Linthicum

Негізінің қалануы және алғашқы деректер

Линтикумның (жиі Линтикум-Хайтс деп аталады) тарихы осы жерді игеруде шешуші рөл атқарған аттас отбасымен тығыз байланысты. Қоныстың тамыры XVII ғасырдың ортасына, Уэльстен келген иммигрант Томас Линтикум шамамен 1658 жылы осы аймақта алғашқы жер гранттарын алған кезге барады.

Дегенмен, қаланың қазіргі түрінде қалыптасуы әлдеқайда кеш басталды. Линтикум-Хайтс дамуының ресми бастауы 1908 жыл болып саналады, ол кезде аумақ тұрғын үй құрылысына бөлініп, шашыраңқы фермерлік алқаптардан ұйымдасқан қала маңындағы қауымдастыққа көшуді белгіледі.

Қалыптасудың негізгі факторлары

Линтикумның ауыл шаруашылығы алқаптарынан гүлденген елді мекенге айналуы бірнеше факторларға байланысты болды:

• Теміржол: Өсудің басты катализаторы Washington, Baltimore and Annapolis Electric Railway (WB&A) электрлі теміржолының ашылуы болды. Станцияның пайда болуы ауданды Балтимор мен Аннаполисте жұмыс істейтін жолаушылар үшін қолжетімді әрі тартымды етті.
• Географиялық орналасуы: Биіктікте орналасуы (осыдан «Хайтс» — «биіктік» жалғауы шыққан) салауатты климат пен әдемі көріністерді қамтамасыз етті, бұл жерді ойпатты жерлерден ерекшелендірді.
• Ірі орталықтарға жақындығы: Мэрилендтің ірі қалаларының арасындағы стратегиялық орналасуы «ұйықтайтын» қала маңы мәртебесінің негізін қалады.

Ертедегі мәдени және экономикалық ерекшеліктер

Урбанизация басталғанға дейін аймақ экономикасы тек ауыл шаруашылығына негізделген болатын. Линтикум отбасы мен олардың көршілерінің жерлері Балтимор базарларын қамтамасыз ететін темекі мен азық-түлік дақылдарын өсіру үшін пайдаланылды.

Теміржолдың келуімен мәдени ландшафт өзгерді: қалалық жайлылықпен үйлесетін қала сыртындағы тыныштықты бағалайтын тұрғындар табы қалыптасты. Ұрпақтар сабақтастығының символы ретінде бір бөлігі XVIII ғасырдан басталатын тарихи Linthicum Walks иелігі қалып отыр; ол осы заманауи қала маңының аграрлық өткенін еске салады.

Дамудың негізгі кезеңдері

Линтикум тарихы — бұл жеке ауыл шаруашылығы алқаптарынан Мэрилендтің маңызды көлік және тұрғын үй торабына дейінгі жол. Төменде қаланың келбетін қалыптастырған негізгі күндер берілген.

• 1658 жыл — Томас Линтикум ғасырлар өткен соң заманауи қоныстың негізіне айналатын аумаққа алғашқы жер патентін алады.
• XVIII ғасырдың соңы — Бүгінде маңызды мәдени мұра нысаны болып табылатын «Линтикум Уокс» (Linthicum Walks) тарихи иелігінің бас ғимаратының құрылысы.
• 1908 жыл — Линтикум-Хайтс ауданының ресми негізінің қалануы және отбасының Америкаға келуінің 250 жылдығына орайластырылған құрылысқа арналған жер учаскелерін сатудың басталуы.
• 1908 жыл — Жаңа қала маңын ірі мегаполистермен байланыстырған WB&A (Washington, Baltimore and Annapolis) электрлі теміржолының іске қосылуы.
• 1919 жыл — Инфрақұрылымды дамыту мен абаттандыруды басқаруды өз мойнына алған Линтикум-Хайтс қауымдастығы қауымдастығының құрылуы.
• 1935 жыл — WB&A желісі бойынша жолаушылар тасымалының тоқтатылуы, бұл автомобиль көлігі дәуіріне түпкілікті көшуді белгіледі.
• 1950 жыл — Көршілес жерде Достық халықаралық әуежайының (қазіргі Тэргуд Маршалл атындағы BWI) ашылуы, ол аймақтың басты экономикалық қозғалтқышына айналды.
• 1957 жыл — Балтимор айналма жолының (I-695) учаскесі құрылысының аяқталуы, бұл қаланың көліктік қолжетімділігін айтарлықтай жақсартты.
• 1983 жыл — Линтикумның бірегей көрікті жерлерінің біріне айналған Ұлттық электроника мұражайының негізінің қалануы.
• 1990-жылдар — Әуежай айналасындағы іскерлік ауданның белсенді дамуы, Линтикумның қонақүй бизнесі мен технологиялар орталығына айналуы.
• 2006 жыл — Линтикум-Хайтс тарихи ауданының АҚШ-тың Тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енгізілуі, бұл қаланың ескі бөлігінің сәулеттік құндылығын бекітті.

Қала трансформациясының негізгі кезеңдері

Линтикумның дамуын бірнеше анықтаушы кезеңдерге бөлуге болады, олардың әрқайсысы елді мекеннің өмір салты мен экономикасын түбегейлі өзгертті. Бұл белестер қаланың Балтимор-Вашингтон агломерациясындағы маңызды торап ретіндегі қазіргі келбетін қалыптастырды.

• Теміржол арқылы урбанизациялану (1908): WB&A электр желісінің іске қосылуы қаланы қалыптастырушы басты фактор болды. Бұл оқиға аумақты шашыраңқы темекі фермаларынан орта тапқа арналған беделді қала маңындағы елді мекенге айналдырып, бүгінгі күнге дейін сақталған көшелер мен тұрғын үй құрылысының құрылымын айқындады.
• Автомагистраль желісіне интеграциялану (XX ғасырдың ортасы): Балтимор-Вашингтон Паркуэй және I-695 айналма жолының құрылысы теміржолдың жабылуын өтеді. Бұл қаланың стратегиялық көліктік қолжетімділігін қамтамасыз етіп, жеке көлікті пайдалануға бағытталған жаңа тұрғындарды тартты.
• Авиация дәуірі және BWI әуежайы (1950): Қала іргесінде халықаралық әуежайдың ашылуы қуатты экономикалық драйверге айналды. Бұл тыныш шет аймақтың қонақүй бизнесі мен логистиканың жанданған орталығына айналуына әкеліп, жергілікті қауымдастықтың өмір ырғағын түбегейлі өзгертті.
• Технологиялық хабтың қалыптасуы: Линтикум маңында қорғаныс өнеркәсібі мен электроника кәсіпорындарының (соның ішінде Northrop Grumman нысандары) дамуы жергілікті экономиканы қайта бағыттады. Қала инженерия және технология саласындағы жоғары білікті мамандарды тарта бастады.
• Тарихи орталықтың қорғау мәртебесі (2006): Линтикум-Хайтс ауданының АҚШ-тың Тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енуі ертедегі құрылыстардың мәдени құндылығын бекітті. Бұл шешім әуежай айналасындағы қарқынды коммерциялық даму мен XX ғасырдың басындағы жайлы американдық қала маңы атмосферасын сақтау арасындағы тепе-теңдікті қамтамасыз етуге мүмкіндік берді.

Қала құрылысын дамыту: плантациялардан қала маңына дейін

Линтикумның сәулеттік келбеті бірнеше кезеңде қалыптасып, типтік американдық қоныстың эволюциясын көрсетті: шашыраңқы ауыл шаруашылығы алқаптарынан жоспарланған «теміржол маңындағы елді мекенге» және заманауи тұрғын ауданға дейін. Қала құрылысының шешуші сәті 1908 жыл болды, ол кезде аумақ электрлі теміржол станцияларына бағытталған көшелердің нақты желісі бар учаскелерге бөлінді.

Көптеген ескі қалалардың хаосты құрылысынан айырмашылығы, Линтикум-Хайтс өзегі кең учаскелерді, жасыл желектердің молдығын және құрылыс сапасына қойылатын қатаң талаптарды қарастыратын жоспар бойынша дамыды, бұл тарихи орталықтың тұтастығын бүгінгі күнге дейін сақтауға мүмкіндік берді.

Сәулет стильдері мен тарихи дәуірлер

Қала құрылысы XX ғасырдағы американдық тұрғын үй сәулетінің көрнекі энциклопедиясы болып табылады. Негізгі стильдер аймақтың экономикалық өсу кезеңдерімен нақты сәйкес келеді.

• Колониялық және фермерлік стиль (XVIII–XIX ғғ.):

  Ең алғашқы құрылыстар аграрлық өткен кезеңге жатады. Бұл жергілікті материалдардан салынған халықтық сәулет элементтері бар қарапайым, функционалды ғимараттар. Жарқын мысал — темекі плантациялары заманынан сақталған иеліктер.

• Кеш Виктория дәуірі және Королева Анна стилі (1900–1910 жж.):

  Қала маңы негізі қаланған кезде асимметриялық қасбеттері, күрделі шатырлары және сәндік элементтері бар үйлер танымал болды. Линтикумда бұл стиль анағұрлым ұстамды, «ауылдық» нұсқада ұсынылғанымен, ол ауданның алғашқы көшелерінің бағытын айқындады.

• Колониялық жаңғыру және Американдық Фоскуэр (1910–1930 жж.):

  «Теміржол маңындағы елді мекеннің» гүлденген кезеңі. Тарихи орталықтағы құрылыстың ең көп таралған түрі — American Foursquare («американдық шаршы үй»). Бұл шатырлары төрт жақты және кең верандалары бар куб пішінді практикалық екі қабатты ғимараттар. Сонымен қатар, симметриялы қасбеттерімен және классикалық бағаналарымен патриотизм мен дәстүрлі құндылықтарды айқындайтын Колониялық жаңғыру (Colonial Revival) стиліндегі үйлер салынды.

• Крафтсмен және Бунгало (1920–1940 жж.):

  «Өнер және қолөнер» қозғалысынан шабыт алған стиль. Линтикумда шатыры төмен, кең ернеулері және ашық арқалықтары бар көптеген жайлы бір жарым қабатты бунгалолар бар. Бұл үйлер жайлылық пен қарапайымдылыққа ұмтылған орта тап өкілдері үшін өте қолайлы болды.

• Ғасыр ортасындағы модернизм және Ранчо (1950 жылдардан кейін):

  Соғыстан кейінгі серпіліс және автомобиль көлігінің дамуы Ранчо (Ranch style) стиліндегі бір қабатты үйлерге сән әкелді. Олар ұзартылған жоспарлауымен, үлкен терезелерімен және гараждың ғимараттың негізгі көлеміне біріктірілуімен ерекшеленеді, бұл қала маңындағы өмірдің жаңа салтына жауап болды.

Маңызды ғимараттар мен аудандар

Қаланың сәулеттік мұрасы оның ерекше сипатын қалыптастыратын бірнеше негізгі нысандар мен аймақтарда шоғырланған:

• Линтикум-Хайтс тарихи ауданы (Linthicum Heights Historic District): Тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енгізілген. Мұнда ескі Американың атмосферасын тудыратын XX ғасырдың басындағы үйлердің жоғары концентрациясы сақталған.
• «Линтикум Уокс» иелігі (Linthicum Walks): Тарихы XVIII ғасырдан басталатын бірегей кешен. Бас үй қарапайым құрылыстан Георгиан стилінің элементтері мен өзіне тән сынған шатыры бар талғампаз резиденцияға дейінгі эволюцияны көрсетеді.
• Шіркеулер мен қоғамдық ғимараттар: Жергілікті храмдар, мысалы, Біріккен методистік шіркеу, көбінесе неоготикалық немесе классикалық жаңғыру стилінде салынып, аз қабатты ауданның сәулеттік доминанттары болып табылады.

Тарихи және саяси қайраткерлер

• Джон Чарльз Линтикум (John Charles Linthicum):
  АҚШ конгрессмені, заңгер.
  Қала тарихындағы ең маңызды тұлға, Линтикум-Хайтс негізін қалаған отбасының өкілі. Оның ұлттық деңгейдегі басты мұрасы 1931 жылы «Жұлдызды-жолақты туды» (The Star-Spangled Banner) АҚШ-тың ресми мемлекеттік әнұраны ретінде бекіткен заң жобасының авторы болуы еді.
• Леонард Т. «Макс» Шредер (Leonard T. Schroeder):
  АҚШ армиясының полковнигі.
  Линтикум тумасы, «Д-күні» (1944 жылғы 6 маусым) одақтастардың десант түсіруі кезінде Нормандия жағалауына (Юта жағажайына) бірінші болып аяқ басқан американдық солдат ретінде әлем тарихына енді. Оның ерлігі Еуропаны азат етудің басталу символына айналды.
• Дайан Блэк (Diane Black):
  Саясаткер, АҚШ Өкілдер палатасының мүшесі.
  Теннесси штатының атынан шыққан танымал американдық саясаткер. Жастық шағын Линтикумда өткізіп, денсаулық сақтау және мемлекеттік басқару саласындағы мансабын бастамас бұрын жергілікті Андовер орта мектебін (Andover High School) бітірген.
• Памела Бейдл (Pamela Beidle):
  Мэриленд штатының сенаторы.
  Энн-Арандел округінің дамуына белсенді қатысып жүрген көрнекті жергілікті қайраткер. Линтикум тұрғыны ретінде ол ұзақ уақыт бойы Мэриленд Бас ассамблеясында қауымдастық мүддесін қорғап, жергілікті инфрақұрылымды жаңғыртуға ықпал етіп келеді.

Мәдениет, спорт және технологиялар

• Монтел Уильямс (Montel Williams):
  Тележүргізуші, актер, мотивациялық спикер.
  Елге танымал «The Montel Williams Show» ток-шоуының жүргізушісі. Линтикумдағы Андовер мектебінің түлегі. Медиа саласындағы мансабынан бөлек, АҚШ Әскери-теңіз күштеріндегі қызметімен және белсенді қоғамдық жұмысымен танымал.
• Джим Спенсер (Jim Spencer):
  Кәсіби бейсболшы (MLB).
  «Чикаго Уайт Сокс» және «Нью-Йорк Янкиз» сияқты клубтарда ойнаған Жоғары бейсбол лигасының ойыншысы. Беделді «Алтын қолғап» марапатының иегері. Оның спорттық мансабы Линтикум алаңдарында мектеп командасының құрамында басталған.
• Крис Инглис (Chris Inglis):
  Киберқауіпсіздік бойынша сарапшы, мемлекеттік қайраткер.
  Ұлттық қауіпсіздік агенттігі (NSA) директорының бұрынғы орынбасары және АҚШ тарихындағы тұңғыш Ұлттық киберқауіпсіздік директоры. Линтикум тұрғыны, оның қызметі қаланың барлау қауымдастығымен және технологиялық сектормен байланысын айқындайды.