Guntersville

Гантерсвилл қаласының бастаулары

Гантерсвилл тарихы оның негізін қалаушының есімімен және Теннесси өзенінің жағасындағы стратегиялық маңызды орналасуымен тығыз байланысты. Бастапқыда маңызды өткел ретінде танымал болған бұл жер Солтүстік Алабама аймағын игеруде маңызды рөл атқарды.

Негізінің қалануы және алғашқы деректер

Қала өз атауын шотланд текті іскер саудагер Джон Гантердің (John Gunter) құрметіне алған. Ол бұл өлкеге XVIII ғасырдың соңында (шамамен 1785 жылы) келіп, ұзақ уақыт бойы Gunter's Landing (Гантер айлағы) деп аталған елді мекеннің негізін қалады. Қала ресми түрде XIX ғасырдың ортасында инкорпорацияланғанымен, елді мекен ретінде одан әлдеқайда бұрын болған.

Қалыптасудың негізгі факторлары

Елді мекеннің дамуына бірнеше маңызды жағдайлар ықпал етті:

• География: Теннесси өзенінің иінінде орналасуы қаланы қайықтар, кейінірек пароходтар үшін табиғи көлік торабына айналдырды.
• Сауда жолдары: Мұнда маңызды құрлық жолдарын су артерияларымен байланыстыратын ыңғайлы өткел орналасқан.
• Саяси мәртебе: 1830 жылдары Гантерсвилл Маршалл округінің әкімшілік орталығы болып таңдалды, бұл оның аймақтық көшбасшы мәртебесін бекітті.

Ерте кезеңдегі мәдени және экономикалық ерекшеліктер

Ерте Гантерсвилл экономикасы саудаға, өзен тасымалына және ауыл шаруашылығына негізделді. Чероки тайпасы көсемінің қызына үйленген Джон Гантер қала тарихының ерте кезеңінде қоныстанушылар мен жергілікті тұрғындар арасындағы бірегей мәдени алмасуға ықпал етті. Гантерсвилл теміржолдар пайда болғанға дейін аймақтың негізгі порты болып қала берді және тұз, ең қажетті тауарлар мен ауыл шаруашылығы өнімдері алмасатын жанданған орталық қызметін атқарды.

Гантерсвилл тарихының хронологиясы

Гантерсвилл тарихы — бұл өзендегі сауда бекетінен қазіргі арал-қалаға дейінгі жол. Төменде қаланың келбетін қалыптастырған негізгі даталар берілген.

• 1785 жыл — Тегі уэльстік Джон Гантер аймаққа келіп, Gunter's Landing (Гантер айлағы) деген атпен танымал болған сауда елді мекенінің негізін қалайды.
• 1820 жыл — Гантер Теннесси өзені арқылы алғашқы паром өткелін іске қосып, елді мекенді маңызды көлік торабына айналдырады.
• 1836 жыл — Алабама Заң шығарушы жиналысы құрамына осы елді мекен кіретін Маршалл округін ресми түрде құрады.
• 1848 жыл — Қала ресми түрде Gunter's Landing ретінде инкорпорацияланып, Маршалл округінің әкімшілік орталығы болып таңдалады.
• 1854 жыл — Қала атауы ресми түрде Гантерсвилл (Guntersville) болып өзгертіледі.
• 1862 жыл — Азамат соғысы кезінде қала Одақ әскерлерінің алғашқы елеулі артиллериялық атқылауына ұшырайды.
• 1865 жыл — Одақ сарбаздары мен канонерлік қайық қаланы дерлік толығымен өртеп жібереді; тек бірнеше ғимарат қана аман қалады.
• 1892 жыл — Гантерсвиллге теміржол (Nashville, Chattanooga and St. Louis Railway) келіп, экономикалық дамудың жаңа дәуірін ашады.
• 1935 жыл — Теннесси алқабы басқармасы (TVA) су тасқынын бақылау және энергия өндіру үшін Гантерсвилл плотинасының ауқымды құрылысын бастайды.
• 1939 жыл — Плотина құрылысының аяқталуы Гантерсвилл көлінің пайда болуына әкеледі, ол қаланы түбекке айналдырады.
• 1965 жыл — Плотинада жаңа, үлкенірек шлюз ашылады, бұл өзен кеме қатынасы үшін өткізу қабілетін айтарлықтай арттырады.
• 2012 жыл — Қаланың тарихи орталығы (Downtown Guntersville Historic District) АҚШ-тың Тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енгізілді.

Қала дамуының негізгі белестері

Гантерсвиллдің эволюциясы — бұл шағын өзен портының заманауи индустриялық және туристік орталыққа айналу тарихы. Қала дамуының негізгі кезеңдері оның қазіргі экономикалық және мәдени келбетін айқындады.

• Әкімшілік орталық мәртебесі (1848)
  Гантерсвиллдің Маршалл округінің астанасы болып таңдалуы ерте қала құрылысы үшін шешуші фактор болды. Бұл қалаға заңгерлерді, саудагерлерді және шенеуніктерді тартып, күрделі әкімшілік ғимараттардың салынуына және аймақты басқаруға қажетті инфрақұрылымның дамуына серпін берді.
• Теміржолдың келуі (1892)
  Nashville, Chattanooga and St. Louis Railway желісіне қосылу қаланы мультимодальды көлік торабына айналдырды. Өзен портын теміржолмен байланыстыру мақта мен ағаш экспортын айтарлықтай арттыруға мүмкіндік берді, бұл алғашқы елеулі экономикалық өрлеуге әкелді.
• TVA жобасы және дамба құрылысы (1930 жж.)
  Теннесси алқабы басқармасының (TVA) қызметі қала тарихындағы ең маңызды оқиға болды. Гидроэлектр станциясының құрылысы Ұлы депрессия кезінде аймақты жұмыс орындарымен қамтып қана қоймай, қаланы арзан электр энергиясымен қамтамасыз етті, бұл болашақ индустрияландырудың негізіне айналды.
• Географиялық трансформация (1939)
  Гантерсвилл су қоймасының толтырылуы ландшафтты мәңгіге өзгертті. Қала сумен қоршалған түбекте қалды. Бұл қала жоспарлауын толығымен қайта құруды, жаңа көпірлер мен дамбалар салуды талап етті, бұл Гантерсвиллдің бірегей «аралдық» сипатын қалыптастырды.
• Рекреациялық экономиканың дамуы (1940 жж. бастап)
  Үлкен көлдің пайда болуы жаңа сала — туризм үшін жағдай жасады. Балық аулау, желкенді спорт және катер жарыстары бойынша чемпионаттар қаланы танымал курортқа айналдырып, бұрын тек ауыл шаруашылығы мен саудаға тәуелді болған экономиканы әртараптандырды.
• Тарихи орталықты жандандыру (XXI ғасыр)
  Соңғы онжылдықтарда қала мәдени мұраны сақтауға басымдық берді. Орталық ауданның Тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енуі және көне ғимараттардың қасбеттерін жаңарту бағдарламалары тарих пен сәулет өнерін бағалаушыларды тарта отырып, оңтүстік қаласының атмосферасын сақтауға мүмкіндік берді.

Сәулеттік келбеті және қала құрылысы

Гантерсвилл сәулеті оның күлден қайта жандану тарихын және өзен портынан түбектегі қалаға айналуын көрсетеді. Қала 1865 жылы Азамат соғысы кезінде дерлік толығымен жойылғандықтан, мұнда ерте кезеңдегі (антебеллум) ғимараттар сақталмаған. Тарихи орталықтың қазіргі келбеті негізінен XIX ғасырдың соңы — XX ғасырдың бірінші жартысында қалыптасып, функционалдық сауда құрылысынан әкімшілік монументалдылыққа өтуді көрсетеді.

Негізгі сәулеттік дәуірлер мен стильдер

Гантерсвиллдің қала құрылысының дамуын бірнеше негізгі кезеңдерге бөлуге болады, олардың әрқайсысына белгілі бір стилистикалық шешімдер сәйкес келеді:

• Реконструкция және теміржол дәуірі (1880–1920 жж.)
  Стильдер: Коммерциялық кірпіш стилі, Виктория стилі, Итальяндық стиль (элементтері).
  Теміржол келгеннен кейінгі белсенді қалпына келтіру және экономикалық өсу кезеңі. Бұл уақытта басты сауда артериясы — Гантер-авеню бойы салынды. Ғимараттар кірпіш қалауымен, сәндік карниздермен және бірінші қабаттардағы үлкен витриналық терезелермен ерекшеленеді. Тұрғын үй құрылысында викториялық элементтері бар ағаш үйлер басым болды.
• «Жаңа бағыт» және TVA дәуірі (1930–1940 жж.)
  Стильдер: Неоклассицизм (Classical Revival), Утилитарлық стиль.
  Ауқымды инфрақұрылымдық жобалар уақыты. Су қоймасының жасалуы қаланың географиясын өзгертіп, оны түбекке айналдырды. Қоғамдық ғимараттардың сәулетінде мемлекеттік биліктің тұрақтылығын бейнелейтін қатаң және айбынды неоклассицизм орнықты.
• Соғыстан кейінгі кезең және қазіргі заман (1950 жж. бастап)
  Стильдер: Американдық ранчо, Модернизм (элементтері).
  Рекреацияға және су жағасындағы өмірге бағытталған жағалаудағы аумақтар мен тұрғын аудандардың дамуы. Бір қабатты құрылыс пен туризмге арналған заманауи инфрақұрылымның пайда болуы.

Маңызды ғимараттар мен аудандар

Гантерсвиллдің келбетін тарихи маңызы бар бірнеше негізгі нысандар мен аймақтар айқындайды:

• Қала орталығының тарихи ауданы (Downtown Guntersville Historic District) — қаланың жүрегі, Тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енгізілген. Аудан Гантер-авеню бойындағы коммерциялық құрылыстарды қамтиды, мұнда XX ғасырдың басындағы оңтүстік сауда қаласының атмосферасы сақталған.
• Маршалл округінің сот ғимараты (Marshall County Courthouse) — орталық бөліктің доминанты. 1935 жылы салынған (алдыңғы ғимарат бұзылғаннан кейін), ол неоклассикалық жаңғыру стилінде орындалған. Ғимарат бағаналы монументалды қасбетімен ерекшеленеді және қала алаңының визуалды тірегі болып табылады.
• Саратого вилласы (Saratoga Victory House) — қаладағы ауқымды индустрияландыруға дейінгі жеке құрылыстың бай дәстүрлерін еске салатын виктория дәуіріндегі тұрғын үй сәулетінің үлгісі.
• TVA гидротехникалық құрылыстары — бұл классикалық мағынадағы ғимараттар болмаса да, 1930-жылдары салынған дамба мен көпірлер арал-қаланың қазіргі қала құрылысы құрылымын айқындаған маңызды инженерлік-сәулеттік элементтер болып табылады.

Гантерсвиллдің көрнекті тұлғалары

Гантерсвилл тарихы тек қаланың дамуына үлес қосып қана қоймай, Алабама штаты мен АҚШ-тың саясатында, спортында және мәдениетінде із қалдырған адамдардың есімдерімен байланысты. Төменде өмірі мен қызметі осы қаламен тығыз байланысты негізгі тұлғалар берілген.

• Джон Гантер (John Gunter)
  Қаланың негізін қалаушы, саудагер, жер иеленуші
  XVIII ғасырдың соңында аймаққа келген шотланд-уэльстік кәсіпкер. Чероки тайпасы көсемінің қызына үйленіп, ол бірегей дипломатиялық және сауда байланыстарын орната алды. Гантер Теннесси өзені арқылы өтетін өткелдің қасында елді мекеннің негізін қалады, ол кейіннен заманауи қалаға айналды. Оның есімі қала мен көлдің атауында мәңгі сақталған.
• Альберт Брюэр (Albert Brewer)
  Саясаткер, Алабаманың 47-ші губернаторы, заңгер
  1968 жылдан 1971 жылға дейін штат губернаторы қызметін атқарған көрнекті мемлекеттік қайраткер. Брюэр көп жылдар бойы Гантерсвиллде тұрып, заңгерлік практикамен айналысқан. Ол білім беру саласындағы реформаларымен және штаттың мемлекеттік жүйесін жаңғыртуымен танымал. Қаланың жаңа тарихындағы ең құрметті тұрғындарының бірі болып саналады.
• Джо Старнс (Joe Starnes)
  АҚШ Өкілдер палатасының мүшесі, әскери қызметкер
  1930–1940 жылдары АҚШ Конгресінде Алабаманың атынан өкілдік еткен саясаткер. Старнс Теннесси алқабы басқармасына (TVA) қатысты заңнаманы қолдауда шешуші рөл атқарды. Оның күш-жігері Гантерсвилл плотинасының салынуына ықпал етті, бұл аймақтың экономикасы мен географиясын түбегейлі өзгертті.
• Пэт Аптон (Pat Upton)
  Музыкант, вокалист, композитор
  1969 жылғы «More Today Than Yesterday» хитімен танымал Spiral Starecase поп-тобының жетекшісі. Аптон ұзақ уақыт Гантерсвиллде тұрып, онда танымал PJ's Alley музыкалық клубын иеленді. Ол қаланың мәдени өміріне елеулі үлес қосып, мұнда танымал орындаушыларды тартты.
• Билл Суэггерти (Bill Swaggerty)
  Кәсіби бейсболшы (MLB)
  1980 жылдардың ортасында «Балтимор Ориолс» командасында Жоғарғы бейсбол лигасында өнер көрсеткен питчер. Гантерсвилл орта мектебінің түлегі. Оның спорттық мансабы аймақтың жас атлеттері үшін шабыттандыратын үлгі болып табылады.