Commerce

Негізінің қалануы және тарихи тамырлары

Коммерс қаласының өзі ресми түрде салыстырмалы түрде жақында, 1960 жылғы 28 қаңтарда инкорпорацияланғанымен, бұл жерлерді игеру тарихы XIX ғасырдың басынан басталады. Алғашында бұл аумақ 1810 жылы Испания королі Антонио Мария Лугоға сыйға тартқан кең байтақ ранчо Сан-Антонионың құрамына кірді. Оңтүстік Калифорнияның индустрияландыруы оның келбетін өзгерткенге дейін бұл жерлер ұзақ уақыт бойы ауыл шаруашылығы алқаптары болып қала берді.

1960 жылы жеке муниципалитет құру туралы шешім жергілікті тұрғындар мен кәсіпорын иелерінің көршілес ірі қалаларға қосылып кетпеу және қарқынды дамып келе жатқан өнеркәсіптен түсетін салық түсімдеріне бақылауды сақтап қалу қалауынан туындады.

Қалыптасудың негізгі факторлары

Ауылдық алқаптардың қуатты индустриялық орталыққа айналуы бірнеше стратегиялық факторларға байланысты болды:

• Географиялық орналасуы: Лос-Анджелес орталығына жақындығы (оңтүстік-шығысқа қарай бірнеше миль жерде) бұл ауданды қоймалар мен өндірістерді орналастыру үшін тамаша орынға айналдырды.
• Көлік қолжетімділігі: Қаланың дамуы теміржолдармен тығыз байланысты. Аумақ арқылы негізгі желілер өтіп, бұл жерде ірі сұрыптау станциялары мен логистикалық тораптарды құруға мүмкіндік берді.
• Өнеркәсіптік мамандану: Қаланың атауы («Коммерция») кездейсоқ таңдалған жоқ және оны құрушылардың басты мақсатын — бизнес, сауда және өндіріс үшін барынша қолайлы орта қалыптастыруды көрсетті.

Ертедегі мәдени және экономикалық ерекшеліктер

Негізі қаланған сәттен бастап Коммерс өнеркәсіп үшін «үлгілі қала» ретінде дамыды, мұнда тұрғын аймақтар кәсіпорындармен үйлесімді түрде қатар өмір сүрді. Ерте кезеңнің экономикалық ерекшелігі бірегей саясат болды: коммерциялық сектордың орасан зор табысының арқасында қала тұрғындары ұзақ уақыт бойы муниципалдық мүлік салығынан босатылды, ал қала оларға жоғары сапалы тегін қызметтер ұсынды.

Соғысқа дейінгі дәуірдің бүгінгі күнге дейін сақталған жарқын символы — 1929 жылы салынған Samson Tire and Rubber Company шина зауытының ғимараттары. Массивті қабырғалары мен барельефтері бар ежелгі ассириялық сарай стиліндегі бұл сәулет ескерткіші қала картада ресми пайда болғанға дейін-ақ ауданның бірегей визуалды үнін белгілеп берді.

Даму хронологиясы

• 1810 жыл — Антонио Мария Луго Испания королінен болашақ қаланың аумағы кіретін Сан-Антонио ранчосына жер грантын алады.
• 1887 жыл — Ауданы арқылы Atchison, Topeka and Santa Fe теміржолының желілері тартылып, бұл жерлердің өнеркәсіптік дамуына серпін береді.
• 1929 жыл — Samson Tire and Rubber Company зауыты ашылады, оның ғимараты ежелгі ассириялық сарайдың бірегей стилінде салынған.
• 1940-жылдар — Соғыстан кейінгі кезеңде Chrysler корпорациясының құрастыру зауытын қоса алғанда, өнеркәсіптің қарқынды өсуі орын алады.
• 1960 жыл — 28 қаңтарда Коммерс қаласы тұрғындар мен бизнестің жергілікті салықтар мен дамуды өз бетінше басқаруы үшін ресми түрде инкорпорацияланады.
• 1962 жыл — Әкімшілік қаланың әлеуметтік саясатының басты ерекшеліктерінің біріне айналған тегін муниципалды автобус жүйесін іске қосады.
• 1971 жыл — Chrysler зауытының жабылуы экономиканың ауыр өнеркәсіптен сауда мен қызмет көрсетуге трансформациялануының басталуын білдіреді.
• 1983 жыл — Commerce Casino ашылады, ол тез арада әлемдегі ең ірі карта клубына және маңызды салық төлеушіге айналады.
• 1990 жыл — Шина зауытының тарихи ғимараты реконструкцияланып, әйгілі қасбетін сақтай отырып, Citadel Outlets сауда кешені ретінде ашылады.
• 1994 жыл — Қаланың Оңтүстік Калифорнияның қалған бөлігімен байланысын жақсартқан Metrolink теміржол станциясы іске қосылады.
• 2000-жылдар — Коммерс Лос-Анджелес аймағының негізгі логистикалық және дистрибьюторлық торабы мәртебесін түпкілікті нығайтады.

Өзгерістердің негізгі кезеңдері

Коммерс қаласының дамуы — өнеркәсіптік аумақтың өзгермелі экономикалық шындыққа сәтті бейімделуінің үлгісі. Төменде қаланың қазіргі келбетін анықтаған негізгі белестер берілген:

• Теміржол индустрияландыруы (XIX ғ. соңы – XX ғ. басы).
  Ірі теміржол компанияларының жол салуы бұрынғы ауыл шаруашылығы жерлерін стратегиялық көлік торабына айналдырды. Бұл бүкіл Лос-Анджелеске қызмет көрсететін қуатты өндірістік базаның қалыптасуына негіз болды.
• Ресми инкорпорация (1960).
  Қала мәртебесін алу экономикалық тәуелсіздік үшін шешуші қадам болды. Бұл жергілікті қауымдастыққа бизнестен түсетін салықты муниципалитет ішінде қалдыруға мүмкіндік беріп, көрші қалаларға қосылып кетуден сақтап қалды және бірегей басқару моделін жасады.
• Тегін қоғамдық көлікті енгізу (1962).
  Муниципалды автобус жүйесінің іске қосылуы қаладағы ерекше әлеуметтік келісімнің символына айналды: өнеркәсіптен түсетін табыс тікелей резиденттер үшін тегін қызметтерге айналды, бұл сол кездегі АҚШ үшін жаңашыл тәсіл еді.
• Commerce Casino-ның ашылуы (1983).
  Әлемдегі ең ірі карта клубының пайда болуы экономиканы әртараптандырудың бастауы болды. Ауыр өнеркәсіптің құлдырауы жағдайында қала ойын-сауық және қызмет көрсету саласынан жаңа табыс көзін тауып, бюджеттік тұрақтылықты қамтамасыз етті.
• Мұраны жаңғырту: Citadel Outlets (1990).
  Жабылған шина зауытын сауда орталығына айналдыру қала құрылысын қалпына келтірудің эталоны болды. Ғимараттың функционалдық мақсаты өзгерген кезде ассириялық стильдегі тарихи қасбеттің сақталуы өнеркәсіптік нысанды басты туристік және сауда орнына айналдырды.
• Логистикалық хабтың қалыптасуы (2000-жылдар – қазіргі уақыт).
  Электрондық коммерцияның өсуімен қала ескі өндіріс алаңдарын заманауи бөлу орталықтарына айналдырды. Географиялық орналасуының арқасында Коммерс Оңтүстік Калифорнияның жеткізу тізбегіндегі негізгі буын мәртебесін нығайтты.

Қала құрылысының дамуы және құрылыс сипаты

Коммерс қаласының сәулеттік келбеті Оңтүстік Калифорния үшін бірегей және дәстүрлі туристік орталықтардан түбегейлі ерекшеленеді. Бұл негізінен өнеркәсіп пен бизнес үшін жоспарланған қала, мұнда қала құрылымы логистикалық тиімділікке бағындырылған. Жоспарлау жүк көлігіне арналған кең магистральдармен және өндірістік және қойма үй-жайларының ауқымды кварталдарымен сипатталады, олардың арасында жайлы тұрғын аймақтар орналасқан.

Қаланың дамуы эстетика көбінесе функцияға жол беретін «индустриялық парк» құру жолымен жүрді. Дегенмен, дәл осы жерде утилитарлық құрылыспен қарама-қайшы келетін аймақтың ең ерекше сәулет ескерткіштерінің бірі орналасқан.

Сәулет стильдері мен дәуірлері

Қалада ортағасырлық готиканы немесе классикалық барокконы таба алмайсыз, бірақ Коммерстің сәулеттік құрылымы АҚШ Батысының индустрияландыру тарихын айқын көрсетеді.

• Экзотикалық жаңғыру (Assyrian Revival) — 1920-жылдар.
  Басты сәулеттік доминанта — Citadel Outlets кешені. Алғашында 1929 жылы Samson Tire and Rubber Company шина зауыты ретінде салынған бұл ғимарат Ассирия патшасы Саргон II-нің (Дур-Шаррукин) көне сарайына еліктейтін сирек стильде орындалған.
  Тән сипаттары: Массивті тісті қабырғалар, қанатты бұқалар мен вавилон жауынгерлері бейнеленген монументалды барельефтер, стильдендірілген зиккурат. Бұл «дүркіреген жиырмасыншы жылдар» дәуірінде өнеркәсіптік алпауыттардың өз фабрикаларына асқақ көрініс беруге тырысқанының жарқын мысалы.
• Индустриялық функционализм және Модернизм — 1940–1970-жылдар.
  Соғыстан кейінгі қарқынды даму және қаланың ресми құрылу кезеңі (1960 ж.) үлкен өндірістік корпустар мен әкімшілік ғимараттар түрінде мұра қалдырды.
  Тән сипаттары: Ықшам геометриялық формалар, бетонды, болатты және шыныны пайдалану, декордың болмауы, тегіс шатырлар. Бұған мысал ретінде американдық автоөндірістің қуатын көрсететін, қазір бейіні өзгертілген Chrysler құрастыру зауытын айтуға болады.
• Қазіргі заманғы коммерциялық сәулет — 1980-жылдардан бүгінгі күнге дейін.
  Қызмет көрсету және ойын-сауық саласына бағыт алу қалаға Commerce Casino және жаңартылған сауда орындары сияқты жаңа типтегі ғимараттарды алып келді.
  Тән сипаттары: Тарихи өнеркәсіптік нысандарды бейімдеп қайта пайдалану (ревитализация), шыны мен композиттік материалдардан жасалған заманауи қасбеттер, қонақжайлылық пен туристер үшін көрнекі тартымдылыққа баса назар аудару.

Танымал тұлғалар мен маңызды тұлғалар

Көлемі шағын болса да, Коммерс қаласы саясатта, спортта және өнеркәсіпте табысқа жеткен бірқатар көрнекті адамдардың туған жері немесе бастау алған орны болды. Қаланың бірегей әлеуметтік саясаты мен олимпиада чемпиондарының шоғырын тәрбиелеген тегін спорт секциялары қалаға ерекше даңқ әкелді.

• Рикардо Лара (Ricardo Lara)
  Саясаткер, Калифорния штатының сақтандыру жөніндегі комиссары
  Американдық саясаттағы ықпалды тұлғаға айналған Коммерс тумасы. Лара Калифорнияда штат деңгейіндегі лауазымға сайланған алғашқы ашық гей ретінде тарихқа енді. Ол қоршаған ортаны қорғау және қолжетімді денсаулық сақтау туралы заңдардағы еңбегімен танымал, сондай-ақ иммигранттардың жұмысшы отбасынан шыққанын жиі айтып, туған қаласымен тығыз байланысын сақтап келеді.
• Бренда Вилья (Brenda Villa)
  Спортшы, Олимпиада ойындарының төрт дүркін жүлдегері
  АҚШ тарихындағы ең көп марапатқа ие болған ватерполшы. Бренда өз мансабын қаланың атақты Commerce Aquatorium су спорт орталығында бастады. Ол 2012 жылғы Олимпиадада АҚШ құрамасын алтынға бастап барып, қала жастары үшін үлгі болып, спортты дамытудың муниципалдық бағдарламасының табысты екеніне тірі дәлел болды.
• Адольф Шлейхер (Adolph Schleicher)
  Өнеркәсіпші, Samson Tire and Rubber Company негізін қалаушы
  Шлейхер қазіргі түсініктегі қала тұрғыны болмаса да, ол қала тарихындағы негізгі тұлға болып табылады. Дәл оның 1929 жылы ассириялық сарай түрінде шина зауытын салу туралы көрегендік шешімі қалаға оның басты сәулеттік көрнекті орнын — қазіргі уақытта Citadel Outlets ретінде белгілі ғимаратты сыйлады.
• Хавьер Молина (Javier Molina)
  Кәсіпқой боксшы, олимпиадашы
  Қаладағы танымал спорт әулетінің өкілі. Хавьер 2008 жылы Бейжіңде өткен Олимпиада ойындарында АҚШ намысын қорғады. Оның жетістігі жергілікті спорт клубтарының қуатты қолдауының арқасында Коммерстің әуесқой бокстағы «таланттар ұстаханасы» ретіндегі беделін айшықтайды.
• Морис Куигли (Maurice Quigley)
  Қоғам қайраткері, қаланың бірінші мэрі
  Муниципалитеттің негізін қалау тарихындағы негізгі тұлға. Куигли аумақтың тәуелсіздігі үшін жергілікті тұрғындар мен өнеркәсіпшілер қозғалысын басқарды, бұл 1960 жылы қаланың ресми инкорпорациялануына алып келді. Оның күш-жігері осы күнге дейін бар «үлгілі қаланың» бірегей экономикалық моделін құруға көмектесті.
• Пэтти Карденас (Patty Cardenas)
  Ватерполшы, Олимпиада ойындарының күміс жүлдегері
  Commerce Water Polo клубының тағы бір жұлдызды тәрбиеленушісі. Карденас 2008 жылы Бейжің Олимпиадасында күміс және Панамерикандық ойындарда алтын жеңіп алып, қаланың Солтүстік Америкадағы су полосының басты орталықтарының бірі ретіндегі мәртебесін нығайтты.