Nicolas Romero

Николас Ромеро қаласының тарихы Мексиканың дамуының негізгі кезеңдерімен тығыз байланысты және Колумбқа дейінгі кезеңнен бастап қазіргі заманғы ұлттың қалыптасуына дейінгі мәдениеттер мен дәуірлердің алмасуын көрсетеді.

Негізінің қалануы және атаулардың өзгеруі

Бастапқыда бұл аумақта отоми тайпалары өмір сүрген. Ацтектер жаулап алғаннан кейін аймақ Аскапоцальтонго деген атау алды, бұл науатль тілінде «құмырсқа илеулерінің арасында» деп аударылады. Отаршылдық кезеңде атауға әулие жебеушінің есімі қосылып, қала Сан-Педро-Аскапоцальтонго ретінде белгілі болды. Мексика тәуелсіздік алғаннан кейін, 1821 жылдан 1898 жылға дейінгі кезеңде елді мекен Монте-Бахо деп аталды. Қала өзінің қазіргі атауын 1898 жылы полковник Николас Ромероның құрметіне алды — ол Реформа үшін соғыс және француз интервенциясы кезінде шайқасқан, осы қалада өлім жазасына кесілген көрнекті әскери қайраткер.

Қалыптасудың негізгі факторлары

Қаланың дамуы бірнеше негізгі факторлармен анықталды:

• Географиялық орналасуы: Астана Мехикоға жақындығы оның бүкіл тарихы бойында экономикалық және әлеуметтік өмірінде маңызды рөл атқарды.
• Экономикалық рөлі: Отаршылдық дәуірде және тәуелсіздіктің алғашқы жылдарында аймақтағы негізгі қызмет ауыл шаруашылығы болды, бұл оның тұрақты дамуын қамтамасыз етті.
• Саяси маңызы: Қаланың атын ұлттық батырдың құрметіне өзгерту туралы шешім оның есімін мәңгілікке қалдырып қана қоймай, қаланың Мексиканың тәуелсіздігі мен егемендігі үшін күрес тарихындағы орнын символикалық түрде бекітті.

Ерте мәдени және экономикалық ерекшеліктері

Ұзақ уақыт бойы Николас Ромеро негізінен аграрлық орталық болды. Оның мәдени келбеті бірнеше дәуірдің әсерімен қалыптасты, бұл атаулардың өзгеруінен көрініс тапты: байырғы мұрадан (Аскапоцальтонго) испандық отаршылдық ықпал (Сан-Педро) арқылы қазіргі мексикалық бірегейліктің қалыптасуына дейін. Отаршылдық өткеннің маңызды ескерткіштерінің бірі — қаланың бай тарихынан сыр шертетін Сан-Франсиско-де-Асис шіркеуі.

Негізгі оқиғалар хронологиясы

• Колумбқа дейінгі дәуір: Аумақты отоми халқы қоныстанған, содан кейін оны ацтектер жаулап алып, оған Аскапоцальтонго деген атау берген, бұл «құмырсқа илеулерінің арасында» дегенді білдіреді.
• XVI ғасыр: Испан отарлауынан кейін елді мекен Сан-Педро Аскапоцальтонго болып өзгертілді.
• 1820 жылғы 29 маусым: Елді мекен ресми түрде муниципалитет мәртебесін алды, бұл оның әкімшілік маңызын бекітті.
• 1821 ж.: Мексика тәуелсіздігі жарияланғаннан кейін қала атауын Монте Бахо («Төменгі тау») деп өзгертті.
• 1865 жылғы 18 наурыз: Қалада француз интервенциясына қарсы күрес батыры, есімі кейінірек қала атауында мәңгілікке қалған полковник Николас Ромеро өлім жазасына кесілді.
• 1898 жылғы 15 қыркүйек: Муниципалитет ұлттық батырдың құрметіне ресми түрде Вилья-Николас-Ромеро болып өзгертілді.
• XX ғасырдың ортасы: Белсенді индустрияландыру және урбанизация кезеңі басталды, бұл халықтың айтарлықтай өсуіне және экономикалық дамуға әкелді.
• 1998 жылғы 12 қыркүйек: Елді мекенге қала (ciudad) мәртебесі беріліп, ол өзінің қазіргі толық атауын — Сьюдад-Николас-Ромеро алды.

Дамудың негізгі кезеңдері

XIX ғасырдағы өнеркәсіптік орталықтан заманауи серік қалаға дейін — Николас Ромеро дамудың әсерлі жолынан өтті. Оның тарихы қаланың бүгінгі келбетін қалыптастырған негізгі экономикалық және әлеуметтік өзгерістерді көрсетеді.

• Өнеркәсіптік революция (XIX ғасырдың ортасы): Аймақтың экономикалық ландшафты «Сан-Ильдефонсо» (1847 ж.), «Ла-Кольмена» және «Баррон» сияқты ірі тоқыма фабрикаларының негізі қалануымен түбегейлі өзгерді. Бұл кәсіпорындар ұзақ жылдар бойы жергілікті экономиканың басты қозғалтқышына айналды және қаланы Мексикадағы жұмысшы қозғалысының орталықтарының біріне айналдырды.
• Вилла мәртебесін алу (1898 ж.): 1898 жылы 18 сәуірде № 38 жарлыққа сәйкес, Монте-Бахо елді мекені ресми түрде вилла дәрежесіне көтеріліп, өзінің қазіргі атауын — Николас Ромероны алды. Бұл қадам ұлттық батырдың есімін мәңгілікке қалдырып қана қоймай, қалаға жаңа әкімшілік мәртебені де бекітті.
• Қарқынды урбанизация (XX ғасырдың екінші жартысы): Ел астанасы Мехикоға жақындығының арқасында қала демографиялық жарылысты бастан кешірді. Ол мегаполисте жұмыс істейтін мыңдаған адамдар үшін маңызды тұрғын үй орталығына айналды, бұл жаңа аудандардың белсенді құрылысына және инфрақұрылымның дамуына әкелді.
• Қала мәртебесін алу (1998 ж.): Вилла мәртебесін алғаннан кейін тура жүз жыл өткен соң, 1998 жылы 11 қыркүйекте Николас Ромеро ресми түрде қала (Ciudad) деп танылды. Бұл № 63 жарлық оның Мехико штатындағы ірі және халық тығыз орналасқан орталық ретіндегі артқан маңызын растады.
• Заманауи коммерциялық даму (XXI ғасыр): Бүгінгі таңда қала экономикасы белсенді түрде әртараптандырылуда. Тұрғындар мен қонақтарға заманауи шопинг және демалыс мүмкіндіктерін ұсынатын Таун Центр Николас Ромеро ірі сауда кешені жаңа дәуірдің символына айналды. Пиццерия Анджело және Bufalos Beer сияқты көптеген мейрамханалардың пайда болуы дамыған қызмет көрсету саласына көшуді айғақтайды.

Сәулет және қалалық даму

Николас Ромеро қаласының сәулеттік келбеті — бұл готика немесе ренессанс сияқты ұлы стильдердің ауысу тарихы емес, керісінше оның ауылдық елді мекеннен Мехиконың халық тығыз орналасқан өнеркәсіптік және тұрғын үй маңына дейінгі жедел трансформациясының көрнекі көрінісі. Негізгі қала құрылысын дамыту XX ғасырға сәйкес келді және ең алдымен функционалдылық пен салу жылдамдығына бағындырылды.

Отаршылдық мұра

Қаланың тарихи орталығы отаршылдық дәуірдің іздерін сақтап қалған. Сол кезеңдегі басты сәулет ескерткіші — Сан-Педро-Апостол приходтық шіркеуі (Parroquia de San Pedro Apóstol). Мүмкін провинциялық барокко стилінде салынған бұл ғимарат ірі қалалардың сәнді соборларымен салыстырғанда қарапайым және ұстамды орындалуымен ерекшеленеді. Оның сәулеті сол кезеңдегі шағын Мексика қалаларына тән. Сондай-ақ, муниципалитет төңірегінде отаршылдық дәуірде ауыл шаруашылығы өмірінің орталығы болған көне асьендалардың қирандыларын табуға болады.

XX ғасырдағы урбанизация: функционализм және жылдам өсу

Николас Ромероның заманауи келбетін қалыптастырған негізгі кезең XX ғасырдың ортасында индустрияландыру мен демографиялық дүмпумен басталды. Бұл кезеңнің сәулеті негізінен утилитарлық және функционалдық сипатта болып келеді. Қалалық құрылыс қарқынды және бей-берекет дамыды, бұл келесілердің пайда болуына әкелді:

• Типтік көппәтерлі және жеке үйлері бар ірі тұрғын аудандар.
• Артық сәнсіз салынған фабрикалық корпустары мен қоймалары бар өнеркәсіптік аймақтар.
• Модернизмнің қарапайым және үнемді нысандарында орындалған қоғамдық ғимараттар (мектептер, базарлар, әкімшілік мекемелер).

Заманауи келбеті

XX ғасырдың соңы мен XXI ғасырдың басында сәулеттік ландшафт заманауи коммерциялық құрылыстармен толықты. Сәулеті жаһандық трендтерге сәйкес келетін сауда орталықтары, супермаркеттер мен кеңсе ғимараттары пайда болды. Соңғы жылдары көрнекті сәулет нысандарын жасауға емес, қала инфрақұрылымын жақсартуға көбірек көңіл бөлінуде: жолдарды реконструкциялау, қала тұрғындарының өмір сүру сапасын арттыру үшін саябақтар мен қоғамдық кеңістіктерді абаттандыру.

Қаламен байланысты көрнекті тұлғалар

Николас Ромеро қаласының тарихы оның әскери, өнеркәсіптік және мәдени қалыптасуына айтарлықтай үлес қосқан адамдардың есімдерімен тығыз байланысты. Олардың барлығы осында тумаса да, олардың қызметі муниципалитеттің дамуында терең із қалдырды.

• Полковник Николас Ромеро (1827–1865)
  Рөлі: Әскери қайраткер, ұлттық батыр.
  Маңызы: Реформа үшін соғыстың және «Таулардың арыстаны» (El León de las Montañas) лақап атымен танымал француз интервенциясына қарсы күрестің батыры. Ол Идальгода туылғанымен, Ромеро болашақ қала аумағындағы «Ла Кольмена» тоқыма фабрикасында жұмыс істеген. Ол 1865 жылы өлім жазасына кесілді, ал 1898 жылы оның есімін мәңгілікке қалдыру үшін қала оның құрметіне өзгертілді.
• Архибальдо Хоуп (XIX ғасыр)
  Рөлі: Өнеркәсіпші.
  Маңызы: 1847 жылы «Ла Кольмена» (La Colmena) тоқыма фабрикасын құрған ағылшын кәсіпкері. Бұл кәсіпорын аймақтың индустрияландыру катализаторына айналып, оны аграрлық елді мекеннен өнеркәсіптік орталыққа айналдырды және бүкіл орталық Мексикадан жұмыс күшін тартты.
• Полковник Хесус Гомес де Агуадо (1851 ж. қ.б.)
  Рөлі: Әскери және саяси қайраткер.
  Маңызы: Мексиканың тәуелсіздігі үшін соғысқа қатысушы. 1820 жылы ол Монте Бахо муниципалитетінің (қаланың сол кездегі атауы) алғашқы президенті болды. Оның басшылығы жергілікті өзін-өзі басқарудың негізін қалады.
• Эрнесто Пужибе (1915 ж. қ.б.)
  Рөлі: Кәсіпкер және жаңашыл.
  Маңызы: Аймақты жаңғыртуда шешуші рөл атқарған француз өнеркәсіпшісі. Ол фабрикалар мен елді мекендерді электрмен қамтамасыз ететін гидроэлектр станциясын құрды, сондай-ақ 1940-жылдарға дейін негізгі көлік артериясы болған теміржолды Николас Ромероға дейін ұзартуға ықпал етті.
• Хосефа Лопес Рабаго (шамамен 1880–1939)
  Рөлі: Педагог және қоғам қайраткері.
  Маңызы: 1910 жылы жұмысшылардың балаларын оқыту үшін жалдаған мұғалім. Оның қызметі оқыту шеңберінен әлдеқайда асып түсті: ол мәдениетті, музыканы және азаматтық құндылықтарды белсенді түрде насихаттап, XX ғасырдың басында қаланың әлеуметтік дамуындағы негізгі тұлғалардың біріне айналды.
• Фидель Веласкес Санчес (1900–1997)
  Рөлі: Кәсіподақ жетекшісі.
  Маңызы: XX ғасырдағы Мексика тарихындағы ең ықпалды жұмысшы жетекшілерінің бірі. Муниципалитеттің тумасы бола отырып, ол ұзақ уақыт бойы Мексика еңбекшілерінің конфедерациясын (CTM) басқарды, бұл елдің әлеуметтік және саяси өміріне үлкен әсер етті.
• Генерал Леопольдо Асеведо (1916 ж. қ.б.)
  Рөлі: Әскери қайраткер.
  Маңызы: Мексика революциясы кезіндегі сапатист генералы. Ол аймақта белсенді ұрыс қимылдарын жүргізіп, Николас Ромеро муниципалитетінің аумағындағы Тласала тауларында шайқаста қаза тауып, өз есімін қаланың революциялық тарихына жазды.