Мамонт мұражайы

Егер сіз планетамыздың терең өткеніне көз салғыңыз келсе, Мамонт мұражайы — саяхат картаңыздағы міндетті нүкте. Якутск қаласында орналасқан бұл мамандандырылған ғылыми және мәдени орталық мұз дәуіріндегі мамонт фаунасын зерттеуге толығымен арналған әлемдегі жалғыз орын болып табылады. Қазіргі Ресей солтүстік ендіктерде алып жатқан аумақта орасан зор палеонтологиялық олжалар шоғырланған және бұл мұражай олардың басты сақтаушысы болды.

Мұражай коллекциясы өз ауқымымен және бірегейлігімен таң қалдырады: мұнда ежелгі жануарлардың 2000-нан астам сүйек қалдықтары жиналған. Қонақтар тек шебер қалпына келтірілген мамонттардың, жүндес мүйізтұмсықтардың және алғашқы бизондардың қаңқаларын ғана емес, сонымен қатар мүлдем сенгісіз жәдігерлерді — жұмсақ тіндері сақталған ұша бөліктерін көре алады. Якутияның мәңгілік тоңының арқасында бұл олжалар бізге ондаған мың жылдар бойы таңғажайып күйде жетті.

Мұражай Солтүстік-Шығыс федералды университетінің бөлігі болып табылады және халықаралық ғылыми зерттеулер үшін маңызды база қызметін атқарады. Бұл тек көне жәдігерлер көрмесі ғана емес, Сібірдің қарлы жазықтарында алып тіршілік иелері кезіп жүрген дәуірдің тірі куәсі. Бұл жерге бару табиғаттың ұлылығын түсінуге және якут ғалым-палеонтологтарының қажырлы еңбегінің жемісін көруге сирек мүмкіндік береді.

Келер алдында мәліметтерді нақтылау үшін мұражайдың ресми байланыс деректерін пайдалана аласыз. Қызметкерлер топтық экскурсиялар мен арнайы көрмелер туралы ақпарат беруге әрқашан дайын.

Экспозицияны аралау уақыт бойынша нағыз саяхатты еске түсіреді, мұнда басты назар ертедегі алыптардың толық қаңқаларына аударылады. Сіз мамонттардың қуатты азу тістерін, жүндес мүйізтұмсықтардың айбарлы мүйіздерін және бизондардың масивті сүйектерін егжей-тегжейлі көре аласыз. Келушілерді мұздатқыш камералар ерекше толқытады: оларда Кіші Ляхов мамонтының ұша бөліктері немесе жасы 50 мың жылдан асатын ежелгі лемминг мумиясы сияқты жұмсақ тіндері сақталған бірегей олжалар сақтаулы.

Міндетті түрде экскурсоводтың қызметін пайдаланыңыз. Кәсіби әңгіме аңызға айналған олжалардың тарихын білуге мүмкіндік береді — XVIII ғасырда табылған Адамс мамонтынан бастап, Оймякон және Хрома мамонтшалары сияқты жас дараларға дейін. Сіз бұл тіршілік иелерінің мұз дәуірінің қатал жағдайларында қалай өмір сүргені, немен қоректенгені және неліктен ақырында Жер бетінен жойылып кеткені туралы біле аласыз.

Балалы отбасылар үшін мұражайға бару қызықты танымдық шытырман оқиғаға айналады. Мұнда айбынды жәдігерлердің жанында суретке түсуге рұқсат етілген, бұл ежелгі тундраның «патшаларымен» кездесуді есте сақтауға мүмкіндік береді. Тақырыптық витриналар мен интерактивті стендтер Солтүстік-Шығыс Сібір экожүйесінің мыңдаған жылдар бұрын қандай болғанын айқын елестетуге көмектеседі.

Бұл палеонтологиялық қазынаға баратын жолды табу қиын емес, өйткені мұражай қаланың орталық бөлігінде Кулаковский көшесі, 48 мекенжайында орналасқан. Ол М.К. Аммосов атындағы Солтүстік-Шығыс федералды университетінің студенттік қалашығы аумағында орналасқан. Егер сіз орталықта тоқтасаңыз, мұражайға қоғамдық көлікпен оңай жетуге немесе республика астанасының атмосферасынан ләззат алып, жаяу серуендеуге болады.

Якутск әуежайынан таксимен немесе автобуспен жол шамамен 30–40 минутты алады. Егер сіз қалаға теміржол вокзалы арқылы келсеңіз (Төменгі Бестяхта орналасқан), өткел мен қалалық көлікті ескергенде орталыққа дейінгі жол сәл көбірек уақыт алады, бірақ қаланың көлік тораптарынан Кулаковский көшесіне дейінгі бағыт автобуспен 20 минуттан аспайды. Навигацияға ыңғайлы болу үшін ChIJz_EWJ0NK9lsR5YOchY9xZXM Place ID бойынша заманауи карталарды пайдалануға болады.

Сапарды жоспарлағанда әйгілі якут климатын міндетті түрде ескеріңіз. Температура нөлден едәуір төмендейтін қыс айларында, аязда болу уақытын азайту үшін таксиді есік алдына дейін алдын ала шақырған жөн. Егер сіз жалға алынған автокөлікті пайдалануды шешсеңіз, университет корпусының жанында тұрақ орындары қарастырылған.

Бұл бірегей ғылыми орталықтың 1991 жылы негізінің қалануы аймақ үшін маңызды кезең болды. Мұражайды құрудың бастамашысы алғашқы якут мамонттанушысы Петр Алексеевич Лазарев болды. Осы уақытқа дейін мәңгілік тоңнан табылған барлық құнды жәдігерлер Мәскеу немесе Санкт-Петербургтің орталық институттарына жіберілетін. Жеке мұражайдың құрылуы якут ғалымдарына зерттеулерді жергілікті жерде жүргізуге және ұлттық қазынаны Якутскіде сақтауға мүмкіндік берді.

Бұл өлкедегі палеонтологиялық ашылулар тарихы тереңге бойлайды. Соноу 1799 жылы Лена өзенінің атырауында әйгілі Адамс мамонты — ғалымдардың қолына түскен алғашқы мамонт қаңқасы табылды. Якутия заңды түрде «мамонттардың отаны» болып саналады: дәл осы жерде жұмсақ тіндері сақталған мамонт фаунасы өкілдерінің әлемдегі белгілі қорымдарының шамамен 75%-ы табылды.

Соңғы онжылдықтарда мұражай коллекциясы сенсациялық жәдігерлермен толықты, олардың арасында Кіші Ляхов мамонтының ұша бөліктері, жасы 50 мың жылдан асатын тұяқты лемминг мумиясы және ежелгі верхоян жылқысының қалдықтары бар. 2011 жылы мұражай ресми түрде Солтүстік-Шығыс федералды университетінің бөлігі болды, бұл халықаралық ғылыми жобалар мен дала жұмыстарына жаңа серпін берді.

Бүгінде мұражай — бұл тек туристік нысан ғана емес, сонымен қатар озық зертхана. Мұнда ежелгі жануарлардың ДНҚ-сы зерттеліп, мұз дәуірінің экожүйесі қайта жасалады. Мұражай зертханасы 2012 жылдан бастап өз негізін қалаушы — П.А. Лазаревтің есімін мақтанышпен иеленіп, планетамыздың құпия өткенін зерттеу дәстүрлерін жалғастыруда.

Мұз дәуірінің атмосферасына асықпай ену және барлық 17 тақырыптық витринаны мұқият қарап шығу үшін қарапайым келушіге 1-ден 2 сағатқа дейін уақыт қажет болады. Бұл уақыт негізгі жәдігерлермен, соның ішінде айбынды қаңқалармен танысуға және мұражай қызметкерлерінің мазмұнды экскурсиясын тыңдауға толықтай жетеді.

Егер сіз палеонтологияға қызықсаңыз немесе ақпараттық стендтер мен фотоматериалдарды егжей-тегжейлі зерттеуді жоспарласаңыз, келуіңіз сәл ұзағырақ уақытқа созылуы мүмкін. Мұражай шағын, бірақ бірегей артефактілерге өте бай, сондықтан әркім өзіне қызықты нәрсе табады және бұл үшін күні бойы уақыт шығындаудың қажеті жоқ.

Мұз дәуірі әлеміне сапарыңызды жоспарлағанда, жұмыс кестесіне назар аударыңыз. Мұражай келушілерді сейсенбіден жұмаға дейін сағат 10:00-ден 17:00-ге дейін қабылдайды, түскі үзіліс 13:00-ден 14:00-ге дейін.

Дүйсенбі, сенбі және жексенбі демалыс күндері екеніне назар аударыңыз. Сапар алдында университеттің ресми сайтынан өзекті кестені нақтылау ұсынылады, өйткені мереке күндері немесе ғылыми конференциялар өткізу кезінде кесте өзгеруі мүмкін.

Мамонт мұражайында тарихқа дейінгі дәуірге бойлағаннан кейін қаланың басқа да қызықты жерлеріне уақыт бөлген жөн. Университет маңы мен Якутскінің орталық алаңдары осы қатал, бірақ қонақжай өлкенің тарихы мен дәстүрлерін жақсырақ тануға көмектесетін ескерткіштер мен мәдени нысандарға бай.

Жақын маңдағы скверлер мен саябақтарда серуендеу сізге республиканың көрнекті тұлғаларына да, аңызға айналған жол ашушыларға да арналған бірегей монументтерді көруге мүмкіндік береді. Төменде мұражайдан бірнеше шақырым радиуста орналасқан қызықты нысандардың тізімі берілген: