Brookhaven

Брукхейвен 2012 жылғы 17 желтоқсанда ғана ресми түрде қала мәртебесін алғанына қарамастан, оның беделді тұрғын ауданы ретіндегі тарихы бір ғасырдан астам уақытты қамтиды. Атлантаның солтүстік-шығысында орналасқан бұл мүйіс табиғат аясында оңашалықты іздеген дәулетті қала тұрғындарына арналған қауымдастық ретінде дамыды.

Негізінің қалануы және алғашқы деректер

Қазіргі Брукхейвен тарихы 1910 жылы инвесторлар тобы «Brookhaven Estates» деп аталатын элиталық тұрғын үй кешенін құру үшін жер сатып алған кезде басталды. Жаңа ауданның орталық элементі гольф алаңы бар қала сыртындағы клуб болды, ол мұнда жазғы резиденциялар салған Атлантаның дәулетті тұрғындарының назарын тез аударды. Іс жүзінде Брукхейвен Джорджиядағы және АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы гольф-клуб төңірегінде жоспарланған алғашқы қауымдастықтардың бірі болды.

Қалыптасудың негізгі факторлары

Ауданның жедел дамуына бірнеше факторлар ықпал етті:

• Географиялық орналасуы: Атлантаның іскерлік орталығына жақындығы Брукхейвенді қалалық мансап пен қала сыртындағы жайлылықты ұштастырғысы келетіндер үшін тамаша орынға айналдырды.
• Жоспарлы құрылыс: Беделді Capital City Country Club (бастапқыда Brookhaven Country Club) қала сыртындағы клубының құрылуы және ойластырылған тұрғын үй құрылысы бастан-ақ ауданның жоғары мәртебесін айқындады.
• Академиялық бедел: 1913 жылы осы ауданға Оглторп университетінің (Oglethorpe University) көшуі жергілікті жерге академиялық салмақ пен мәдени маңыз қосты.

Ертедегі мәдени және экономикалық ерекшеліктер

Бастапқыда Брукхейвен элитаға арналған қауымдастық ретінде қалыптасты. Оның келбетін Атлантаның танымал сәулетшілері жобалаған зәулім сарайлар мен құлпырған ландшафттар айқындады. Әлеуметтік өмір қала сыртындағы клубтың айналасында өрбіді, ол оның мүшелері үшін бос уақыт пен араласу орталығы болды. 1924 жылдан 1965 жылға дейінгі кезеңде бұл аумақ тіпті Норт-Атланта (North Atlanta) деген атпен қала мәртебесіне ие болды, бірақ кейінірек таратылып, 2012 жылы Брукхейвен ретінде қайтадан ресми қала мәртебесін алды.

Негізгі оқиғалардың хронологиясы

• 1810 ж. шамасында — Джон Эвинс, алғашқы еуропалық қоныстанушы, осы аймақта плантация негізін қалайды.
• 1873 ж. — Темір жол бойында «Гудвинс» станциясы салынады, ол болашақ қоныс үшін тартылыс нүктесіне айналады.
• 1910 ж. — Гольф алаңының айналасында «Brookhaven Estates» элиталық тұрғын үй кешенін құру үшін жерлер сатып алынады.
• 1912 ж. — Жаңа қауымдастықтың орталығына айналған өзінің гольф алаңы бар «Brookhaven Country Club» қала сыртындағы клубы ашылады.
• 1924 ж. — Аумақ алғаш рет қала мәртебесін алады және ресми түрде Норт-Атланта (North Atlanta) деп аталады.
• 1965 ж. — Норт-Атланта қаласы референдум қорытындысы бойынша таратылып, аумақ Де-Калб округінің құрамына қайтарылады.
• 1984 ж. — МАРТА «Brookhaven/Oglethorpe» жүрдек көлік станциясы ашылады, бұл ауданның көліктік қолжетімділігін жақсартады.
• 1986 ж. — «Capital City Club» клубы және оған іргелес тарихи үйлер АҚШ-тың тарихи жерлерінің ұлттық тізіліміне енгізіледі.
• 2012 жылғы 31 шілде — Тұрғындар референдумда көпшілік дауыспен жаңа Брукхейвен қаласын құру идеясын қолдайды.
• 2012 жылғы 17 желтоқсан — Брукхейвен ресми түрде қала мәртебесін алады және өзінің қазіргі заманғы муниципалдық тарихын бастайды.

Жаңа көкжиектер: Брукхейвеннің мәдени және экономикалық белестері

Ресми түрде құрылған сәттен бастап Брукхейвен элиталық қала маңындағы тарихи мұра шеңберінен шығып, өзіндік бірегейлігін белсенді түрде қалыптастыруда. Оның жаңа тарихының негізгі белестері жаңа мәдени дәстүрлердің құрылуымен, заманауи қоғамдық кеңістіктердің дамуымен және қаланың серпінді сипатын көрсететін экономикалық өсіммен байланысты.

• XX ғасырдың соңы - XXI ғасырдың басы: Бьюфорд-Хайвейдің гүлденуі. Buford Highway дәлізінің мультимәдени орталыққа айналуы маңызды экономикалық және әлеуметтік белес болды. Бұрын автосалондарымен танымал болған бұл көше жүздеген иммигранттар бизнесі — мексикалық және вьетнамдық мейрамханалардан бастап корей наубайханалары мен базарларына дейін шоғырланған «халықаралық дәлізге» айналды. Бұл демографиялық өзгерістерді көрсетті және Брукхейвенді бүкіл Атлантаның гурмандары үшін тартылыс нүктесіне айналдырды.
• 2010: Town Brookhaven-нің ашылуы. Бұл ірі көпфункционалды кешеннің іске қосылуы қаланың коммерциялық өміріндегі жаңа дәуірді белгіледі. Town Brookhaven дүкендері, мейрамханалары, кинотеатры және тұрғын пәтерлері бар заманауи тартылыс орталығына айналып, танымал «өмір сүр-жұмыс істе-демал» форматындағы жанданған қалалық ортаны құрды.
• 2015: Сакура гүлдеу фестивалінің іске қосылуы. Жыл сайынғы Brookhaven Cherry Blossom Festival-інің негізінің қалануы маңызды мәдени оқиға болды. Фестиваль жанды музыкамен, өнер жәрмеңкесімен және, әрине, гүлдеген сакуралармен ондаған мың келушілерді тарта отырып, тез танымал болды. Ол қаланың инкорпорациядан кейінгі жаңа, ашық және серпінді имиджінің символына айналды.
• 2019: Peachtree Creek Greenway алғашқы учаскесінің ашылуы. Жаяу жүргіншілер мен велосипедшілерге арналған жасыл дәліз құру бойынша өршіл жобаны іске асырудың басталуы қалалық инфрақұрылымды дамытудағы маңызды қадам болды. 2019 жылдың желтоқсанында «модельдік миляның» ашылуы өмір сүру сапасын жақсартатын, аудандарды байланыстыратын және қаланың тұрақты даму идеяларына адалдығын көрсететін рекреациялық аймақ құрудың бастауы болды.
• 2013 – қазіргі уақыт: Қалалық саябақтар жүйесін құру. Инкорпорациядан кейінгі алғашқы және маңызды қадамдардың бірі қоғамдық саябақтар желісін белсенді түрде қалыптастыру болды. Қала тұрғындарға өмір сүру сапасын арттыру және қолжетімді демалыс орындарын құру туралы берген уәдесін орындай отырып, Blackburn Park және Murphey Candler Park сияқты жасыл аймақтарды дамыту мен жерді иеленуді мақсатты түрде бастады.

Брукхейвеннің сәулеттік келбеті — бұл оның XX ғасырдың басындағы элиталық қала сыртындағы елді мекеннен қазіргі заманғы және сан қырлы қалаға айналуының айқын тарихы. Брукхейвеннің дамуын бірнеше негізгі сәулеттік кезеңдер арқылы бақылауға болады, олардың әрқайсысы қала ландшафтында өзіндік ерекше із қалдырды.

XX ғасырдың басы: Қала сыртындағы иеліктер дәуірі

1910-жылдары Брукхейвеннің гольф-клубы айналасындағы беделді аудан ретінде негізінің қалануы оның бастапқы сәулеттік стилін айқындады. Осы кезеңде пайда болған Brookhaven Historic District тарихи ауданы сол кездегі танымал тарихи жаңғыру стильдерінде салынған зәулім сарайларға толы. Мұнда георгиан стилі, колониялық жаңғыру, Тюдор стилі және сүйкімді ағылшын коттедждері сияқты бағыттар басым. Атлантаның дәулетті тұрғындары үшін жобаланған бұл үйлер бүгінгі күнде де ескі Брукхейвеннің аристократиялық және беделді келбетін қалыптастырады.

Готикалық жаңғыру: Оглторп университеті

Қаланың сәулеттік палитрасында Оглторп университетінің кампусы ерекше орын алады. Оның ғимараттары коллегиялық готика стилінің жарқын үлгісі болып табылады. Университет сәулеті Оксфордтағы атақты Корпус-Кристи колледжінен шабыт алған. Lupton Hall сияқты сүйір аркалары, ойылған бөлшектері және өзіндік тас қаландысы бар зәулім құрылыстар классикалық еуропалық университеттің атмосферасын тудырады және қаланың маңызды сәулеттік қазынасы болып табылады.

Соғыстан кейінгі даму және модернизм

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, Атланта агломерациясының өсуіне қарай, Брукхейвенде құрылыстың жаңа кезеңі басталды. Тарихи өзекке іргелес аудандарда неғұрлым қарапайым және функционалды үйлер пайда бола бастады. Бұл кезең американдық модернизм сәулетінің, атап айтқанда, «ранчо» стиліндегі бір қабатты үйлердің таралуымен сипатталады. Мұндай құрылыстар қала маңындағы жайлы отбасылық өмірге деген ұмтылысты көрсетті және АҚШ-тағы соғыстан кейінгі дәуірдің символына айналды.

Қазіргі заман: Жаңа урбанизм және мультикультурализм

Қазіргі Брукхейвен оның қарқынды дамуын көрсететін стильдердің қоспасын паш етеді. Жаңа урбанизм мен постмодернистік көзқарастың жарқын үлгісі — Town Brookhaven көпфункционалды кешені. Бұл тұрғын пәтерлер дүкендермен, мейрамханалармен және демалыс аймақтарымен көршілес орналасқан, «өмір сүр-жұмыс істе-демал» форматындағы жанданған қалалық ортаны құрайтын кеңістік. Қала құрылысы дамуының тағы бір маңызды ерекшелігі Бьюфорд-Хайвей дәлізі болды, оның эклектикалық және утилитарлық құрылысы қаланың мультимәдени әртүрлілігін және оның аймақтың маңызды халықаралық орталығына айналуын көрсетеді.

Брукхейвенмен байланысты көрнекті тұлғалар

Брукхейвен тарихы мен мәдениеті осында өмір сүрген, оқыған және еңбек еткен адамдармен тығыз байланысты. Негізін қалаушы пионерлерден бастап өнер қайраткерлері мен қазіргі саясаткерлерге дейін — міне, қала тарихында өз ізін қалдырған бірнеше негізгі тұлғалар.

• Джон Эвинс (John Evins) — 1810 жылы осы аумақта плантацияның негізін қалаған алғашқы еуропалық қоныстанушы. Оның келуі кейіннен Брукхейвен өсіп шығатын жерлерді игерудің басталуын білдіреді.
• Соломон Гудвин (Solomon Goodwin) — 1830-жылдары осында қоныстанған алғашқы жер иелерінің бірі. Оның отбасы қауымдастықтың ерте дамуында маңызды рөл атқарды, ал олардың үйі мен әулеттік зираты бүгінгі күнге дейін тарихи ескерткіш ретінде сақталған.
• Сидней Ланье (Sidney Lanier, 1842–1881) — көрнекті американдық ақын, музыкант және жазушы. Оглторп университетінің түлегі (1860 жылғы класс) бола отырып, ол Брукхейвеннің басты оқу орнымен байланысты ең танымал тарихи тұлға болып табылады. Оның шығармашылығы романтизм әдебиеті мен XX ғасырдағы реализм арасындағы көпір болды.
• Винсент Шерман (Vincent Sherman, 1906–2006) — Голливуд кинорежиссері және актері. Оглторп университетінің түлегі (1925 жылғы класс), ол «Мистер Скеффингтон» (1944) және «Жас филадельфиялықтар» (1959) сияқты танымал туындыларды қоса алғанда, отыздан астам фильм түсіріп, Голливудтың алтын дәуіріне үлес қосты.
• Люк Эпплинг (Luke Appling, 1907–1991) — Бейсбол Даңқ залының мүшесі, өз заманының ең үздік шорт-стоптарының бірі ретінде танымал. Эпплинг Оглторп университетінде оқыған (1932 жылғы класс) және аймақтың спорт тарихы үшін маңызды тұлға болып табылады.
• Дональд Рубин (Donald Rubin) — Гималай өнеріне арналған Нью-Йорктегі Рубин өнер мұражайының негізін қалаушы. Оглторп университетінің 1956 жылғы түлегі, ол қызметі әлемдік маңызға ие ықпалды меценат және коллекционер болды.
• Джон Парк (John Park) — Брукхейвеннің 2024 жылы қызметіне кіріскен қазіргі мэрі. Оның сайлануы тарихи оқиға болды, өйткені ол Джорджия штатындағы азиялық тектегі алғашқы мэр болып табылады, бұл қаланың қазіргі заманғы мәдени әртүрлілігін бейнелейді.