McKinney

Техас штатында орналасқан Мак-Кинни қаласының Америка Батысын игерумен тығыз байланысты бай тарихы бар. Оның іргесінің қалануы мен дамуы — шағын елді мекеннің гүлденген округ орталығына айналуының классикалық үлгісі.

Негізінің қалануы және алғашқы қоныстанушылар

Қаланың ресми негізі 1848 жылы қаланды. Ол өз атауын, Коллин округі сияқты, Техас тәуелсіздігі туралы декларация авторларының бірі Коллин Мак-Киннидің құрметіне алған. Бұл жерлерге алғашқы қоныстанушылар 1841 жылы Кентукки, Арканзас және Теннесси штаттарынан келген. 1848 жылы Мак-Кинни Коллин округінің әкімшілік орталығы болып таңдалды.

Қалыптасудың негізгі факторлары

Қаланың дамуына бірнеше маңызды факторлар әсер етті:

• Географиялық орналасуы: Мак-Кинни құнарлы жерлерде негізделді, бұл ауыл шаруашылығының дамуына ықпал етті.
• Саяси мәртебесі: Округ орталығы бола отырып, қала әкімшілік және заңгерлік функцияларды өз бойына шоғырландырды, бұл жаңа тұрғындарды тартып, өсуге жағдай жасады.
• Сауда және экономика: Өз тарихының алғашқы 125 жылы ішінде Мак-Кинни бүкіл округ фермерлері үшін басты коммерциялық орталық қызметін атқарды.

Ерте экономика және мәдениет

Ертедегі Мак-Кинни экономикасы толығымен аграрлық болды. Қала орталығы фермерлерге ұн тартатын және мақта фабрикаларына, мақта тазалайтын машиналар мен банктерге қол жеткізуге мүмкіндік берді. Мәдени өмір шіркеулер, мектептер және 1880-жылдары пайда болған опера театрының айналасында шоғырланды. Көптеген тарихи ғимараттар, соның ішінде 1876 жылы салынған қалалық ратуша, қаланың бай өткенін еске түсіре отырып, бүгінгі күнге дейін сақталған.

Мак-Кинни тарихының хронологиясы

Мак-Кинни тарихы — шағын фермерлік елді мекеннен АҚШ-тың ең жылдам дамып келе жатқан және өмір сүруге тартымды қалаларының біріне дейінгі жол. Міне, оның дамуындағы негізгі сәттер.

• 1841 жыл: Кентукки, Арканзас және Теннессиден келген алғашқы қоныстанушылар болашақ қаланың жеріне келеді.
• 1848 жыл: Қаланың негізі ресми түрде қаланып, Коллин Мак-Киннидің құрметіне есімі беріліп, Коллин округінің әкімшілік орталығы болып таңдалады.
• 1876 жыл: Кейінірек театр мен мұражайдың үйіне айналған қалалық ратушаның тарихи ғимараты салынды.
• 1880 жыл: Ескі қалалық түрме тұрғызылды, оның ғимараты бүгінгі күнге дейін сақталған.
• 1880-жылдар: Қалада жеке опера театры пайда болады, бұл елді мекеннің мәдени өсуінің айғағы.
• XIX ғасырдың соңы - XX ғасырдың басы: Мак-Кинни фабрикаларға, банктерге және мақта тазалау кәсіпорындарына жол аша отырып, бүкіл округ фермерлері үшін басты коммерциялық орталық ретінде бекиді.
• 2007 жыл: Қала АҚШ-тың ең жылдам дамып жатқан қалаларының тізімінде екінші орынды иеленеді, бұл заманауи қарқынды даму кезеңінің басталуын білдіреді.
• 2010 жыл: «Money» журналы Мак-Кинниді Америкадағы өмір сүруге ең қолайлы жерлер рейтингінде бесінші орынға қойып, оның жоғары мәртебесін растайды.

Мак-Кинни дамуының негізгі кезеңдері

Мак-Кинни қарапайым аграрлық елді мекеннен АҚШ-тың ең серпінді дамып келе жатқан қалаларының біріне дейінгі әсерлі жолдан өтті. Оның тарихы американдық Оңтүстіктің дамуындағы негізгі үрдістерді: ауыл шаруашылығы бумынан заманауи субурбанизация мен технологиялық өсуге дейінгі кезеңдерді көрсетеді.

• Негізінің қалануы және округ орталығы мәртебесі (1848 ж.). Мак-Кинни басынан бастап айналадағы фермерлік қожалықтар үшін әкімшілік және коммерциялық орталық ретінде жоспарланған болатын. Бұл мәртебе оның өңірдегі болашақ экономикалық және саяси ықпалының негізін қалады.
• Аграрлық хабқа айналуы (XIX ғ. соңы – XX ғ. басы). Қала Коллин округінің фермерлері үшін негізгі нүкте болды. Мұнда ұн тартатын және мақта фабрикалары, банктер мен сауда дүкендері шоғырланды. Бұл кезең қала орталығының тарихи келбетін және оның ондаған жылдар бойғы экономикалық өзегін қалыптастырды.
• Тарихи мұраны сақтау (XX ғ.). Көптеген басқа жылдам дамып жатқан қалалардан айырмашылығы, Мак-Кинни өз тарихын сақтауға үлкен көңіл бөліп келеді. Ескі ратуша (1876 ж.) және қалалық түрме (1880 ж.) сияқты ғимараттар сақталып, мұражайлар мен мәдени нысандарға айналып, заманауи өмірге интеграцияланды.
• Қарқынды өсудің басталуы (XX ғ. соңы). Далласқа жақындығы және көлік инфракұрылымының дамуы Мак-Кинниді оқшауланған қалашықтан тартымды қала маңындағы елді мекенге айналдырды. Халық саны күрт өсе бастады, бұл тұрғын үй құрылысына және қызмет көрсету саласының дамуына серпін берді.
• Экономикалық әртараптандыру (2000-жылдар). Қала экономикасы тек аграрлық болудан қалды. Мак-Кинниге ірі компаниялар келіп, технологиялық және медициналық секторлар дами бастады, бұл жоғары білікті мамандарды тартты.
• Ұлттық деңгейде танылу (2010-жылдар). 2010 жылы «Money» журналы Мак-Кинниді АҚШ-тағы өмір сүруге ең қолайлы жерлердің бірі деп атады. Бұл танылу қаланың беделін нығайтып, жаңа инвестициялар мен өмір сапасын, қауіпсіздікті және дамыған инфракұрылымды бағалайтын тұрғындарды тартты.

Мак-Киннидің сәулеттік келбеті жақсы сақталған тарихи орталық пен қарқынды дамып келе жатқан заманауи аудандар арасындағы айқын қарама-қайшылықты көрсетеді. XIX ғасырдың ортасында іргесі қаланған қала Техастың қала құрылысы дамуының бірнеше негізгі кезеңдерін — виктория дәуірінен бастап қазіргі заманғы субурбанизацияға дейінгі жолын паш етеді.

Тарихи орталық және виктория дәуірі

Қаланың жүрегі — оның тарихи коммерциялық ауданы, ол Техастағы ең ескі және ең жақсы сақталған аудандардың бірі болып табылады. Мұндағы сәулет қаланың XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басындағы ауылшаруашылық және сауда орталығы ретінде гүлденген кезеңін көрсетеді.

• Виктория стилі: Орталық алаңдағы және іргелес көшелердегі ғимараттардың көпшілігі виктория сәулетінің әртүрлі бағыттарында салынған. Мұнда сол кездегі коммерциялық құрылыстарға тән итальяндық (Italianate) және неогрек (Greek Revival) стильдерінің элементтерін көруге болады.
• Көрнекті ғимараттар: Орталық құрылыстардың бірі — классицизмнің тамаша үлгісі болып табылатын Коллин округінің ескі сот ғимараты. Сондай-ақ, Chestnut Square тарихи ауданында XIX ғасырдың ортасы мен соңында салынған, қазіргі уақытта тірі мұражай ретінде қызмет ететін үйлер мен құрылыстар сақталған.

XX ғасыр сәулеті және қала маңының өсуі

XX ғасырдың ортасынан бастап, әсіресе Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, Мак-Кинни басқа да көптеген американдық қалалар сияқты аумақтық тұрғыдан белсенді дами бастады. Бұл кезең жаппай тұрғын үй құрылысымен және классикалық қала маңындағы аудандардың пайда болуымен сипатталады.

• Ғасыр ортасындағы стильдер: Орталыққа жақын орналасқан ескі тұрғын аудандарда 1940–1960 жылдары АҚШ-та танымал болған «қолөнерші» (Craftsman) және «ранчо» (Ranch) стиліндегі үйлерді кездестіруге болады.
• Заманауи даму: XX ғасырдың соңынан бастап Мак-Кинни елдегі ең жылдам дамып жатқан қалалардың біріне айналып, қауырт өсу кезеңін бастан кешіруде. Бұл заманауи сәулет стильдерінде салынған ірі тұрғын үй кешендері мен коммерциялық орталықтардың пайда болуына әкелді. Жаңа аудандар көбінесе қала құрылысындағы заманауи үрдістерді көрсететін жеке инфрақұрылымы, парктері және қоғамдық кеңістіктері бар кешенді құрылыс принципі бойынша салынады.

Осылайша, Мак-Киннидің сәулет тарихы — оның ерекше тарихи атмосферасын қалыптастыратын сүйкімді виктория ғимараттарынан бастап, қарқынды өсіп келе жатқан халықтың қажеттіліктерін қанағаттандыратын заманауи жоспарланған қауымдастықтарға дейінгі саяхат.

Мак-Киннимен байланысты көрнекті тұлғалар

Мак-Кинни қаласы өзінің қарқынды өсуінің жақын тарихына қарамастан, тарихта, саясатта және спортта із қалдырған бірқатар танымал тұлғалардың туған жері немесе қызмет еткен орны болып табылады.

Саясаткерлер және негізін қалаушылар

• Коллин Мак-Кинни (Collin McKinney, 1766–1861) — Техас тарихындағы негізгі тұлға. Ол Техас тәуелсіздігі декларациясының бес авторының бірі және оған қол қойған ең жасы үлкен адам болды. Мак-Кинни қаласы мен Коллин округі оның құрметіне аталған, бұл оның өңір үшін тарихи маңыздылығын көрсетеді.
• Джеймс У. Трокмортон (James W. Throckmorton, 1825–1894) — Техастың 12-ші губернаторы қызметін атқарған дәрігер, заңгер және саясаткер. Азамат соғысына дейін ол Мак-Кинниде тұрып, заңгерлік практикамен айналысқан, ал оның үйі әлі күнге дейін қаланың тарихи көрікті жерлерінің бірі болып табылады.

Спортшылар

• Гуинн Смит (Guinn Smith, 1920–2004) — Мак-Кинниде туған жеңіл атлет. Ол 1948 жылы Лондонда өткен жазғы Олимпиада ойындарында сырықпен секіруден алтын медаль жеңіп алып, тарихта қалды.
• Том Кайт (Tom Kite, 1949 ж.т.) — Мак-Кинниде дүниеге келген әлемге әйелгі кәсіби гольф ойыншысы. 1992 жылғы U.S. Open жеңімпазы және Дүниежүзілік гольф даңқ залының мүшесі.
• Энтони Линн (Anthony Lynn, 1968 ж.т.) — бұрынғы американдық футбол ойыншысы және сәтті НФЛ жаттықтырушысы. Ол Мак-Кинниде туып, соның ішінде «Лос-Анджелес Чарджерс» командасының бас жаттықтырушысы ретінде айтарлықтай мансап жолынан өтті.
• Алекс Пуччио (Alex Puccio, 1989 ж.т.) — кәсіби жартасқа өрмелеуші, боулдеринг пәні бойынша әлемдегі ең мықтылардың бірі. Мак-Кинниде туған және АҚШ ұлттық жарыстарының бірнеше дүркін чемпионы.

Өнер және мәдениет

• Закари Мэбри (Zachary Mabry, 1990 ж.т.) — бұрынғы бала-актер, 1994 жылғы «Кішкентай сотқарлар» (The Little Rascals) атты танымал отбасылық фильмдегі Порки рөлімен танымал. Ол Мак-Кинниден шыққан.