Santa Maria

Санта-Мария тарихы Филиппиндегі отаршылдық кезеңмен тығыз байланысты. Қала ресми түрде 1792 жылы көршілес Мейкауаян муниципалитетінің құрамынан жеке приход болып бөлініп шыққан кезде негізі қаланған. Елді мекенге атау осы жерлердің рухани қорғаушысы болып саналатын Бикеш Мәриямның құрметіне берілген.

Қаланың қалыптасуының негізгі факторы оның географиясы болды. Булакан провинциясының құнарлы алқабында орналасқан бұл жер ауыл шаруашылығын жүргізу үшін бай ресурстарға ие болды. Осы аумақ арқылы ағатын өзендер жерді суаруды ғана емес, сонымен қатар көршілес аймақтармен сауда жасау үшін маңызды көлік жолдары қызметін де атқарды.

Қаланың ерте мәдени ерекшеліктері католиктік миссионерлердің күшті ықпалымен қалыптасты. Негізі қаланған сәттен бастап Санта-Мария діни және аграрлық орталық ретінде дамыды, мұнда приход шіркеуінің айналасында қауымдастықтың бүкіл қоғамдық және экономикалық өмірі шоғырланып, болашақ өркендеудің негізін қалады.

• 1792 жыл — Қаланың ресми негізіның қалануы және оның Мейкауаян шіркеу приходынан бөлінуі.
• 1796 жыл — Күнәсіз ұрықтану құрметіне салынған алғашқы күрделі шіркеу құрылысының аяқталуы.
• 1863 жыл — Жойқын жер сілкінісі, одан кейін негізгі ғимараттарды ауқымды қалпына келтіру жұмыстары басталды.
• 1896 жыл — Қала тұрғындары испан билігіне қарсы Филиппин революциясына белсенді түрде қосылады.
• 1899 жыл — Филиппин-американ соғысы кезінде американдық әскерлердің қалаға кіруі.
• 1901 жыл — Американдық әкімшілік кезінде азаматтық үкіметтің орнатылуы.
• 1942 жыл — Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қаланы жапон әскерлерінің басып алуы.
• 1945 жыл — Филиппин-американ бірлескен күштерімен қаланы азат ету.
• 1980 жыл — Таза аграрлық аймақтан агроөнеркәсіптік орталыққа айналудың басталуы.
• 1992 жыл — Қаланың 200 жылдық мерейтойын ауқымды мәдени фестивальдермен атап өту.
• 2000-шы жылдар — Халық санының қарқынды өсуі және қаланы Маниланың маңызды серіктес қаласына айналдырған тұрғын үй кешендерінің дамуы.

Ғасырлар бойы өмір сүру барысында Санта-Мария шағын шіркеу приходынан Филиппиндегі ең дамыған муниципалитеттердің біріне дейінгі жолдан өтті. Әрбір дәуір оның құрылымында өз ізін қалдырып, оны өнеркәсіп пен мәдениеттің заманауи орталығына айналдырды.

• Приходтың негізі қалануы (1792) — Тәуелсіз әкімшілік бірліктің құрылуы қалаға ресурстарды өз бетінше басқаруға және инфракұрылымды дамытуға мүмкіндік берді.
• XIX ғасырдағы аграрлық революция — Күріш пен қант өсірудің жаңа әдістерін енгізу аймақты Лусон үшін негізгі азық-түлік өнімдерін жеткізушілердің біріне айналдырды.
• Революциялық белсенділік — Тәуелсіздік жолындағы күреске қатысу жергілікті тұрғындардың ұлттық сана-сезімінің нығаюына ықпал етті.
• Индустриялық бетбұрыс (XX ғасырдың соңы) — Егіншіліктен өңдеу өнеркәсібіне және жем-шөп өндірісіне көшу қаланы Булакан провинциясының экономикалық көшбасшысына айналдырды.
• XXI ғасырдағы урбанизация — Астаналық аймақтың инфракұрылымына интеграциялану және жаңа көлік тораптарын құру қаланың қазіргі бейнесін айқындады.

Санта-Марияның сәулеттік мұрасы тарихи дәуірлердің алмасуын көрсетеді. Тарихи орталықтың басты доминанты Күнәсіз ұрықтану шіркеуі болып қала береді. Бұл ғимарат жергілікті сейсмикалық жағдайларға бейімделген филиппиндік колониалды барокконың жарқын үлгісі болып табылады: массивті қабырғалар мен нығайтылған контрфорстар қасбеттің әсем декорымен үйлеседі.

XX ғасырдың басындағы американдықтардың болуы кезеңінде қалада көбінесе муниципалдық қажеттіліктер мен мектептер үшін пайдаланылған классицизм және неоклассика стиліндегі ғимараттар пайда болды. Бұл ғимараттарға тропиктік климатта табиғи желдетуді қамтамасыз ететін қатаң сызықтар, биік төбелер мен кең терезелер тән.

Санта-Марияның қазіргі қала құрылысы функционалды модернизммен сипатталады. Дәстүрлі «бахай-на-бато» үйлерінің орнына заманауи сауда орталықтары мен тұрғын кварталдар келді. Дегенмен, билік жаңа нысандарды ғасырлар бойы қалыптасқан қалалық ортаға үйлесімді түрде енгізе отырып, ескі аудандардың тарихи бейнесін сақтауға тырысады.

• Хосе Корасон де Хесус — «Хусенг Батуте» лақап атымен танымал әйгілі филиппиндік ақын. Ол Манилада дүниеге келгенімен, оның отбасы Санта-Мариядан шыққан және қала оның әдебиетке қосқан үлесін мақтан тұтады.
• Фортунато Халили — Булакан провинциясының бұрынғы губернаторы, XX ғасырдың ортасында аймақтың инфракұрылымы мен ауыл шаруашылығын дамытуға елеулі үлес қосты.
• Рогасиано Меркадо — Бірнеше онжылдықтар бойы ұлттық деңгейде Булакан тұрғындарының мүдделерін қорғаған көрнекті мемлекеттік қайраткер және саясаткер.
• Хосе Б. Мариано — Қала тұрғындарының игілігі үшін осы күнге дейін жұмыс істеп жатқан бірқатар білім беру мекемелерінің негізін қалаған жергілікті көшбасшы және филантроп.
• Франсиско Сантьяго — Көбінесе «филиппиндік көркем ән атасы» (Kundiman) деп аталатын композитор, оның отбасылық тамыры осы жерлермен тығыз байланысты.