен туристік топтар жиі келе бермейді, бұл нағыз шытырман оқиға сезімін сақтауға және Антальяның қала қарбаласынан алыста тыныштық пен қол тимеген сұлулықтан ләззат алуға мүмкіндік береді.

Антальядан Гюллюк-Даг Термессос ұлттық паркіне бірнеше жолмен жетуге болады. Ең танымал нұсқалар — жалға алынған автомобильмен бару немесе қоғамдық көлікті пайдалану, бірақ соңғысы қосымша ауысып мінуді немесе белгілі бір учаскелерде такси пайдалануды талап етуі мүмкін. Парк Антальяда солтүстік-батысқа қарай шамамен 30 шақырым жерде орналасқан, бұл оны бір күндік сапар үшін қолайлы етеді.

Егер сіз автомобильді таңдасаңыз, Анталья–Бурдур тас жолымен жүруіңіз керек. Жол белгілеріне назар аударыңыз — сізге «Termessos Antik Kenti» көрсеткіші бар бұрылыс қажет болады. Бұл жол сізді ұлттық парктің кіреберісіне апарады. Қоғамдық көлікті пайдаланатын саяхатшыларға негізгі тас жолдағы дәл осы қиылыстан түсу керек болуы мүмкін. Ол жерден парк кіреберісіне дейін жаяу баруға (егер қашықтық мүмкіндік берсе және сіз серуендеуге дайын болсаңыз) немесе бұрылыста қолжетімді болса, жергілікті такси қызметін пайдалануға болады.

Парктің негізгі кіреберісінен биіктікте орналасқан көне Термессос қаласының қирандыларына дейін ұзындығы шамамен 9–10 шақырым болатын таулы серпантин жолы апарады. Жолдың бұл соңғы бөлігін көлікпен өтуге болады — парк кіреберісінде келушілерді қирандыларға дейін жеткізуді ұсынатын такси жүргізушілері жиі кезекте тұрады. Дегенмен, көптеген туристер ғажайып көріністерді және айналадағы табиғаттың сұлулығын толық тамашалау үшін жаяу көтерілуді жөн көреді. Мұндай серуендеу белгілі бір физикалық күш-жігерді талап еткенімен, ұмытылмас әсер сыйлайды және осы бірегей орынның атмосферасын жақсырақ сезінуге мүмкіндік береді.

Гюллюк-Даг Термессос ұлттық паркінің жүрегі — ежелгі Термессос қаласы ежелгі Памфилия мен Писидия аймақтарының арасында стратегиялық тұрғыдан орналасқан, жетуі қиын таулы алаңда іргесі қаланған. Аңыз бойынша, оның атауы терең тамырға ие, мүмкін этрусктік болуы да ықтимал. «Терме» сөзі «тау белдеуі», ал «асса» — «алынбайтын қамал» дегенді білдіреді деп есептеледі. Мұндай атау ғасырлар бойы өзінің қолжетімсіздігімен құрмет тудырған осы бірегей орынның сипатын өте жақсы көрсетеді.

Термессостың басты тарихи «ерекшелігі» — оның ежелгі дәуірдің ең ұлы қолбасшыларының бірі Александр Македонскийге ешқашан бағынбағаны. Біздің дәуірімізге дейінгі IV ғасырда Шығысқа жасаған әйгілі жорығы кезінде Александр қаланың қуатты бекіністерімен және тиімді орналасуымен бетпе-бет келіп, оны қоршауға күш жұмсамауды жөн көрді. Бұл төзімділік Термессосқа өз тәуелсіздігі мен бірегей мәртебесін сақтап қалуға мүмкіндік берді, ол сол кездегі ірі державалардың географиялық және саяси шекараларынан тыс өмір сүрді, бұл оған ерекше бірегейлік сыйлады.

Бүгінде Термессос қирандылары Түркия аумағындағы ең жақсы сақталған антикалық қалалардың бірі болып саналады. Ежелгі қабырғалар, амфитеатр, агора және некрополь арасында серуендей отырып, келушілер тарихты өз көзімен көре алады. Бұл жерді қоршаған ежелгі дәуірдің ерекше атмосферасы Гюллюк-Даг Термессос ұлттық паркіне сапарды шын мәнінде ұмытылмас етеді. Бұл жай ғана қирандылар емес, уақыттың өзіне қарсы тұра білген қаланың өткендегі ұлылығының тірі куәсі.

Гюллюк-Даг Термессос ұлттық паркіне баруды жоспарлағанда, тарихи қирандылар мен табиғи сұлулықты толық тамашалау үшін жеткілікті уақыт бөлген жөн. Ежелгі Термессос қаласының негізгі көрікті жерлерін толық көру және парктің көркем соқпақтарымен серуендеу үшін кем дегенде 4–5 сағат бөлу ұсынылады. Бұл уақыт амфитеатрмен, агорамен, некропольмен және басқа да негізгі құрылыстармен танысуға, сондай-ақ айналаны аздап аралауға жетеді.

Егер сіз антикалық қаланың барлық бұрыштарын егжей-тегжейлі зерттегіңіз келсе, көптеген соқпақтардың бірімен ұзақ жаяу жорық жасап, панорамалық көріністерді асықпай тамашалағыңыз келсе және, мүмкін, табиғат аясында шағын пикник ұйымдастырғыңыз келсе, онда Гюллюк-Даг Термессос ұлттық паркіне баруға түгелдей дерлік бір күнді арнаған дұрыс болады. Мұндай тәсіл осы бірегей орынның атмосферасына тереңірек бойлауға, жетуі қиын учаскелерді зерттеуге және оның ұлылығы мен тыныштығын шын мәнінде бағалауға мүмкіндік береді.

Гюллюк-Даг Термессос ұлттық паркі, әдетте, келушілер үшін күн сайын 08:00-ден 19:00-ге дейін ашық. Парк аумағына кіру ақылы. Қолда бар ақпарат бойынша (2019 жылғы мәліметтер бойынша), кіру билетінің құны 6 түрік лирасын құраған. Дегенмен, бағалар өзгеруі мүмкін, сондықтан сапарыңыздың алдында билеттердің өзекті құны мен жұмыс уақытын нақтылау ұсынылады.

Әдетте парктің өзіне бару үшін билеттерді алдын ала брондау талап етілмейді, оларды сол жерден сатып ала аласыз. Дегенмен, егер сіз гид қызметін пайдалануды немесе қандай да бір арнайы экскурсияға қосылуды жоспарласаңыз, алдын ала шарттарды нақтылаған дұрыс. Парк жыл бойы келуге қолжетімді болса да, ресми сайттан (егер бар болса) немесе Антальядағы туристік ақпараттық орталықтардан ең жаңа ақпаратты тексеріп алған жөн, әсіресе егер сапарыңыз мемлекеттік мерекелерге немесе маусымаралық кезеңге сәйкес келсе, бұл кезде кестеде өзгерістер болуы мүмкін.

Гюллюк-Даг Термессос ұлттық паркіне барудың өзі ұмытылмас әсер береді, бірақ оның төңірегімен танысу саяхатыңызды едәуір байыта түседі. Парктің жанында бірнеше қызықты орындар орналасқан, олар сізге Анталья аймағының тарихы мен мәдениетіне тереңірек бойлауға және оның табиғи ландшафттарының әртүрлілігін тамашалауға мүмкіндік береді.

Жақын маңдағы көрікті жерлерді зерттеу ежелгі Термессостан алған әсерлеріңізді толықтырып, Түркияның осы ғажайып бұрышын түсіну үшін жаңа ашылулар мен қырларын ұсынады. Төменде олардың кейбірінің тізімі және парктен шамамен алыс-жақындығы көрсетілген.