Церматт

Церматттағы ауа райы жоғары таулы альпілік курорттарға тән, маусымдық өзгерістер айқын байқалады. Мұнда қыс суық және қарлы, бұл қысқы спорт түрлері үшін тамаша жағдай жасайды, ал жаз — салқын, таза ауада белсенді демалуға қолайлы.

Церматттағы орташа айлық температура қаңтарда шамамен -9.3°C-тан (ең төменгі мәндер -13.4°C-қа дейін төмендеуі мүмкін) шілдеде +11.5°C-қа дейін (ең жоғары температура +16.5°C-қа жетеді) ауытқиды. Жиі, бірақ әдетте тым көп емес жауын-шашынды салқын жазды және өте суық, қарлы қысты күтіңіз. Мысалы, шілдеде орта есеппен 4 мм жауын-шашын түседі, ол шамамен 17 күнге бөлінеді, ал қаңтарда — шамамен 4 мм жауын-шашын 13 күнге келеді, бұл жиі қар жаууды білдіреді. Жауын-шашынды күндердің ең көп саны мамыр және маусым айларына келеді, айына 21-22 күнге дейін болады, бірақ жауын-шашынның жалпы мөлшері қалыпты болып қала береді.

Церматттағы климат пен ауа райы жағдайлары, соның ішінде күн сәулесі түсетін сағаттар мен ылғалдылық туралы айлар бойынша толық ақпарат алу үшін Церматт климаты бетін қараңыз.

Өзінің әлемге әйгілі тау шаңғысы беткейлері мен айбынды Маттерхорнынан бөлек, Церматт көпшілік біле бермейтін көптеген таңғажайып оқиғалар мен ерекшеліктерді жасырып жатыр. Міне, осы альпілік курортты шын мәнінде бірегей ететін солардың бірнешеуі:

• Церматт – бұл іштен жанатын қозғалтқыштары бар автомобильдерден толықтай бос курорт. Мұнда тек электромобильдермен, велосипедтермен немесе сүйкімді ат арбаларымен ғана жүруге болады, бұл ауаны өте таза, ал атмосфераны тыныш етеді.

• Церматттың символы, айбынды Маттерхорн тауын алғаш рет 1865 жылы дәл осы жерден басталған экспедиция бағындырды. Алайда бұл жеңіске қайғылы оқиға көлеңке түсірді: шыңға жеткен жеті альпинистің тек үшеуі ғана аман оралды. Бұл драмалық оқиға көптеген кітаптар мен фильмдерге арқау болды.

• Церматтта Еуропадағы ашық аспан астындағы ең биік таулы тісті темір жолдардың бірі – Горнерграт темір жолы орналасқан. Ондағы саяхат альпі шыңдары мен мұздықтарына таңғажайып панорамалық көріністер ашады, ал соңғы станция теңіз деңгейінен 3000 метрден астам биіктікте орналасқан.

• Жергілікті аңыздар Маттерхорнның жұмбақ «елес оттары» туралы айтады, оларды кейде ашық түндерде оның шыңынан көруге болады. Бұл таудың тыныштығын күзететін қаза тапқан альпинистердің рухтары деп есептеледі.

Церматт — автомобильдерден толықтай бос бірегей курорт, сондықтан мұндағы саяхат ерекше жоспарлауды талап етеді. Әдетте туристер ауылға жақын маңдағы Теш (Täsch) қалашығынан пойызбен жетеді. Толық мәліметтерді және баламалы маршруттарды мына сілтеме арқылы біле аласыз: Церматтқа қалай жетуге болатыны туралы толығырақ.

Церматттың өзінде әуежай болмағандықтан, саяхатшылар әдетте көршілес қалалардың немесе елдердің ірі халықаралық хабтарына ұшып келеді. Ең танымал нұсқалардың бірі — Женева қаласында орналасқан Женева әуежайы (GVA). Бұл бүкіл әлемнен рейстерді қабылдайтын ірі халықаралық авиаторап. Ол Церматттан шамамен 129 км қашықтықта орналасқан. Автомобильмен немесе автобуспен ауысып отыру пунктіне дейінгі жол шамамен 3,5 сағатты (шамамен 215 минут) алады.

Тағы бір ыңғайлы нұсқа — Италияның Милан қаласында, курорттан шамамен 87 км қашықтықта орналасқан Милан Мальпенса әуежайы (MXP). Бұл да жолаушылар ағыны көп ірі халықаралық әуежай. Мұндағы таксимен немесе трансфермен жол шамамен 2,5 сағатты (150 минут) алады. Сондай-ақ Церматттан небәрі 39,4 км қашықтықта орналасқан Сьон қаласындағы шағын аймақтық Сьон (SIR) әуежайын атап өткен жөн. Одан жол шамамен 80 минутты алады.

Көрнекілік үшін негізгі әуежайлар бойынша жиынтық ақпарат:

Теміржол қатынасы — Церматтқа жетудің ең танымал және көркем жолы. Қаланың өзінде теміржол станциясы бар, бірақ саяхатшылар жиі ірі тораптық станцияларда ауысып мінеді. Мысалы, Берн қаласындағы Берн вокзалы маңызды көлік хабы болып табылады. Ол Церматттан шамамен 106 км қашықтықта орналасқан, және автомобиль көлігімен (Тешке дейін) жол шамамен 3 сағатты (180 минут) алар еді, бірақ пойыз тиімдірек нұсқа болып табылады.

Курортқа ең жақын орналасқаны — Сьон қаласындағы Сьон теміржол вокзалы (шамамен 38 км). Ол жерден Церматт маңына таксимен немесе автобуспен шамамен 80 минутта жетуге болады. Церматттың өзіне баратын жолдың соңғы бөлігі әрқашан арнайы пойыз-шаттлмен немесе Тештен келетін ресми таксимен өтетінін есте ұстаған жөн, өйткені курорттық аймаққа жеке көлікпен кіруге тыйым салынған.

Төменде жақын маңдағы ірі теміржол станциялары көрсетілген кесте берілген:

Зәулім Маттерхорн етегінде орналасқан Церматт туристерге көптеген қызықты көрікті жерлер мен белсенділіктерді ұсынады. Бұл альпілік курорт өзінің тау шаңғысы трассаларымен ғана емес, сонымен қатар бірегей табиғи нысандарымен және мәдени орындарымен де танымал.

Церматтқа барудың басты себептерінің бірі, әрине, әйгілі Церматт тау шаңғысы курорты. Ол жаңадан бастаушыларға да, тәжірибелі шаңғышылар мен сноубордшыларға да қолайлы, әртүрлі күрделіліктегі трассалары бар кең ауқымды сырғанау аймағын ұсынады. Курорт италиялық Червиниямен байланысқан, бұл екі елде сырғанауға мүмкіндік береді. Керемет көріністер мен заманауи инфрақұрылым оны әлемдегі ең үздіктердің біріне айналдырады.

Сізді Горнерграт темір жолында ұмытылмас саяхат күтеді. Бұл тарихи тісті пойыз сізді 3000 метрден астам биіктікке көтереді, ол жерден Маттерхорнға, Горнер мұздығына және ондаған басқа төрт мыңдық шыңдарға панорамалық көрініс ашылады. Шыңында бақылау алаңы, қонақ үй және обсерватория орналасқан.

Аймақ тарихын және Маттерхорнды бағындыру тарихын тереңірек түсіну үшін Маттерхорн мұражайы — Церматлантиске барған жөн. Мұражай экспозициясы Церматттың кішкентай таулы ауылдан әлемге әйгілі курортқа дейінгі дамуы, сондай-ақ Маттерхорнға алғашқы шығудың драмалық тарихы туралы баяндайды. Бұл — альпинизм мен жергілікті өмірдің өткеніне қызықты саяхат.

Әдемі көріністер мен жаяу серуендеуге арналған бастапқы нүктелерді іздейтіндер үшін Суннегга тамаша орын болады. Фуникулермен оңай жетуге болатын бұл шуақты терраса Маттерхорнға керемет көрініс ұсынады. Жазда мұнда көптеген туристік соқпақтар, ал қыста тау шаңғысы еңістері басталады. Мұнда сондай-ақ шомылуға және отбасылық демалысқа танымал Ляйзее көлі орналасқан.

Табиғат сұлулығын ұнатушылар үшін Горнер шатқалын көру міндетті. Мыңдаған жылдар бойы Горнера өзені жартастарда терең әрі көркем каньонды шайып шыққан. Арнайы жабдықталған ағаш көпірлер мен баспалдақтар таңғажайып жартас түзілімдері мен буырқанған су ағындарын тамашалай отырып, шатқал бойымен қауіпсіз серуендеуге мүмкіндік береді. Бұл әсерлі табиғи құбылыс ауылдың маңында орналасқан.

Церматт гастрономиясы – бұл швейцариялық, француздық және италиялық аспаздық дәстүрлер үйлесімді тоғысқан альпілік дәмдер әлеміне нағыз саяхат. Жергілікті асүй өзінің тойымдылығымен, жаңа піскен жергілікті өнімдерді қолдануымен және таудағы белсенді күннен кейін сізді жылытатын қайталанбас хош иістерімен танымал.

Церматттағы дастарқанның басты жұлдыздары, күмәнсіз, ірімшік фондюі мен раклет болып табылады. Фондю – бұл ақ шараппен ерітілген ірімшіктердің хош иісті қоспасы, ол арнайы қазанда ұсынылады және оған нан кесектерін батырып жеу қабылданған. Раклет болса, тәрелкеге қырып салынатын және пісірілген картоппен, маринадталған қиярмен және пиязбен бірге ұсынылатын ерітілген ірімшік. Осы иконикалық тағамдардан бөлек, жергілікті кептірілген етті (мысалы, Bündnerfleisch), үйде дайындалған шұжықтарды және альпілік жайылымдардан алынған ең жаңа сүт өнімдерін міндетті түрде дәмін татып көріңіз.

Тәттіні ұнатушыларды Церматт талғампаз десерттермен қуантады. Қолдан жасалған швейцариялық шоколадты, дәстүрлі жаңғақ бәліштерін және жеңіл меренгаларды дәмін тату мүмкіндігін жіберіп алмаңыз. Сусындардан жылытатын глинтвейн (әсіресе қыста), хош иісті кофе және, әрине, кез келген асты тамаша толықтыратын Вале кантонының жергілікті шараптары танымал. Алкогольсіз таңдау үшін шөп шайлары немесе жаңа сығылған шырындар өте қолайлы.

Церматттағы тамақтану мәдениеті алуан түрлі. Мұнда дәстүрлі тау лашықтарынан бастап Michelin жұлдыздарымен марапатталған орындарға дейін көптеген жайлы мейрамханалар бар, оларда классикалық альпілік тағамдардан да, жоғары асүйден де ләззат алуға болады. Осындай көрнекті орындардың бірі — атмосферасымен және көріністерімен танымал Ше Врони мейрамханасы. Бейресми тамақтану үшін көше тағамдары — хош иісті тоқаштар мен жаңа піскен багеттер қолайлы. Ал фермерлік базарлардан әрқашан маусымдық жидектерді, жергілікті ірімшіктерді және альпілік балды табуға болады. Жергілікті тұрғындар да, туристер де өнімдердің сапасы мен балғындығын бағалайды, аймақтық асүйдің түпнұсқалығын көрсететін орындарда түстенгенді жөн көреді.

Церматттың гастрономиялық өмірі түрлі іс-шаралармен де байытылады. Күзде мұнда ірімшік жәрмеңкелері жиі өтеді, ал қыста фондю мерекелеріне немесе шарап дегустацияларына баруға болады. Бұл аймақтың ең жақсы өнімдерімен танысудың және осы сүйкімді альпілік курорттың аспаздық дәстүрлеріне тереңірек үңілудің тамаша мүмкіндігі.

Швейцария Альпісінің маржаны — Церматтқа қош келдіңіз! Маттерхорн етегіне саяхатыңыз барынша жайлы әрі ұмытылмас болуы үшін біз бірнеше практикалық кеңестер дайындадық.

1. Тауға арналған киім мен жабдық: Церматтта ауа райы тіпті жазда да құбылмалы болуы мүмкін. Міндетті түрде көп қабатты киім алыңыз: термоіш киім, флис, су өткізбейтін және желден қорғайтын күртеше. Табаны жақсы ұстайтын ыңғайлы треккингтік бәтіңкелер, күннен қорғайтын көзілдірік, SPF деңгейі жоғары крем (тауда күн өте белсенді) және бас киім таптырмас заттар болып табылады. Қыста тау шаңғысы жабдықтарының толық жиынтығы қажет болады. Розеткаларға арналған адаптерді (J түрі) ұмытпаңыз.

2. Церматт ішінде автомобильсіз жүру: Церматт — автомобиль қозғалысы жоқ курорт. Мұнда Täsch станциясына дейін пойызбен жетуге болады, ол жерде Церматтқа дейінгі шаттл-пойызға ауысып міну керек. Ауылдың өзінде жаяу жүру ыңғайлы. Сондай-ақ сіздің қызметіңізге экологиялық электрлі таксилер мен электробустар ұсынылады. Тауға көтерілу үшін көптеген аспалы жолдар мен фуникулерлер қолданылады.

3. Швейцариядағы қаржылық мәселелер: Жергілікті валюта — швейцариялық франк (CHF). Несиелік және дебеттік карталар (Visa, Mastercard) барлық жерде дерлік қабылданады. American Express барлық жерде қабылданбауы мүмкін. Банкоматтарды табу оңай. Валютаны банктерде айырбастауға болады, бірақ әдетте картаны пайдалану тиімдірек. Швейцарияда шайпұл әдетте шотқа қосылған ("Service compris" деп белгіленеді). Алайда, егер сізге қызмет көрсету ерекше ұнаса, қосымша 5-10% қалдыруға болады. Церматт — айтарлықтай қымбат курорт, бюджетіңізді соған сәйкес жоспарлаңыз.

4. Альпіде денсаулықты күту және қауіпсіздік: Ауылда дәріханалар мен медициналық орталық бар. Төтенше жағдайларда 144 нөміріне қоңырау шалыңыз. Церматт — өте қауіпсіз орын, бірақ стандартты сақтық шаралары артық етпейді. Акклиматизация туралы есте сақтау маңызды: курорт 1600 метр биіктікте орналасқан, ал көтергіштер одан да биікке апарады. Көбірек су ішіңіз, алғашқы күндері алкогольден аулақ болыңыз және келген бойда бірден физикалық күш түсірмеңіз.

5. Тіл және байланыс: Ресми тіл — неміс тілі (швейцариялық диалект). Алайда туристік салада ағылшын тілі кең таралған, сондықтан қарым-қатынаста қиындықтар туындамауы керек. Пайдалы тіркестер: "Grüezi" (Сәлеметсіз бе), "Danke" (Рақмет), "Bitte" (Өтінемін/Оқасы жоқ). Wi-Fi көптеген қонақ үйлерде және кафелерде қолжетімді. Жергілікті SIM-картаны Швейцарияға келгенде немесе Церматттың өзінде сатып алуға болады.

6. Жергілікті әдет-ғұрыптарды құрметтеңіз: Швейцариялықтар ұқыптылық пен сыпайылықты жоғары бағалайды. Жаяу жүргіншілер соқпақтарында адамдармен амандасу қабылданған ("Grüezi"). Қоғамдық орындарда ақырын сөйлеуге тырысыңыз. Табиғатқа ұқыпты қарау — бұл қалыпты жағдай, сондықтан қоқыс қалдырмаңыз және белгіленген маршруттармен жүріңіз.

7. Церматтта не істемеген жөн: Церматтқа жеке автомобильмен кіруге тырыспаңыз — бұған тыйым салынған және сізге оны Täsch тұрағында қалдыруға тура келеді. Сондай-ақ таудағы ауа райы туралы немесе трассалардың жағдайы туралы ескертулерді елемеуге мүлдем кеңес берілмейді — қауіпсіздік бәрінен де маңызды.

8. Маттерхорннан барынша әсер алу: Аты аңызға айналған Маттерхорнның ең жақсы көріністерін тамашалау үшін Горнерграт немесе Маттерхорн Глетчер Парадайз сияқты бақылау алаңдарына көтерілмес бұрын ауа райы болжамын тексеріңіз. Көтергіштер мен пойыздарға билеттерді, әсіресе жоғары маусымда, алдын ала брондаған дұрыс. Таңертеңгі уақыт жиі ең анық көріністерді сыйлайды және туристер аз болады.

Бұл кеңестер сізге Церматтқа мінсіз саяхатты жоспарлауға және Швейцарияның осы таңғажайып бұрышында болудан барынша ләззат алуға көмектеседі деп үміттенеміз!

Өзінің таңғажайып тау пейзаждарымен және бірінші дәрежелі шаңғы жолдарымен танымал Церматт, әсіресе қысқы маусымда жарқын және алуан түрлі түнгі өмірді ұсынады. Беткейлерде өткізген күннен кейін курорт жанданады, ол шулы апре-ски барлардан бастап, түннің бір уағына дейін билеуге болатын жайлы лаунждар мен клубтарға дейінгі кез келген талғамға сай ойын-сауықтар ұсынады.

Кешкі және түнгі орындардың негізгі шоғырлануы бас көше Банхофштрассе (Bahnhofstrasse) бойында және оған іргелес тұйық көшелерде орналасқан. Мұнда сіз көптеген барларды, кешкі бағдарламасы бар мейрамханаларды және бірнеше түнгі клубтарды таба аласыз. Церматтта кешкі атмосфера өте қызу, әсіресе маусымның қызған шағында. Келушілер негізінен бүкіл әлемнен келген туристерден, шаңғышылар мен сноубордшылардан тұрады, бұл халықаралық және достық жағдайды тудырады. Көптеген орындарда дресс-код өте еркін — күндіз тау шаңғысы киімі, ал кешке smart casual әбден қолайлы, дегенмен кейбір талғампаз орындардың өз талғамдары болуы мүмкін.

Кешкі демалыс үшін танымал орындардың ішінде күн батпай тұрып-ақ жұмыс істей бастайтын апре-ски барларды атап өтуге болады. Осындай культтік орындардың бірі — беткейлердің етегінде орналасқан жалынды атмосферасымен танымал Hennu Stall апре-ски-бары. Кешті ауыл орталығындағы көптеген барлардың бірінде, мысалы, стильді ортада сусындардың кең таңдауын ұсынатын La Couronne бары-нда жалғастыруға болады. Клубтық атмосфераны іздейтіндер үшін Блю Лаунж диджейлердің сеттерімен және таңға дейінгі билерімен тамаша таңдау бола алады. Көптеген қонақ үйлердің де жанды музыкасы немесе жайлы атмосферасы бар жеке барлары бар, мысалы, Europe Hotel & Spa бары.

Апре-ски барларға барудың ең жақсы уақыты — көтергіштер жабылғаннан кейін бірден, шамамен 16:00-ден 19:00-ге дейін. Түнгі клубтар әдетте 22:00-23:00-ден кейін жанданады және түнгі сағат 2-3-ке дейін, кейде одан да кеш жұмыс істейді. Церматттағы бағалар жалпы алғанда орташадан жоғары, бұл премиум-класты швейцариялық курорттарға тән. Бардағы коктейль 15-20 швейцариялық франктен басталуы мүмкін. Церматт автомобиль қозғалысынан бос ауыл болғандықтан (электромобильдерді қоспағанда), түнде онымен жаяу жүру оңай және қауіпсіз. Неғұрлым алыс шалелер үшін электрлі такси қызметтері бар.

Церматт өте қауіпсіз курорт болып саналады және мұнда түнде серуендеу қауіп тудырмайды. Дегенмен, кез келген жердегідей, қарапайым сақтық шараларын сақтаған жөн. Электрлі таксиді телефон арқылы немесе қонақ үйіңіздің ресепшн бөлімі арқылы шақыруға болады.

Күндіз Церматт сонымен қатар көптеген ойын-сауықтарды ұсынады. Кәдімгі тау белсенділіктерінен бөлек, Маттерхорнды бағындыру тарихы мен аймақ өмірі туралы баяндайтын қызықты Маттерхорн мұражайы — Церматлантиске баруға болады. Балалы отбасылар мен панорамалық көріністерді ұнатушылар үшін Горнерграт темір жолымен саяхаттау немесе Суннеггаға көтерілу ұмытылмас тәжірибе болады. Церматтта дәстүрлі мағынадағы ірі театрлар немесе ойын-сауық саябақтары болмаса да, оның табиғи сұлулығы мен белсенді демалыс мүмкіндіктері мұның орнын артығымен толтырады.

Маттерхорн етегіндегі әйгілі альпілік курорт Церматт тек таңғажайып тау пейзаждары мен шаңғы жолдарын ғана емес, сонымен қатар мәдени байыту және табиғат аясында тыныш демалу мүмкіндіктерін ұсынады. Мұнда дәстүрлі қалалық саябақтар көп болмаса да, айналадағы бүкіл табиғат алып жасыл аймақ болып табылады, ал жергілікті мұражайлар қызықты оқиғаларды сақтайды.

Табиғат пен панорамалық көріністерді ұнатушылар үшін Церматт — нағыз жұмақ. Кәдімгі қалалық саябақтардың орнына мұнда сізді альпілік шалғындар мен бақылау алаңдары күтеді. Маттерхорнға керемет көріністер ашылатын Суннеггаға (Sunnegga) міндетті түрде көтерілу керек. Жазда мұнда суырларды кездестіруге және көркем соқпақтармен серуендеуге болады, ал қыста бұл отбасылық сырғанауға арналған танымал аймақ. Тағы бір көрнекті орын — ашық күнде Маттерхорнның мінсіз дерлік бейнесімен танымал Рифельзее көлі. Бұл жер фотосуреттер мен тыныш ой толғау үшін өте қолайлы. Неғұрлым белсенді әсерлер іздейтіндер үшін Горнер шатқалы (Gornerschlucht) мұздық суының буырқанған ағынының үстіндегі ағаш көпірлермен серуендеуді ұсынады — бұл әсерлі табиғи көрініс.

Қаланың басты мәдени орталығы, сөзсіз, Маттерхорн мұражайы — Церматлантис болып табылады. Бұл жер асты мұражайы Церматт тарихы, оның кішкентай ауылдан әлемдік курортқа айналуы, сондай-ақ Маттерхорнға алғашқы шығудың драмалық тарихы туралы қызықты баяндайды. Экспозицияға қайта жаңғыртылған альпілік үйлер мен альпинизмге қатысты жәдігерлер кіреді, бұл оны барлық жастағы келушілер үшін қызықты етеді.

Сәулет өнерінің ескерткіштері ішінде ауыл орталығында орналасқан Әулие Маврикий приход шіркеуі ерекшеленеді. Өзіне тән мұнарасы бар бұл көрнекті ғимарат жергілікті пейзаждың маңызды бөлігі болып табылады. Жақын жерде Маттерхорнның ең классикалық көріністерінің бірі ашылатын әйгілі Кирхбрюкке көпірі орналасқан — бұл ерекше естелік фотосуреттер үшін, әсіресе таң атқанда немесе күн батқанда таптырмас орын.

Шынайы әсерлер алу үшін Хинтердорф (Hinterdorf) деп аталатын Церматттың ескі бөлігімен серуендеңіз. Мұнда бірнеше ғасыр бұрын салынған тіреулердегі дәстүрлі ағаш үйлер сақталған. Бұл тыныш әрі сүйкімді жер сізге көне альпілік ауылдың атмосферасын сезінуге мүмкіндік береді.

Церматт — бұл өзінің "car-free" мәртебесімен, яғни іштен жанатын қозғалтқыштары бар автомобильдерден бос екендігімен танымал бірегей курорт. Бұл қоғамдық көлік жүйесіне ерекше із қалдырады, оны экологиялық таза және жаяу жүргіншілер мен көліктің арнайы түрлеріне бағытталған етеді.

Церматттың өзінде қоғамдық көліктің негізгі түрі электрлі автобустар (e-Bus) болып табылады. Олар ауылдың әртүрлі бөліктерін, соның ішінде вокзалдарды, көтергіш станцияларын және шалғай аудандарды байланыстыра отырып, екі негізгі маршрут бойынша қатынайды. Бұл автобустар тыныш және ауаны ластамайды. Сонымен қатар, ауыл ішінде неғұрлым жайлы қозғалу үшін, әсіресе жүкпен жүргенде тапсырыс беруге болатын электрлі таксилер жүреді.

Тау беткейлеріне және панорамалық алаңдарға шығу үшін аспалы жолдардың, фуникулерлердің және тісті темір жолдардың кең тармақталған желісі қолданылады. Олардың ішіндегі ең танымалдары — Маттерхорнға керемет көрінісі бар аттас шыңға апаратын Горнерграт пойызы (Gornergrat Bahn) және аспалы жол арқылы жетуге болатын Еуропадағы ең биік тау станциясы — Matterhorn Glacier Paradise-қа апаратын көтергіштер жүйесі. Көліктің бұл түрлері Церматттағы демалыстың ажырамас бөлігі болып табылады, қыста шаңғышылар үшін де, жазда хайкерлер үшін де.

Жол ақысын төлеу жүйесі әртүрлі. Ауылдағы электрлі автобустармен жүру кейбір қонақ карталарының немесе ски-пасстардың иелері үшін жиі тегін болады. Тау көтергіштері мен пойыздарына билеттерді тиісті станциялардан, туристік кеңседен немесе онлайн сатып алуға болады. Билеттердің әртүрлі түрлері бар: бір реттік, барып-қайту, сондай-ақ көтергіштерді белсенді пайдаланған кезде тиімді болуы мүмкін көпкүндік абонементтер (мысалы, Zermatt Peak Pass). Swiss Travel Pass сияқты кейбір жалпы швейцариялық жол жүру билеттері белгілі бір маршруттарда, соның ішінде Церматтқа дейінгі жол мен кейбір жергілікті аттракциондарда жеңілдіктер немесе тіпті тегін жүру мүмкіндігін бере алады, бірақ тау темір жолдары мен аспалы жолдардың шарттарын бөлек нақтылаған жөн.

Туристерге практикалық кеңестер: Тау көлігіне билеттерді кезекке тұрмау үшін, әсіресе маусымның қызған шағында алдын ала сатып алған дұрыс. Электрлі автобустар мен тау көтергіштерінің қозғалыс кестесі аялдамаларда, станцияларда және курорттың ресми сайтында қолжетімді. Көтергіштердің жұмыс уақыты маусымға және ауа райы жағдайларына байланысты өзгеруі мүмкін екенін ескеріңіз. Билеттерді валидациялау көтергіш станцияларындағы турникеттерден өткенде немесе бақылаушы тексергенде жүзеге асады.

Ауылдың өзінде қоғамдық көлікке балама ретінде жаяу серуендеуді қарастыруға болады — Церматт ықшам және көптеген қашықтықтарды таза тау ауасымен рахаттана отырып, жаяу оңай еңсеруге болады. Жазда айналаны зерттеуге мүмкіндік беретін велосипед жалдау, соның ішінде электрлі велосипедтер танымал. Жоғарыда айтылғандай, электрлі таксилер тәулік бойы қолжетімді, бірақ олардың қызметі қоғамдық көліктен қымбатырақ.

Церматт әртүрлі саяхатшылардың сұранысын қанағаттандыра алатын орналастыру нұсқаларының кең таңдауын ұсынады, дегенмен жалпы алғанда курорт ауқатты келушілерге бағытталған. Мұнда сіз сәнді қонақ үйлер мен курорттық кешендерді, жайлы шалелерді, өз бетінше тұруға арналған апартаменттерді, сондай-ақ қонақ үйлер мен бірнеше хостелдер сияқты неғұрлым бюджеттік нұсқаларды таба аласыз.

Церматт — автомобиль қозғалысынан бос шағын ауыл болғандықтан, тұру нұсқаларының көпшілігі негізгі көтергіштерге, теміржол вокзалына және дүкендері мен мейрамханалары бар орталық Банхофштрассе көшесіне жаяу жететін жерде орналасқан. Көптеген қонақ үйлер Маттерхорнға керемет көріністер ұсынады. Аудан таңдауы сіздің талғамыңызға байланысты: белсенді сырғанау үшін көтергіштерге жақын немесе тыныш демалыс үшін ауылдың неғұрлым тыныш бөлігінде.

Танымал қонақ үйлердің ішінде, мысалы, таңғажайып көріністері бар сәнді нөмірлер мен шалелерді ұсынатын CERVO тау курорты-н немесе қонақжайлылығымен және ыңғайлы орналасуымен танымал Беллерив қонақ үйі-н атап өтуге болады. Бұл тек бірнеше мысалдар ғана, Церматтта басқа да көптеген керемет нұсқалар бар.

Брондау бойынша кеңес: Церматтта тұрғын үйді алдын ала брондау ұсынылады, әсіресе егер сіздің саяхатыңыз тау шаңғысы маусымының қызған шағына (желтоқсаннан наурызға дейін) немесе жаз айларына (шілде-тамыз) сәйкес келсе. Бұл уақытта ең жақсы нұсқалар өте тез брондалып қояды.

Церматттағы баға диапазоны орташа деңгейден жоғары және люкс сегментіне дейін өзгереді. Тұрғын үйді танымал онлайн-платформалар арқылы немесе тікелей қонақ үйлердің сайттарында брондау ыңғайлы, бұл кейде тиімдірек ұсыныстар немесе қосымша қызметтер алуға мүмкіндік береді.

Айналаны зерттегісі келетіндер үшін Церматт жақын маңдағы бірнеше қызықты орындарға бір күндік саяхаттар жасау үшін тамаша бастапқы нүкте болып табылады:

Мысалы, Вале кантонының астанасы Сьон қаласының үстінде орналасқан Валерия және Турбийон ортағасырлық қамалдарымен және көркем ескі қаласымен сізді баурап алады. Мартиньи өнер сүйер қауымды әйгілі шеберлердің жұмыстары қойылған Пьер Джанадда қорымен, сондай-ақ қызықты римдік қирандылармен тартады. Ал маңызды көлік торабы болып табылатын Бриг-Глис еліміздің ең маңызды барокко сарайларының бірі — Штокальпер сарайымен мақтанады.

Бұл жақын маңдағы бағыттар Швейцария аймағының алуан түрлі мәдениеті мен ландшафттары туралы түсінік алуға мүмкіндік береді.

Церматттағы шопинг — бұл таудағы белсенді демалысқа жағымды қосымша. Церматт ірі шопинг орталығы болмаса да, мұнда сапалы тауарларды, әсіресе тау шаңғысы спортына, швейцариялық сапаға және жергілікті дәстүрлерге қатысты заттарды табуға болады. Қала спорттық жабдықтар дүкендерімен, сағат және зергерлік бұйымдар бутиктерімен, сондай-ақ кәдесый дүкендерімен танымал.

Церматттың негізгі сауда артериясы — Банхофштрассе (Bahnhofstrasse). Теміржол вокзалынан ауыл орталығы арқылы өтетін бұл жанданған көше түрлі дүкендерге толы. Мұнда сіз әлемдік жетекші брендтердің спорттық киімдері мен жабдықтарынан бастап, эксклюзивті швейцариялық сағаттарға, зергерлік бұйымдарға, сәнді киімдерге, дәстүрлі кәдесыйларға және, әрине, әйгілі швейцариялық шоколадқа дейін бәрін таба аласыз.

Церматтта сөздің үйреншікті мағынасындағы ірі сауда орталықтары жоқ, өйткені бұл өзінің дәстүрлі сүйкімділігін сақтаған альпілік ауыл. Оның орнына шопинг бас көше мен оған іргелес тұйық көшелерде орналасқан жекелеген дүкендер мен бутиктерде шоғырланған.

Церматтта тұрақты жұмыс істейтін ірі базарлар жоқ, бірақ мезгіл-мезгіл маусымдық жәрмеңкелер немесе жергілікті өнімдер мен қолөнер бұйымдарының шағын базарлары, әсіресе мереке күндері өткізілуі мүмкін. Мұндай іс-шаралар туралы ақпаратты келген бойда жергілікті жерден нақтылаған жөн.

Церматттан дәстүрлі швейцариялық кәдесыйларды әкелуге болады. Ерекше танымал заттар: швейцариялық сағаттар, Victorinox армия пышақтары, жоғары сапалы швейцариялық шоколад және ірімшіктер. Сондай-ақ Маттерхорн бейнеленген кәдесыйлар — ашық хаттар мен магниттерден бастап киім мен декор заттарына дейін танымал. Жергілікті қолөнершілердің бұйымдарына, мысалы, ағаштан ойылған мүсіншелерге немесе тоқыма бұйымдарына назар аударуға болады.

Церматттағы дүкендер әдетте жұмыс күндері сағат 9:00-10:00-ден 18:30-19:00-ге дейін ашық болады. Сенбі күндері көптеген дүкендер ертерек, шамамен 17:00-18:00-де жабылады. Жексенбіде кейбір кәдесый және азық-түлік дүкендерін қоспағанда, дүкендердің көпшілігі, әсіресе туристік маусымнан тыс уақытта жабық болуы мүмкін. Төлемге барлық жерде несие карталары (Visa, Mastercard, American Express), сондай-ақ швейцариялық франктер (CHF) қабылданады.

Еуропалық Одаққа кірмейтін елдерден келген туристер бір дүкенде 300 швейцариялық франктен асатын сомаға сауда жасағанда Tax Free жүйесін пайдалана алады. Ол үшін сатушыдан арнайы Tax Free чегін сұрау қажет, ол кейін ҚҚС қайтарымын алу үшін Швейцариядан шыққан кезде кеденде көрсетіледі.