East Stroudsburg

Негізінің қалануы және алғашқы деректер

Ист-Страудсберг тарихы Пенсильванияның осы көрікті жерінде кең алқаптарға иелік еткен полковник Джейкоб Страуд пен оның отбасының есімімен тығыз байланысты. Бастапқыда бұл аумақ көршілес Страудсбергтің бір бөлігі ретінде дамыды, бірақ уақыт өте келе өз ерекшелігіне ие бола бастады.

Қаланың дербес тарихының ресми бастау нүктесі 1870 жыл болып саналады, сол кезде Ист-Страудсберг жеке боро (borough) ретінде инкорпорацияланды. Осы сәтке дейін елді мекен Бродхед-Крик жылғасының арғы бетінде орналасқан батыс көршісінің тасасында қалып, айтарлықтай баяу өсті.

Қалыптасудың негізгі факторлары

Тыныш ауылдық жердің жанды қалаға айналуы география мен технологияның сәтті үйлесімі арқасында мүмкін болды:

• Теміржол: Delaware, Lackawanna and Western Railroad желісінің құрылысы шешуші фактор болды. 1856 жылы теміржол станциясының ашылуы (ресми инкорпорацияға дейін) елді мекенді маңызды көлік торабына айналдырып, дамуға қуатты серпін берді.
• География: Поконо тауларының етегінде орналасуы табиғи ресурстарға қолжетімділікті қамтамасыз етті, ал су артерияларының болуы ерте өнеркәсіптің дамуына ықпал етті.

Ерте мәдени және экономикалық ерекшеліктер

XIX ғасырдың соңында қаланың экономикалық профилі өнеркәсіптік серпіліспен айқындалды. Мұнда тері илеу зауыттары, шыны мануфактуралары, жібек және шұлық фабрикалары гүлденді. Теміржол өнімдерді Шығыс жағалаудың ірі нарықтарына оңай шығаруға мүмкіндік берді.

Қаланың мәдени келбеті 1893 жылы Ист-Страудсберг Нормальды мектебінің (East Stroudsburg Normal School) ашылуымен біржолата өзгерді. Мұғалімдерді даярлау үшін құрылған бұл оқу орны кейіннен Ист-Страудсберг университетіне айналып, білім мен студенттік мәдениетті қала өмірінің ажырамас бөлігіне айналдырды.

Ист-Страудсбергтің даму хронологиясы

• 1737 жыл — Дэниел Бродхед осы ауданнан жер сатып алып, аймақтың заманауи қалаларының бастаушысы болған Дансбери елді мекенінің негізін қалайды.
• 1856 жыл — Болашақ қала аумағы арқылы Delaware, Lackawanna and Western Railroad теміржолы өтеді, бұл жылғаның шығыс жағалауына белсенді қоныстануға жол ашады.
• 1870 жыл — Ист-Страудсберг көршілес аумақтардан бөлініп, жеке әкімшілік округ (боро) ретінде ресми түрде инкорпорацияланады.
• 1880-жылдар — Қалада сауда үшін теміржол қатынасын пайдаланатын шыны және тоқыма фабрикаларының ашылуымен өнеркәсіптік серпіліс байқалады.
• 1893 жыл — Мұғалімдерді даярлау үшін құрылған және қаланы қалыптастырушы білім беру орталығына айналған Ист-Страудсберг Нормальды мектебінің негізі қаланады.
• 1914 жыл — Бүгінде тарихи Dansbury Depot ретінде белгілі теміржол вокзалының жаңа ғимаратының құрылысы аяқталады.
• 1927 жыл — Нормальды мектеп ғылыми дәрежелер беру құқығына ие болып, Ист-Страудсберг мемлекеттік педагогикалық колледжі болып өзгертіледі.
• 1955 жыл — Диана дауылы Бродхед-Крик жылғасында жойқын су тасқынын тудырып, қала инфрақұрылымына айтарлықтай нұқсан келтіреді.
• 1960 жыл — Оқу орны өз бағдарламасын педагогикадан тыс кеңейтіп, Ист-Страудсберг мемлекеттік колледжіне айналады.
• 1983 жыл — Колледж университет мәртебесін алып, ресми түрде Пенсильваниядағы Ист-Страудсберг университеті (ESU) атанады.
• 2009 жыл — Dansbury Depot вокзалының тарихи ғимараты өрттен қатты зардап шегеді, бірақ кейіннен қауымдастықтың күшімен қалпына келтіріледі.
• 2020 жыл — Ист-Страудсберг өзінің ресми іргетасы қаланғанының 150 жылдық мерейтойын салтанатты түрде атап өтті.

Қала трансформациясының негізгі кезеңдері

Ист-Страудсбергтің дамуы — бұл шағын қоныстың маңызды аймақтық орталыққа айналу тарихы. Міне, қаланың заманауи экономикалық және мәдени келбетін айқындаған басты белестер:

• Теміржол революциясы (1856)
  Delaware, Lackawanna and Western Railroad желісінің келуі экономиканың катализаторы болды.
  Маңызы: Бұл оқиға қаланы оқшауланудан шығарып, оны логистикалық торапқа айналдырды. Теміржолға қолжетімділік ірі өндірістер ашуға және Нью-Йорк пен Филадельфия нарықтарына тауар экспортын жолға қоюға мүмкіндік берді.
• Индустрияландыру (XIX ғасырдың соңы)
  Жібек, шыны және сіріңке фабрикаларының ашылуы.
  Маңызы: Жұмысшы табы мен қалалық инфрақұрылымның қалыптасуы. Өнеркәсіптік серпіліс Ист-Страудсбергке көршілес елді мекендерден экономикалық тұрғыдан бөлініп, тәуелсіз боро мәртебесін алуға мүмкіндік берді.
• Университет қаласы ретінде қалыптасуы (1893–1983)
  Нормальды мектептен мемлекеттік университетке (ESU) дейінгі эволюция.
  Маңызы: Ірі оқу орнының пайда болуы демография мен мәдениетті өзгертті. Студенттер қауымдастығы қалаға интеллектуалды капитал әкелді, ал университет аймақтағы ірі жұмыс берушілердің біріне айналып, тіпті өнеркәсіп құлдыраған кезеңдерде де экономикалық тұрақтылықты қамтамасыз етті.
• Су тасқынынан кейінгі урбанистік өзгерістер (1955)
  Диана дауылының жойқын салдары қаланы жоспарлауды қайта қарауға мәжбүр етті.
  Маңызы: Бродхед-Крик жылғасында қорғаныс дамбалары мен тасқынды бақылау жүйелерінің құрылысы жағалау ландшафтын және қала құрылысының қауіпсіздігіне деген көзқарасты біржолата өзгертті.
• I-80 автомагистралінің құрылысы (1960 жж.)
  Поконо аймағы арқылы штат аралық трассаның салынуы.
  Маңызы: Қала автосаяхатшылар үшін оңай қолжетімді болды. Бұл туризмнің дамуын ынталандырды және Ист-Страудсбергті Нью-Джерси мен Нью-Йорк мегаполистерінде жұмыс істейтін, бірақ табиғат аясында өмір сүруді жөн көретіндер үшін ыңғайлы тұрғылықты жерге айналдырды.
• Тарихи орталықтың қайта өрлеуі (2009–қазіргі уақыт)
  Өртеніп кеткен Dansbury Depot вокзалын қалпына келтіру және даунтаунды жандандыру.
  Маңызы: Назарды өнеркәсіптен қызмет көрсету саласына және тарихи туризмге аудару. Вокзал қауымдастықтың төзімділігінің символына және тұрғындарды біріктіретін мәдени іс-шаралар орталығына айналды.

Сәулеттік келбет және қала құрылысы

Ист-Страудсбергтің қала құрылысының дамуы екі негізгі факторға байланысты болды: Бродхед-Крик жылғасының арнасы және теміржол құрылысы. Қала көлік жолдарының бойымен сызықтық түрде қалыптасты, мұнда өнеркәсіптік аймақтар жұмысшылардың тұрғын кварталдарымен және фабрика иеленің зәулім үйлерімен көршілес орналасты. Бүгінде қаланың сәулеттік ландшафты XIX ғасырдың соңындағы тарихи құрылыстар мен заманауи университет кампусының қоспасын білдіреді.

Дәуірлер мен сәулет стильдері

Қаланың келбетін шартты түрде бірнеше кезеңге бөлуге болады, олардың әрқайсысына белгілі бір стилистикалық шешімдер сәйкес келеді:

• Теміржол және индустрияландыру дәуірі (1870–1910 жж.)
  Стильдер: Виктория стилі (атап айтқанда, Анна патшайым стилінің элементтері), Итальяндық стиль.
  Бұл кезең қаланың тарихи өзегін қалдырды. Сол кездегі тұрғын үй құрылысы сәндік әрлеуі, верандалары және күрделі шатырлары бар ағаш қаңқалы үйлермен сипатталады. Коммерциялық секторда утилитарлық мақсаттағы кірпіш ғимараттар басым болды.
• Институционалдық даму (1920–1950 жж.)
  Стильдер: Колониялық өрлеу, Неоклассицизм.
  Педагогикалық колледждің (қазіргі университет) өсуімен қалада монументалды қоғамдық ғимараттар пайда болды. Оларға қызыл кірпіш, симметрия, ақ портиктер және мекемелердің білім беру мәртебесін айқындайтын қатаң сызықтар тән.
• Заманауи кезең (1960 жылдардан бастап)
  Стильдер: Модернизм, Функционализм.
  Университет пен қалалық инфрақұрылымның кеңеюі ең алдымен функционалдылық пен сыйымдылыққа бағытталған заманауи бетон және шыны конструкциялардың пайда болуына әкелді.

Белгілі ғимараттар мен аудандар

Ист-Страудсбергтің визуалды бейнесін қалыптастыруда бірнеше нысан негізгі рөл атқарады:

• Dansbury Depot (Дансбери вокзалы) — XX ғасырдың басындағы теміржол сәулетінің жарқын үлгісі. Жолаушыларды қолайсыз ауа райынан қорғайтын тән кең шатырлары бар ғимарат қаланың көлік арқылы пайда болғанын еске салады. Қалпына келтіруден кейін ол мәдени орталыққа айналды.
• Ист-Страудсберг университетінің кампусы (ESU) — «қала ішіндегі қала», мұнда Stroud Hall сияқты тарихи ғимараттар заманауи ғылыми орталықтармен және жатақханалармен көршілес орналасып, эклектикалық, бірақ үйлесімді орта құрайды.
• Тарихи тұрғын үй кварталдары — орталыққа жақын көшелер (мысалы, Washington Street) жақсы күтілген екі қабатты үйлердің қатарларымен XX ғасырдың басындағы американдық қалашық атмосферасын сақтап қалған.

Тарихи тұлғалар

• Дэниел Бродхед (Daniel Brodhead)
  Алғашқы қоныстанушы және негізін қалаушы
  Аймақ тарихындағы басты тұлға. 1737 жылы ол жер сатып алып, қазіргі Ист-Страудсбергтің бастаушысы болған Дансбери (Dansbury) елді мекенінің негізін қалады. Оның есімі қала географиясында маңызды рөл атқаратын Бродхед-Крик жылғасына берілген.

Мәдениет және өнер

• Фил Вудс (Phil Woods)
  Джаз музыканты, саксофоншы
  Аты аңызға айналған альт-саксофоншы, төрт «Грэмми» сыйлығының иегері. Вудс осы аймақта 40 жылдан астам тұрып, жергілікті джаз қауымдастығының орталық тұлғасына айналды. Ол Ист-Страудсберг университетімен белсенді жұмыс істеді және Делавэр-Уотер-Гэптегі әйгілі джаз фестивалінің ұйымдастырушыларының бірі болды.
• Шеймус Дэви-Фицпатрик (Seamus Davey-Fitzpatrick)
  Кино және теледидар актері
  «Омен» (2006) фильмінің ремейкіндегі Дэмиен Торн рөлімен танымал болған жас актер. Ист-Страудсбергте өсіп, шығармашылық жолын осында бастаған, қаланың мәдениет қайраткерлерінің заманауи ұрпағының өкілі.

Спорт

• Вик Фанджио (Vic Fangio)
  ҰФЛ (NFL) жаттықтырушысы
  «Денвер Бронкос» командасының бас жаттықтырушысы және бірқатар ҰФЛ клубтарында қорғаныс координаторы болып жұмыс істеген көрнекті американдық футбол жаттықтырушысы. Ист-Страудсберг университетінің түлегі, ол өз мансабын дәл осы жерден бастап, кәсіби футболдағы ең табысты стратегтердің біріне айналды.
• Джеймс Франклин (James Franklin)
  Penn State бас жаттықтырушысы
  АҚШ-тағы студенттік футболдың ең танымал жаттықтырушыларының бірі. 1990-жылдары ол Ист-Страудсберг университеті командасының жұлдызды квотербегі болды, онда табысты жаттықтырушылық мансабын бастамас бұрын бірнеше рекорд орнатты.
• Джеймс Мангро (James Mungro)
  Кәсіби футболшы (NFL)
  Ист-Страудсбергтің тумасы және жергілікті мектептің түлегі. «Индианаполис Колтс» командасының құрамында XLI Супербоулының жеңімпазы атанып, спорттық мансабының шыңына жетті.
• Мэтт Риддл (Matt Riddle)
  WWE рестлері және ММА файтері
  Аралас жекпе-жек (UFC) пен кәсіби рестлингте әлемдік танымалдылыққа ие болған харизматикалық спортшы. Ист-Страудсбергте оқып жүрген жылдарында күреспен сәтті айналысып, болашақ жеңістерінің негізін қалады.
• Джимми Тервиллигер (Jimmy Terwilliger)
  Футболшы және жаттықтырушы
  Жергілікті спорт аңызы. 2005 жылы жылдың үздік ойыншысы ретінде Харлон Хилл трофейін (NCAA екінші дивизионы үшін Хайсман жүлдесінің аналогы) жеңіп алды. Кейін қаланың спорттық дәстүрлерін дамытуды жалғастыра отырып, бас жаттықтырушы ретінде альма-матеріне оралды.