Гранд-Прери тарихы 1863 жылы Александр МакРэй Дечман осы аймақтан жер сатып алып, оған өзінің арбасы мен өгіздерін айырбастаған кезден басталды. Бастапқыда елді мекен Дечман деп аталды. Қала қазіргі атауын 1876 жылы теміржол құрылысының арқасында алды: жердің кеңдігіне таңғалған картографтар станцияны «Гранд-Прери» (Ұлы прерия) деп белгіледі.
Қалыптасудың негізгі факторлары
Шағын елді мекеннің дамыған қалаға айналуы бірнеше маңызды факторларға байланысты болды:
Теміржол қатынасы: 1876 жылы Texas and Pacific Railway компаниясының жолдарды төсеуі қаланы сыртқы әлеммен байланыстырып, сауданы ынталандырды.
Стратегиялық география: Екі ірі орталық — Даллас пен Форт-Уэрт арасында орналасуы қаланы маңызды транзиттік торапқа айналдырды.
Әкімшілік мәртебе: 1909 жылы қаланың ресми инкорпорациясы жергілікті өзін-өзі басқару құрылымын құруға және инфрақұрылымды дамытуды ретке келтіруге мүмкіндік берді.
Ертедегі мәдени және экономикалық ерекшеліктер
Өз өмір сүруінің ерте кезеңінде Гранд-Прери экономикасы аграрлық секторға негізделді. Тринити өзенінің бассейніндегі құнарлы топырақ егіншіліктің дамуына және мақта өсіруге ықпал етті. Қауымдастық өмірі алғашқы қоныстанушылардың дәстүрлі құндылықтарына негізделіп, мектепте білім беруді дамытуға және жергілікті шіркеулер құруға басымдық берілді, бұл болашақ өсу үшін тұрақты әлеуметтік базаны қалыптастырды.
Хронология
Дамудың негізгі кезеңдері
Гранд-Прери тарихы — бұл қарапайым сауда станциясынан Техастың ірі индустриялық және ойын-сауық орталығына дейінгі жол.
1863: Александр МакРэй Дечман осы аймақтан жер сатып алып, Дечман деп аталатын елді мекеннің негізін қалады.
1876: Қала арқылы Texas and Pacific Railway теміржолы өтеді және станция көркем кеңістігіне байланысты Гранд-Прери атауын алады.
1890: Алғашқы ресми мемлекеттік мектеп ашылады, бұл қауымдастықтағы білім беру жүйесінің дамуын білдіреді.
1909: Гранд-Прери ресми түрде қала мәртебесін алады, жарғыны бекітеді және алғашқы қалалық кеңесті құрайды.
1929: Қаладағы авиацияның ұзақ және маңызды тарихының бастауы болған Curtiss-Wright аэродромының ашылуы.
1941: Халық саны мен жұмыс күшінің айтарлықтай ағынына әкелген North American Aviation авиақұрылыс зауытының іске қосылуы.
1948: Chance Vought ірі авиақұрылыс компаниясы өндірісті Гранд-Прериге көшіріп, қаланың өнеркәсіптік орталық мәртебесін біржола бекітеді.
1989: Балық аулау мен су спорты үшін негізгі рекреациялық аймаққа айналған Джо-Пул көлінің (Joe Pool Lake) ашылуы өтті.
1997: Беделді ат жарыстары мен ойын-сауық шараларын өткізетін Lone Star Park ипподромы жұмысын бастайды.
2002: Қаланың басты мәдени орнына айналған заманауи концерттік-театр кешенінің (қазіргі Texas Trust CU Theatre) ашылуы.
2018: Жыл бойы елдің түкпір-түкпірінен туристерді тартатын ауқымды жабық Epic Waters аквапаркінің іске қосылуы.
Маңызды кезеңдер
Қала трансформациясының негізгі кезеңдері
Гранд-Преридің дамуы оның экономикалық және мәдени бейнесін түбегейлі өзгерткен бірнеше бетбұрысты сәттермен айқындалды. Төменде қаланың қазіргі жағдайы үшін негізгі белестер мен олардың маңызы берілген:
Теміржол серпіні (1876): Texas and Pacific Railway компаниясының жолдарды төсеуі қалаға тек атау беріп қана қоймай, оның логистикалық буын ретіндегі рөлін де айқындады.
Маңызы: Даллас пен Форт-Уэрт арасындағы көлік желісіне қосылу болашақ коммерциялық табыс пен қоныс аударушылар ағынының негізін қалады.
Ресми инкорпорация (1909): Қала мәртебесін алу орталықтандырылған басқару жүйесін құруға мүмкіндік берді.
Маңызы: Алғашқы тас төселген көшелерді, өрт сөндіру қызметі мен су құбырын қамтитын қалалық инфракұрылымның пайда болуы Гранд-Прериді тек сауда үшін емес, тұрақты тұру үшін де қолайлы етті.
Соғыс уақытындағы индустрияландыру (1940-жылдар): North American Aviation зауытының ашылуы аграрлық экономикадан өнеркәсіптік экономикаға көшу сәті болды.
Маңызы: Жұмыс орындарының күрт өсуі мыңдаған жаңа тұрғындарды тартты, бұл тұрғын үй кварталдарының құрылысын ынталандырды және қаланы аймақтың маңызды өндірістік орталығына айналдырды.
Аэроғарыш дәуірі (1948): Chance Vought (кейінірек LTV) компаниясының өндірістік қуаттарының Гранд-Прериге көшуі.
Маңызы: Бұл оқиға алдағы онжылдықтарда қаланың авиақұрылыс және жоғары технологиялар орталығы ретіндегі мәртебесін бекітіп, экономикалық тұрақтылық пен техникалық білім берудің дамуын қамтамасыз етті.
Джо-Пул көлінің ашылуы (1989): Қаланың оңтүстігіндегі ірі гидротехникалық жобаның аяқталуы.
Маңызы: Сумен қамтамасыз етуден бөлек, көл жаңа рекреациялық аймақ құрып, қала ландшафтын өзгертті және экотуризм мен су спортын дамытуға мүмкіндік ашты.
«Ойын-сауық орталығы» стратегиясы (1990–2000 жылдар): Lone Star Park ипподромы мен ірі концерт залының (қазіргі Texas Trust CU Theatre) құрылысы.
Маңызы: Қала тек өнеркәсіпке тәуелді болуды тоқтатып, Солтүстік Техастағы танымал туристік бағытқа айналу арқылы экономикасын сәтті әртараптандырды.
Сәулет
Қала құрылысының дамуы және сәулеттік бейнесі
Гранд-Прери сәулеті «Күн белдеуі» америкалық қаласының типтік даму жолын көрсетеді: шағын теміржол станциясынан ірі индустриялық және субурбанизацияланған орталыққа дейін. Қалада готика немесе барокко сияқты көне стильдер жоқ, бірақ XX және XXI ғасырлардағы америкалық сәулет өнерінің эволюциясы анық байқалады.
Негізгі кезеңдер мен стилистикалық бағыттар
Қала құрылысы оның дамуының экономикалық дәуірлерімен тығыз байланысты:
Дәстүрлі коммерциялық стиль (Brick Vernacular): XX ғасырдың басына тән. Тарихи орталықта (Downtown) бірінші қабаттары саудаға арналған қарапайым қасбетті кірпіштен салынған аз қабатты ғимараттар түрінде сақталған.
Мид-сенчури модерн және ранчо стилі (1940–1960 жылдар): Авиақұрылыстың дамуынан туындаған қарқынды өсу дәуірі. Тұрғын аудандар жаппай «ранчо» (Ranch-style) стиліндегі үйлермен салынды — олар Техастың кең учаскелеріне өте қолайлы, аласа еңіс шатырлы бір қабатты, созылыңқы құрылыстар.
Индустриялық функционализм: XX ғасырдың ортасы авиациялық кәсіпорындардың алып ангарлары мен зауыт корпустары түрінде мұра қалдырды, мұнда эстетика толығымен өндірістік міндеттерге бағындырылған.
Заманауи стиль және хай-тек (XXI ғасыр): Жаңа дәуір шыны, болат және күрделі геометриялық формаларды пайдалана отырып салынған ірі ойын-сауық және қоғамдық орталықтардың құрылысымен сипатталады.
Көрнекті ғимараттар мен аудандар
Гранд-Преридің бейнесін қала тарихының әртүрлі кезеңдерін бейнелейтін бірнеше негізгі нысандар қалыптастырады:
Uptown Theater: Қала орталығындағы 1950 жылы ашылған тарихи театр. Ауқымды реставрациядан кейін ол өзіне тән неонды маңдайшалары мен геометриялық формалары бар ғасыр ортасының (Mid-Century) стилін сақтап, даунтаунды жаңғыртудың символына айналды.
Lone Star Park: 1990-жылдары салынған ипподромның сәулеттік ансамблі неоклассика элементтері бар постмодернизмге сілтеме жасайды. Зәулім трибуналар мен павильондар құрылыстың салтанаттылығы мен ауқымдылығын көрсетеді.
The Epic және Epic Waters: Аквапарк пен фитнес-орталықты қамтитын ауқымды кешен. Бұл орасан зор шыныланған беттерді және жылжымалы шатыр жүйелерін пайдаланатын заманауи сәулеттің жарқын үлгісі.
Texas Trust CU Theatre: Функционалдылық пен акустикалық сипаттамаларға басымдық бере отырып жобаланған заманауи стильдегі массивті құрылыс болып табылатын концерт залы.
Атақты адамдар
Гранд-Преридің көрнекті тұлғалары
Гранд-Прери спортта, өнерде және қоғамдық қызметте табысқа жеткен көптеген талантты адамдардың туған жері немесе өмірінің маңызды кезеңі болды. Төменде есімдері қала тарихымен тығыз байланысты негізгі тұлғалар берілген.
Александр МакРэй Дечман (Alexander McRae Dechman) Рөлі: Қаланың негізін қалаушы, саудагер. Маңыздылығы: XIX ғасырдың негізгі тұлғасы. Дәл осы кісі 1863 жылы қала өсіп шыққан жерді сатып алып, алғашқыда оның есімімен аталған — Дечман елді мекенінің негізін қалады. Сондай-ақ алғашқы шіркеу мен мектеп құрылысына жер берді.
Селена Гомес (Selena Gomez) Рөлі: Әнші, актриса, продюсер, іскер әйел. Маңыздылығы: Қазіргі заманның ең танымал поп-жұлдыздарының бірі 1992 жылы Гранд-Прериде дүниеге келген. Оның халықаралық табысы қалаға назар аудартты, ол сұхбаттарында балалық шағы өткен жер ретінде қаланы жиі жылылықпен еске алады.
Чарли Тейлор (Charley Taylor) Рөлі: Американдық футболдан кәсіби ойыншы. Маңыздылығы: НФЛ аңызы және кәсіби футбол Даңқ залының мүшесі. Гранд-Преридегі тарихи Далворт ауданында өскен. Оның 1960–70-жылдардағы спорттық жетістіктері жергілікті жастар үшін үлгі және қауымдастықтың мақтанышына айналды.
Керри Вуд (Kerry Wood) Рөлі: Кәсіби бейсболшы (питчер). Маңыздылығы: Гранд-Прери жоғары мектебінің (Grand Prairie High School) түлегі. «Чикаго Кабс» сапында ойнап, Бейсболдың бас лигасының (MLB) жұлдызына айналды және 1998 жылы бір ойында 20 страйкаут жасап, спорт тарихына енді.
Хейли Оррантия (Hayley Orrantia) Рөлі: Актриса, әнші. Маңыздылығы: Танымал «Голдбергтер» (The Goldbergs) ситкомындағы рөлімен кеңінен танымал болды. Хейли Гранд-Прериде өсіп, мұнда жергілікті фестивальдерге қатыса отырып, өзінің музыкалық және актерлік мансабын бастаған.
Билли Миллер (Billy Miller) Рөлі: Телевизия актері. Маңыздылығы: «Жас әрі өршеленгендер» және «Бас аурухана» сияқты күндізгі телехикаялардағы рөлдері үшін бірнеше «Эмми» сыйлығының иегері. Балалық шағы мен жастық шағын Гранд-Прериде өткізіп, жергілікті мектепті бітірген.
Беттің соңына жеттіңіз бе?
Демек, маршрут жан-жақты зерттелді
Сайтты пайдалануды ыңғайлырақ ету үшін біз cookies пайдаланамыз.
