Barrie

Негізінің қалануы және алғашқы деректер

Барри қаласының пайда болу тарихы ежелгі сауда жолдарымен тығыз байланысты. Еуропалық қоныстанушылар келгенге дейін бұл аумақты жергілікті халықтар Nine Mile Portage (Тоғыз мильдік өткел) деп аталатын маңызды бағыттың бөлігі ретінде пайдаланған. Бұл жол Кемпенфельт шығанағын Уиллоу-Крик өзенімен, одан әрі Джорджиан-Бей шығанағымен байланыстырған.

Қоныстың ресми қалыптасуы 1812 жылғы соғыстан кейінгі кезеңде, британдық әскерилер бұл бағытты жабдықтау үшін пайдаланған кезде басталды. Қала өзінің қазіргі атауын 1833 жылы Канададағы әскери-теңіз күштерін қадағалаған сэр Роберт Барридің құрметіне алды. Барриге қала (city) мәртебесі әлдеқайда кеш берілді, бұл оның ірі аймақтық орталыққа айналуын білдірді.

Қалыптасудың негізгі факторлары

Барридің дамуы географиялық орналасуы мен көлік қолжетімділігінің сәтті үйлесімімен айқындалды. Қала бірнеше маңызды факторлардың арқасында стратегиялық торап ретінде қалыптасты:

• Стратегиялық география: Симко көлінің (Кемпенфельт шығанағы) жағасында орналасуы қонысты табиғи айлаққа және су жолының соңғы нүктесіне айналдырды.
• Көлік дәлізі: Торонтодан созылған Янг-стрит жолы құрылысының аяқталуы провинцияның оңтүстігімен сенімді құрлықтық байланысты қамтамасыз етті.
• Теміржол: XIX ғасырдың ортасында теміржолдың келуі өсудің қуатты катализаторы болып, Барриді шағын ауылдан ресурстарды экспорттайтын қарқынды орталыққа айналдырды.

Ертедегі мәдени және экономикалық ерекшеліктер

Алғашқы жылдары Барри экономикасы аймақтың табиғи байлығына сүйенді. Бірегей салалардың бірі мұз дайындау болды: Кемпенфельт шығанағының таза мұзы үлкен блоктармен кесіліп, теміржол арқылы Торонтоға және басқа қалаларға сол кездегі тоңазытқыш камераларында пайдалану үшін жіберілетін.

Сонымен қатар, қала ауыл шаруашылығы және ағаш дайындау орталығы ретінде дамыды. Көрікті жерлері мен жағымды климатының арқасында XIX ғасырдың соңында-ақ Барри демалыс орны ретінде беделге ие бола бастады, бұл оның Онтариодағы танымал туристік бағыт ретіндегі болашақ рөлінің негізін қалады.

Қала дамуының хронологиясы

• Ежелгі кезең: Жергілікті халықтар Симко көлі мен Ұлы көлдер бассейні арасында қозғалу үшін Найн-Майл-Портедж бағытын пайдаланады.
• 1812–1815 жылдар: Қолданыстағы соқпақ британдық әскери күштер үшін стратегиялық маңызды жабдықтау жолына айналады.
• 1833 жыл: Қоныс Канададағы әскери-теңіз күштерінің қолбасшысы сэр Роберт Барридің құрметіне ресми атау алады.
• 1853 жыл: Барри ауыл мәртебесін алады, ал теміржолдың ашылуы аймақты индустриалды орталықтармен байланыстырады.
• 1871 жыл: Халық саны мен сауданың өсуіне байланысты елді мекен ресми түрде шағын қала (town) мәртебесіне ие болады.
• 1896 жыл: Қалаға маңызды теміржол торабы Алландейл қосылады, бұл аймақтың экономикалық әлеуетін күшейтеді.
• 1950-ші жылдар: 400-ші тас жолының құрылысының аяқталуы Торонтомен тікелей және жылдам байланысты қамтамасыз етеді.
• 1959 жыл: Барри ресми түрде ірі қала (city) мәртебесін алады, бұл урбанизацияның жаңа кезеңін білдіреді.
• 1985 жыл: Жойқын торнадо инфрақұрылымға айтарлықтай зиян келтіреді, одан кейін ауқымды қалпына келтіру бағдарламасы басталады.
• 2010 жыл: Көршілес Иннисфил жерлерінің есебінен қала шекарасын едәуір кеңейту туралы заңнамалық актілер күшіне енеді.

Трансформация кезеңдері: сауда жолынан заманауи орталыққа дейін

Барри қаласының дамуы — бұл стратегиялық әскери пункттің мегаполистің қарқынды дамып келе жатқан маңындағы ауданына айналу тарихы. Қаланың экономикалық және қала құрылысы бейнесі көлік революциялары мен өнеркәсіп құрылымының өзгеруі әсерінен қалыптасты.

• Теміржол серпілісі (1853 жыл)
  Бірінші теміржол желісінің келуі Барриді Торонтомен байланыстырып, қонысты негізгі экспорттық торапқа айналдырды. Бұл оқиға экономиканы заттай айырбастан астық, ағаш және мұз саудасына қайта бағыттап, халық санының алғашқы айтарлықтай өсуіне түрткі болды.
• «Мұз индустриясы» дәуірі (XIX ғасырдың соңы)
  Кемпенфельт шығанағының таза суының арқасында Барри Торонто мен АҚШ-тың тоңазытқыш қажеттіліктері үшін табиғи мұздың негізгі жеткізушісі болды. Бұл бірегей сала қаланың ерте экономикалық мамандануын қалыптастырды және жағалаудағы инфрақұрылымның дамуына ықпал етті.
• 400-ші тас жолының құрылысы (1950-ші жылдар)
  Жоғары жылдамдықты автомагистральдың ашылуы XX ғасырдың басты қала құрылысы факторына айналды. Жол Барриді солтүстіктегі (Muskoka) коттедждік кенттерге баратын «қақпаға» айналдырды және тұрғындардың күн сайын Торонтоға жұмысқа баруына мүмкіндік беріп, «жатын» маңындағы аудан мәртебесінің негізін қалады.
• Индустрияландыру және City мәртебесін алу (1959 жыл)
  Барриді ресми түрде ірі қала деп тану соғыстан кейінгі өнеркәсіптік буммен тұспа-тұс келді. Қалада ірі корпорациялардың зауыттары ашылды (мысалы, General Electric), бұл экономиканы әртараптандырды және өндіріс секторында мыңдаған жұмыс орындарын құрды.
• 1985 жылдан кейінгі жағалауды реновациялау
  Қала орталығынан өткен жойқын торнадо, парадоксалды түрде, жаңғыртуды тездетті. Қалпына келтіру жұмыстары жағалау аймағының жоспарлануын қайта қарастыруға мүмкіндік берді: өнеркәсіптік нысандардың орнын саябақтар, марина және қоғамдық кеңістіктер басып, туризмді маңызды табыс көзіне айналдырды.
• Жолаушылар теміржол қатынасының қайта оралуы (GO Train)
  Торонтоға дейінгі қала маңындағы пойыздардың тұрақты қозғалысының жандануы Барриді Үлкен Торонтоның (GTA) экономикалық жүйесіне толықтай біріктірді. Бұл құрылыс бумына және қолжетімді тұрғын үй іздеген жаңа тұрғындардың айтарлықтай ағынына әкелді.
• Территориялық экспансия (2010 жылғы заң)
  Көршілес Иннисфилден 2000 гектардан астам жердің қосылуы қаланың оңтүстігінде ауқымды құрылыс жүргізуге мүмкіндік ашты. Бұл шешім Барридің алдағы онжылдықтардағы даму бағытын айқындап, Park Place сияқты жаңа коммерциялық аймақтарды құруға мүмкіндік берді.

Сәулеттік бейнесі және қала құрылысы

Барри сәулеті типтік Онтарио қаласының жолын көрсетеді: қарапайым отаршылдық қоныстан заманауи урбанизацияланған орталыққа дейін. Мұнда көне қирандыларды немесе ортағасырлық қамалдарды кездестіру мүмкін емес, бірақ қала заманауи құрылыспен үйлесім тапқан XIX ғасырдағы Солтүстік Америка сәулетінің тамаша үлгілерін сақтап қалған.

Тарихи орталық және Викториан дәуірі

Қаланың жүрегі, әсіресе Данлоп көшесі (Dunlop Street) ауданында, XIX ғасырдың екінші жартысында қалыптасты. Бұл кезең ескі Барридің «кірпіш» сипатын айқындады.

• Викториандық коммерциялық стиль (XIX ғ. соңы): Тарихи орталықтың негізгі құрылысы. Қызыл кірпішті пайдаланумен, сәндік карниздермен және аркалы терезелермен сипатталады. Бұл екі және үш қабатты ғимараттар бастапқыда бірінші қабаттағы сауда дүкендерін және жоғарғы қабаттардағы тұрғын үй немесе кеңселерді біріктірген.
• Неоготика (Gothic Revival): Шіркеу сәулетінде айқын көрініс тапты. Collier Street United Church сияқты шіркеулердің шпильдері бұрын қала панорамасында басым болса, бүгінде маңызды визуалды акценттер болып қала береді.

Көрнекті ғимараттар мен стильдердің тоғысуы

Барридің бейнесінен нақты сәулет ескерткіштері арқылы талғамдар мен технологиялардың эволюциясын байқауға болады:

• Көркем стиль (Picturesque) және Итальяндандырылған стиль: Ең жарқын мысалы — Алландейл вокзалы (Allandale Train Station). XX ғасырдың басында салынған көл жағасындағы бұл ғимараттар кешені сол дәуірдегі беделді теміржол станцияларына тән талғампаз пропорцияларымен және шатырларының терең еңістерімен ерекшеленеді.
• Классицизм және Эдвардиан дәуірі: Ескі қоғамдық ғимараттар мен қала элитасы тұрған Кольер көшесінің бойындағы «алтын миля» (Grand Homes) бай жекежайларында кездеседі.
• Постмодернизм және адаптивті сәулет: MacLaren Art Centre өнер орталығы — сәтті синтездің мысалы. Мұнда заманауи сәулет Карнеги кітапханасының (1917 жыл) тарихи ғимаратымен біріктіріліп, өткен мен бүгіннің арасындағы диалогты құрайды.

Заманауи қала құрылысы және жағалаудың трансформациясы

XX ғасырдың екінші жартысында және XXI ғасырдың басында қала құрылысының бағыты модернизм мен функционалдылыққа қарай ойысты.

• Әкімшілік модернизм: 1980-ші жылдары салынған Мэрия ғимараты (Barrie City Hall) азаматтық өмірдің орталығына айналған заманауи кешен болып табылады.
• Биік ғимараттар (Кондоминиумдар): Соңғы онжылдықтарда Кемпенфельт шығанағының бойында шыны мен бетоннан жасалған биік тұрғын үй мұнараларының салынуына байланысты Барридің скайлайны өзгерді. Бұл орталықты тығыздау және қаланы «суға бет бұру» үрдісін көрсетеді.
• Ландшафтық сәулет: Жағалауды қайта құру бұрынғы теміржол желілері мен өндірістік аймақтарды біртұтас саябақ ансамбліне айналдырды, оның орталығы қаланың басты визуалды символы — Spirit Catcher мүсіні болды.

Барридің көрнекті тұлғалары

Барридің тарихы мен бүгіні спортта, өнерде және мемлекеттік қызметте танылған адамдардың есімдерімен тығыз байланысты. Міне, өмірбаяндары қала тағдырымен тоғысқан танымал тұлғалардың тізімі.

• Сэр Роберт Барри (Sir Robert Barrie)
  Әскери-теңіз офицері (1774–1841)
  Ол бұл қалада тұрмаса да, оның тарихтағы рөлі өте зор. Британдық контр-адмирал Канададағы әскери-теңіз күштеріне қолбасшылық етті және ішкі су жолдарының дамуын басқарды. Дәл оның құрметіне 1833 жылы қоныс өзінің қазіргі атауын алды.
• Фанни «Бобби» Розенфельд (Fanny "Bobbie" Rosenfeld)
  Жеңіл атлет және олимпиада чемпионы (1904–1969)
  XX ғасырдың бірінші жартысындағы ең үздік канадалық спортшы деп танылған Розенфельд отбасы Еуропадан көшіп келгеннен кейін жастық шағын Барриде өткізді. Ол өзінің спорттық мансабын осында бастап, 1928 жылғы Олимпиадада алтын мен күміс алмас бұрын баскетбол мен жеңіл атлетикада үлкен жетістіктерге жетті.
• Брайан Орсер (Brian Orser)
  Мәнерлеп сырғанаушы және бапкер (1961 ж.т.)
  Олимпиада ойындарының екі дүркін күміс жүлдегері және әлем чемпионы. Орсер жергілікті клубта спортшы ретінде өсіп қана қоймай, әйгілі Mariposa School of Skating мектебінде бапкер болып жұмыс істеп, Барриді мәнерлеп сырғанаудың әлемдік орталығына айналдырды.
• Гленн Ховард (Glenn Howard)
  Кёрлингші (1962 ж.т.)
  Тарихтағы ең атақты кёрлингшілердің бірі, төрт дүркін әлем чемпионы және төрт дүркін Канада чемпионы. Ховард ұзақ жылдар бойы осы аймақта тұрады және ұлттық және халықаралық аренада Барридің спорттық клубтарының атынан өнер көрсетеді.
• Сара Берк (Sarah Burke)
  Фристайлшы (1982–2012)
  Әйелдер арасындағы шаңғы хафпайпының пионері болған Барри тумасы. Ол бұл дисциплинаны қысқы Олимпиада ойындарының бағдарламасына қосуды қолдауда шешуші рөл атқарды. Оның мұрасы бүкіл әлемдегі жас спортшыларды шабыттандыруды жалғастыруда.
• Брент Бёрнс (Brent Burns)
  Хоккейші (1985 ж.т.)
  Ұлттық хоккей лигасының жұлдызы, «Норрис Трофи» (лиганың үздік қорғаушысына берілетін жүлде) иегері және Канада құрамасының сапында әлем чемпионы. Барриде дүниеге келген және мұнда Онтарио жасөспірімдер лигасы жүйесінде үлкен хоккейге жолын бастаған.
• Афи Юрванен (Afie Jurvanen)
  Музыкант (1981 ж.т.)
  Bahamas сахналық бүркеншік есімімен танымал бұл канадалық музыкант Барриде өсті. Оның шығармашылығы кеңінен танылып, бірнеше Juno Awards сыйлығын иеленді және ол сұхбаттарында өзінің тамырлары туралы жиі айтып жүреді.